II SA/Sz 355/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF J. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Gminy C. z dnia [...] r. ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zjazdu z drogi powiatowej, działka nr [...], na teren działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym N., gmina C. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą schorowaną. Dochód jej rodziny stanowi jej emerytura w wysokości [...] zł oraz emerytura męża w wysokości [...] zł. Koszty ponoszone na utrzymanie gospodarstwa domowego, wyżywienia nie pozwalają na odłożenie jakichkolwiek oszczędności. Wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Posiadany majątek to dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] oraz budynek gospodarczy. Wezwaniem referendarza sądowego z dnia [...] r. J. S. została zobowiązana do nadesłania w terminie 7 dni, od daty doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za bieżący rok, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu (np. gaz, prąd, woda) i innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. wydatki na zakup lekarstw), - oświadczenia dotyczącego mieszkania o pow. [...] m2, przez podanie gdzie jest położone i kto ponosi koszty jego utrzymania (jeżeli jest wynajmowane, to przedłożenie kserokopii umowy najmu), - wyciągów z posiadanych kont bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, -oświadczenia, czy skarżący korzystają z dotacji z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, jeżeli tak, to przesłanie kserokopii decyzji potwierdzającej ten fakt, - dowodów potwierdzających wysokość emerytury otrzymywanej przez skarżącą i jej męża w okresie ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na ww. zobowiązanie referendarza sądowego, skarżąca oświadczyła, iż nie może przedłożyć wyciągów z konta bankowego, ponieważ jego stan wynosi [...] zł , również nie może przedłożyć rachunków za zakup opału, ponieważ uległy zniszczeniu. J. S. przedłożyła natomiast rachunki opłat za dostawę prądu do nieruchomości położonej w N. na kwotę [...] zł, ścieki wodne i wodę na kwotę [...] zł, telefon [...] zł, faktury na zakup lekarstw, decyzje w sprawie podatku od nieruchomości za rok [...]. Dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanych emerytur oraz oświadczenia dotyczącego mieszkania o pow. [...] m2 , skarżąca nie złożyła. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, zważył: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Jednocześnie w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem ( np. do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swych praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucje prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie, "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, co oznacza, iż zobowiązana była do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione przez stronę informacje nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącą zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, iż z oświadczenia skarżącej wynika, że miesięczny dochód jej dwuosobowej rodziny wynosi [...] zł. Udokumentowane miesięczne wydatki to kwota ok. [...] zł ( woda, prąd, telefon) oraz ok. [...] zł na zakup lekarstw. Skarżąca razem z mężem posiada dom o pow. [...] m2 oraz mieszkanie o pow. [...] m2. Pomimo wezwania, nie oświadczyła, kto ponosi koszty utrzymania mieszkania i czy jest ono wynajmowane. J. S. oświadczyła, że nie stać jej na pokrycie kosztów sądowych, bowiem koszty niezbędnego utrzymania pochłaniają cały miesięczny dochód i nie jest w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności, przy czym załączyła fakturę VAT z daty [...] r. na kwotę [...] zł na zakup materiałów budowlanych. W świetle powyższego należało przyjąć, że złożony przez J. S. wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie w oparciu o powołaną przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości [...] zł, udokumentowane wydatki stanowi kwota [...] zł. Nadto w czasie, kiedy otrzymała wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wydatkowała ponad [...] tys. na zakup materiałów budowlanych. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość ponoszonych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Wydatki udokumentowane prze skarżącą na zakup materiałów budowlanych, nie są wydatkami niezbędnymi, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.