II SA/Sz 358/18

Dnia 14 września 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami p o s t a n a w i a I. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić radcę prawnego Wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 6 lipca 2018 r. W dniu 3 sierpnia 2018 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że w listopadzie 2017 r. utracił możliwość wykonywania swojej pracy z uwagi na cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Od tamtej pory szukał innej pracy, dobrze płatnej, pracując dorywczo. W dniu [...] r. ojciec wnioskodawcy, który jest alkoholikiem, wyrzucił go z domu. W tej trudnej sytuacji wnioskodawcę pod swój dach przyjął ksiądz, a w dniu [...] r. rozpoczął on pracę, z wynagrodzeniem [...] zł brutto miesięcznie. Skarżący oświadczył, że mieszka u księdza za darmo, ale brakuje mu na podstawowe produkty żywnościowe, a nie posiada żadnych oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego z dnia 17 sierpnia 2018 r. wnioskodawca oświadczył, że pełnomocnictwo udzielone przez niego adwokatowi B. R. w dniu 29 maja 2018 r. zostało wypowiedziane w dniu 20 lipca 2018 r. Skarżący przedłożył m. in. kopię umowy o pracę zawartej w dniu 16 lipca 2018 r. z której wynika, że pracuje na stanowisku [...] z wynagrodzeniem [...] zł brutto miesięcznie, kopię wypowiedzenia pełnomocnictwa przez dotychczasowego pełnomocnika, oraz wyciąg z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące. W myśl art. 245 § 1, § 2 i § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Z wniosku, akt sprawy, a także przedłożonych dowodów wynika, że skarżący który ma [...] lat mieszka obecnie przy ul. [...]. J. B. w S., nie ponosi żadnych kosztów tego zamieszkania, a z tytułu wynagrodzenia za pracę jaka podjął w dniu 16 lipca 2018 r. uzyskuje dochód miesięczny brutto w kwocie [...]zł. Dotychczasowe koszty sądowe w sprawie wynoszące [...] zł skarżący uiścił, mimo, że już we wrześniu 2016 r. nie pracował. Mieszkał jednak wówczas z rodzicami. Koszty sądowe jakie obciążają skarżącego na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł, tyle bowiem wynosi wpis stały od skargi na decyzję dotyczącą uprawnień do wykonywania określonego zawodu, czynności lub zajęć, bez względu na ich rodzaj i charakter, zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jego skargą. Wprawdzie sytuacja rodzinna wnioskodawcy nie jest łatwa, ale jest on osobą dorosła, pracuje, i uzyskuje dochody pozwalające na opłacenie skargi kasacyjnej, bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę wynikającej z art. 200 p.p.s.a. i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 11/15,LEX nr 1628844). Reasumując stwierdzić należy, że jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wyjątkowo trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, nie pozwalająca na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, by skarżący w sytuacji takiej się znajdował. Natomiast wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego należało uwzględnić, ponieważ stan zdrowia, sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego nie pozwalają mu na sfinansowanie kosztów wynagrodzenia i wydatków radcy prawnego lub adwokata z własnych środków finansowych. Z tych przyczyn wniosek o ustanowienie pełnomocnika należało uwzględnić. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.