II SA/Sz 355/11

Dnia 24 czerwca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Dolecki po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W dniu [...] r. J. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia na rzecz B. O. warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zjazdu z drogi powiatowej na działce nr [...] na teren działki nr [...], w gminie C., Obręb N., działka nr [...]. W związku z wezwaniem Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 złotych J. S. złożyła na urzędowym formularzy PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą schorowaną. Dochód jej rodziny stanowi jej emerytura w wysokości [...] zł oraz emerytura męża w wysokości [...] zł. Koszty ponoszone na utrzymanie gospodarstwa domowego, wyżywienia nie pozwalają na odłożenie jakichkolwiek oszczędności. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą schorowaną. Dochód jej rodziny stanowi jej emerytura w wysokości [...] zł oraz emerytura męża w wysokości [...] zł. Koszty ponoszone na utrzymanie gospodarstwa domowego, wyżywienia nie pozwalają na odłożenie jakichkolwiek oszczędności. Wnioskodawczyni wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Posiadany majątek to dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] oraz budynek gospodarczy. Wezwaniem referendarza sądowego z dnia [...] r. J. S. została zobowiązana do nadesłania w terminie 7 dni, od daty doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za bieżący rok, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu (np. gaz, prąd, woda) i innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. wydatki na zakup lekarstw), - oświadczenia dotyczącego mieszkania o pow. [...] m2, przez podanie gdzie jest położone i kto ponosi koszty jego utrzymania (jeżeli jest wynajmowane, to przedłożenie kserokopii umowy najmu), - wyciągów z posiadanych kont bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, -oświadczenia, czy skarżący korzystają z dotacji z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, jeżeli tak, to przesłanie kserokopii decyzji potwierdzającej ten fakt, - dowodów potwierdzających wysokość emerytury otrzymywanej przez skarżącą i jej męża w okresie ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na ww. zobowiązanie skarżąca oświadczyła, iż nie może przedłożyć wyciągów z konta bankowego, ponieważ jego stan wynosi [...] złotych , również nie może przedłożyć rachunków za zakup opału, ponieważ uległy zniszczeniu. J. S. przedłożyła natomiast rachunki opłat za dostawę prądu do nieruchomości położonej w N. na kwotę [...] złotych, ścieki wodne i wodę na kwotę [...] złotych, telefon [...] złotych, faktury na zakup lekarstw, decyzje w sprawie podatku od nieruchomości za rok [...]. Dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanych emerytur oraz oświadczenia dotyczącego mieszkania o pow. [...] m2 , skarżąca nie złożyła. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, co oznacza, iż zobowiązana była do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione przez stronę informacje nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącą zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Referendarz podkreślił, że skarżąca dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości [...] zł, udokumentowane wydatki stanowi kwota [...] zł. Jednakże w czasie, kiedy otrzymała ona wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wydatkowała jednocześnie ponad [...] tys. złotych na zakup materiałów budowlanych. W świetle powyższego, w ocenie referendarza, należało przyjąć, że złożony przez J. S. wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie w oparciu o powołaną przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Od powyższego postanowienia, którego odpis wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu [...] r., J. S. w dniu [...] złożyła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W zakresie złożonego pisma procesowego wskazała, że musiało dojść do pomyłki w zakresie podanych informacji, ponieważ mieszkanie o pow. [...] m2 znajduje się w G. i należy do córki skarżącej - A. S.-S. Wystąpił też błąd co do metrażu tego mieszkania, który wynosi [...] m2. Na dowód skarżąca załączyła kopię aktu notarialnego. Z kolei w zakresie posiadanego majątku skarżąca wskazała, że jest właścicielką domu o pow. [...] m2 w N. Dom ten łącznie z budynkiem gospodarczym(pruski mur, ok. [...] lat) wymaga dużych remontów. Przy dochodach skarżącej jest ona w stanie jedynie go ocieplić, a nie wzmocnić ściany. Mieszkanie jest opalane piecami kaflowymi, gdyż skarżącej nie stać na założenie centralnego ogrzewania. Pomimo dochodu miesięcznego ok. [...] złotych z trudnością wystarcza na poniesienie kosztów związanych z życiem codziennym, zakupem lekarstw, oraz zakupem opału. Jest to suma ok. [...] złotych, który to jednorazowy wydatek stanowi istotne obciążenie. Ponadto mąż skarżącej jest po amputacji prawego podudzia, a w związku z nadłamaniem obecnie używanej protezy konieczna będzie jej wymiana na nową, co wiąże się z kosztem kilku tysięcy złotych. Stąd też kwota [...] złotych z tytułu kosztów sądowych stanowi dla skarżącej bardzo dużą sumę trudną do wygospodarowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej "ustawą"). Zgodnie z art. 259 § 1 i 3 i art. 260 w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy, od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, dane postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W zakresie analizy podstaw prawnych instytucji prawa pomocy podkreślenia wymaga, iż w myśl art. 245 § 1-3 oraz art. 246 § 1 ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie wymogi formalne wniesienia sprzeciwu zostały spełnione, w wyniku czego utraciło moc postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] r., a kwestia przyznania prawa pomocy stała się przedmiotem rozpoznania Sądu. W zakresie analizy podstaw prawnych instytucji prawa pomocy podkreślenia wymaga, iż w myśl art. 245 § 1-3 oraz art. 246 § 1 ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołana ustawa w art. 246 § 3 zastrzega, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powyższego, dokonując badania przedłożonego przez J. S. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jak również okoliczności wynikające z przedłożonych na wezwanie referendarza dokumentów oraz podniesionych w złożonym w sprawie sprzeciwie wskazać należy, że w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania siebie oraz rodziny. Na potwierdzenie powołanego stanowiska wskazać należy, na co zasadne uwagę zwrócił także referendarz sądowy, że miesięczny dochód, jakim skarżąca dysponuje wraz z mężem wynosi [...] złotych. Suma udokumentowanych przez skarżącą wydatków niezbędnych na utrzymanie siebie i rodziny wynosi [...] złote. Jednocześnie skarżąca przedłożyła fakturę na zakup materiałów budowlanych opiewającą na kwotę [...] złotych. Faktura ta wystawiona została w dniu [...] r. i została opłacona gotówką. Z kolei jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego skarżąca odebrała w dniu [...] r., występując w dniu [...] r. z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia wyciągu z rachunków bankowych odpisała, że nie mogła uzyskać wyciągu z rachunku, ponieważ stan konta wynosił [...] złotych. Zaznaczyć należy, że konsekwencją przyjętych rozwiązań dotyczących prawa pomocy jest, iż powyższa instytucja prawna, stanowiąc wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez jego strony (art. 199 ustawy), ma charakter szczególny i znajduje zastosowania jedynie wówczas, gdy niemożność poniesienia kosztów postępowania w całości lub w części wynika z przesłanek natury obiektywnej. Wykazanie zaś istnienia tych przesłanek spoczywa na stronie. Skarżąca natomiast nie tylko nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść, ale wręcz potwierdziła, że dysponowała lub jak się okazało mogła dysponować kwotą z której część w pełnym zakresie wystarczała na uiszczenie należnego wpisu. Oceny tej nie zmieniają okoliczności podniesione w złożonym sprzeciwie, w tym także podniesiony błąd co do wskazania w zakresie posiadanego majątku mieszkania o pow. [...]m2, którą to informację zamieściła sama skarżąca w złożonym przez siebie druku PPF. Także zaznaczona konieczność poniesienia wskazanych wydatków w kwocie [...] złotych oraz kilku tysięcy na nową protezę męża dowodzi, że skarżąca jest w stanie zgromadzić niezbędne w tym zakresie środki. Przyjąć zatem można, że dotyczyć może to także środków niezbędnych na dochodzenie swoich praw przed sądem. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.