II SA/Sz 355/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpatrzeniu w dniu 29 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą T. S. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na J. S. na okres zasiłkowy 2020/2021. Decyzja ta została doręczona stronie dnia 23 listopada 2020 r. W dniu 4 grudnia 2020 r. wpłynął do Sądu wniosek T. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia i wniesienia skargi na ww. decyzję SKO w K.. Na formularzu PPF skarżący rozszerzył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2021 r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie wywołane wnioskiem w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącego radcę prawnego. Pismem z dnia 15 lutego 2021 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w S. zawiadomiła radcę prawnego M. K. o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem dla T. S.. W dniu 9 marca 2021 r. ww. radca prawny wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku wskazano, że radca prawa niezwłocznie po uzyskaniu informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dla skarżącego (pismo OIRP doręczono 23 lutego 2021 r.) skontaktował się ze skarżącym listem poleconym, jednocześnie prosząc o przesłanie dokumentów niezbędnych do sporządzenia skargi, w tym decyzji organów I i II instancji. Komplet przedmiotowych dokumentów pełnomocnik otrzymał od Skarżącego mailowo dnia 2 marca 2021 r. Oznacza to zatem, że ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi nastąpiło najwcześniej dnia 2 marca 2021 r., tj. w dniu, w którym skarżący skontaktował się z pełnomocnikiem i przesłał mu potrzebne dokumenty. Pełnomocnik argumentując brak winy w uchybieniu terminu podkreślił, że skarżący nie był w stanie samodzielnie sporządzić skargi, a po złożeniu wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, pozytywnie rozpatrzonego przez Sąd, oczekiwał na kontakt pełnomocnika i uzgodnienie stanowiska. Do wniosku załączono pismo pełnomocnika do skarżącego wraz z dowodem jego nadania oraz wydruk wiadomości e-mail od skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Na mocy art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego zasługuje na uwzględnienie, gdyż wszystkie wskazane wymogi zostały spełnione. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustaje dopiero w dniu, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. np. postanowienia NSA: z dnia 14 maja 2009 r. sygn. akt II FZ 125/09; z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11, z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt II OZ 1011/18 i z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1248/17, treść orzeczeń dostępna w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jak wynika z akt sprawy, przed upływem terminu do wniesienia skargi, skarżący wystąpił z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu zaskarżenia ww. decyzji Kolegium, który to wniosek został uwzględniony. Ustanowiony z urzędu radca prawny podjął niezwłocznie próbę skonstatowania się ze skarżącym, co udało się w dniu 2 marca 2021 r. W tym też dniu uzyskał od skarżącego niezbędną dokumentację do sporządzenia skargi. Skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nadano w urzędzie pocztowym dnia 9 marca 2021 r., co - zdaniem Sądu - świadczy zarówno o dochowaniu 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz spełnieniu warunku z art. 87 § 4 p.p.s.a. Przechodząc do oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu wskazać należy, że w orzecznictwie i w literaturze przyjmuje się, iż uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Dokonując w rozpoznawanej sprawie oceny argumentacji wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd uznał, że uchybienie przez skarżącego terminu było niezawinione, gdyż występując w terminie otwartym do wniesienia skargi z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika w celu złożenia skargi i reprezentowania go przed sądem, dochował należytej staranności. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że strona postępowania nawet przed jego wszczęciem, może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Taki wniosek co prawda pozostaje bez wpływu na termin złożenia skargi do sądu, ale bez wątpienia ma istotne znaczenie przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej złożonej przez pełnomocnika wyznaczonego dla strony w wyniku przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem wniesienia skargi do Sądu i reprezentacji interesów skarżącego przed Sądem należy oceniać jako dochowanie należytej staranności (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2018 r. sygn. akt I OZ 612/18 czy postanowienie z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 752/16). Podkreśla się także, że celem instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadminstracyjnym jest zagwarantowanie stronom możliwości rozpatrzenia sprawy przez sąd i skutecznej obrony swoich praw przed sądem, w sytuacji, w której w wyniku rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym położenie strony zostanie ocenione jako uniemożliwiające samodzielne poniesienie kosztów sądowych związanych z postępowaniem oraz z ustanowieniem pełnomocnika w sprawie. W rezultacie podmiot domagający się od sądu administracyjnego ochrony prawnej może zatem żądać, aby jego skargę sporządził profesjonalny prawnik i w tym celu, w terminie otwartym do wniesienie tej skargi, zwrócić się do sądu administracyjnego o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Złożenie przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu świadczy o tym, że podjął on wszelkie czynności jakich można było obiektywnie wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Skorzystanie przez skarżącego z takiej możliwości oznaczało bowiem, że chce, aby dalsze postępowanie sądowe toczyło się z udziałem pełnomocnika. Skarżący miał zatem prawo oczekiwać, że w związku z wnioskiemo ustanowienie pełnomocnika z urzędu, to profesjonalny pełnomocnik będzie działał w jego sprawie. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, że przyznanie przez Sąd prawa pomocy nastąpiło już po upływie terminu do wniesienia skargi, a zatem wyznaczony pełnomocnik nie mógł z oczywistych przyczyn dochować terminu zaskarżenia decyzji Kolegium. Stąd też przyjąć należy, że uchybienie terminu do wniesienia skargi było niezawinione. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a., przywrócił termin do wniesienia skargi.