II SA/Sz 354/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. B. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nakazującą B. M. rozbiórkę murowanej wiaty o powierzchni ok. [...] m2 znajdującej się na nieruchomości przy ul. [...] . Skarżąca wezwana do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie [...] zł złożyła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając złożony wniosek podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Posiadany majątek stanowi dom o powierzchni [...] m2. Mąż skarżącej jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, natomiast ona otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł. Wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni, od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez skarżącą emerytury w okresie ostatnich miesięcy ( np. decyzja przyznająca emeryturę) oraz wskazania, czy skarżąca ma dodatkowe źródła dochodu, jeżeli tak, to wskazanie ich miesięcznej wysokości, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu ( np. gaz, prąd, woda) oraz innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, lokat, kont oszczędnościowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok [...], -zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy o posiadaniu przez M. M. statusu osoby bezrobotnej, - kserokopii decyzji PUP w przedmiocie przyznania dotacji w celu wsparcia podmiotów gospodarczych, - oświadczenia ile wyniósł koszt budowy spornego obiektu. W odpowiedzi skarżąca oświadczyła, że zarówno ona i jej mąż nie posiadają rachunków bankowych, koszt materiałów do budowy obiektu wyniósł ok. [...] tys. zł. i nie pochłonął kosztów robocizny, którą wykonał sam mąż skarżącej. Dodatkowo skarżąca przedłożyła kserokopie następujących dokumentów: decyzję ZUS z dnia [...] r. o przyznaniu emerytury i ustalającej jej wysokość na kwotę [...] zł netto, blankiet rachunku za gaz na kwotę [...] zł (za dwa miesiące), rachunku za wodę i ścieki na kwotę [...] zł (za dwa miesiące), rachunku za prąd na kwotę [...] zł (za dwa miesiące), rachunku za wywóz odpadów na kwotę [...] zł (za dwa miesiące), decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za rok [...] w kwocie [...] zł, kartę wizyt M. M. w Powiatowym Urzędzie Pracy, zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis z dnia [...] r. w kwocie [...] zł. Mając na uwadze, że przesłane blankiety rachunków opłat za gaz, prąd, wodę i ścieki miały termin płatności do [...] bądź [...] i brak było na nich dowodu potwierdzającego dokonanie opłaty zobowiązano skarżącą do oświadczenia i udokumentowania sposobu ich opłacenia, dodatkowo zobowiązano skarżącą do nadesłania wyciągu z konta na które ZUS przelał wyrównanie w kwocie [...] zł. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż rachunki opłacane są przez internet z konta syna i synowej w ramach wsparcia finansowego, którzy nie wyrazili zgody na ujawnienie wyciągów, natomiast konto żony na które wpłynęły pieniądze z ZUS-u zostało zlikwidowane. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. B. M. uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł, mąż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu wynoszą ok. [...] zł. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jej możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.