II SA/Sz 358/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Burmistrz B. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej "K.p.a"),art. 3, art. 7, art. 8, art. 39 ust. 1-2, art. 41, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.; dalej "u.p.s."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296), w której odmówił M. S. (dalej "skarżący") przyznania świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków. Organ I instancji podał, że w dniu 19 stycznia 2023 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie mu zasiłku celowego na zakup leków. Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynikało, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pobiera emeryturę z ZUS w wysokości [...] zł i zasiłek stały z MOPS w wysokości [...] zł. Organ I instancji wskazał, że skarżącemu zaproponowano możliwość korzystania z posiłków w stołówce MOPS oraz otrzymania produktów żywnościowych w ramach POPŻ, lecz skarżący odmówił tej formy pomocy. Dochód skarżącego ustalono na kwotę [...]zł i przekracza on kryterium dochodowe, kwalifikujące do udzielenia pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, określonego na podstawie art. 8 u.p.s. Organ I instancji podał, że pomoc społeczna ma jedynie charakter wspomagający i nie ma na celu zaspokajania wszystkich potrzeb wnioskującego w pełnej wysokości. Organ I instancji, rozpoznając wniosek nie znalazł podstaw uzasadniających przyznanie ww. zasiłku z uwagi na szczególne okoliczności, o których mowa w art. 41 u.p.s. Organ I instancji wziął również pod uwagę możliwości finansowe MOPS i konieczność uwzględnienia także potrzeb innych wnioskodawców. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, która według niego jest krzywdząca. W odwołaniu skarżący uczynił zapis, że dołącza do niego "przychody i rozchody" gospodarstwa, lecz odwołanie złożył bez załączników. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało w dniu [...]. decyzję nr [...], w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy opisał stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść art. 39 ust.1 i 2, art. 41, art. 8 ust. 3 u.p.s. Organ odwoławczy podał, że odmowa przyznania ww. zasiłku spowodowana była przekroczeniem kryterium dochodowego przez skarżącego. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący leczy się na [...] pozostaje pod opieką specjalistów i wymaga regularnego przyjmowania leków. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, miesza we wspólnym mieszkaniu z żoną, z którą jest w separacji. Żona skarżącego pobiera dodatek mieszkaniowy. Skarżący nie uiszcza czynszu, lecz w miarę możliwości partycypuje w kosztach utrzymania lokalu. Jak ma dużo wydatków miesiącu, to wszystkie opłaty za mieszkanie ponosi jego żona. Skarżący nie skorzystał z propozycji spożywania posiłków w stołówce i otrzymywania produktów żywnościowych. Organ odwoławczy wyjaśnił również możliwość otrzymania zasiłku na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Organ odwoławczy podkreślił, że ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, które rozdzielane są wśród licznych potrzebujących. Wnioskodawcy muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek zostanie rozpoznany pozytywnie i w pełnym zakresie. Specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie pozostawione jest uznaniu organu administracji. Organ odwoławczy podał, że odmowa przyznania zasiłku spowodowana była ograniczonymi środkami finansowymi MOPS i koniecznością zaspokojenia potrzeb innych osób pozostających bez źródeł dochodu lub dochodach poniżej kryterium ustawowego. Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wskazał, że się z nią nie zgadza. Do skargi dołączył kopie rachunków za leki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W piśmie z 26 czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że zaskarżona decyzja narusza: 1. art. 39 ust. 2 i art. 41 u.p.s., przez ich niezastosowanie w sytuacji gdy istnieją podstawy do przyznania zasiłku, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego z uwagi na ciężką sytuację życiową i niewielkie przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego; 2. art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a., przez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz prowadzenie postępowania i wydanie postanowienia niezgodnego z zasada słusznego interesu obywateli, pogłębiania zaufania do władzy publicznej oraz praworządności. Pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Spór dotyczy odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powyższych przepisów wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Jak wynikało z akt, dochód skarżącego przekroczył kryterium dochodowe z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s, uzasadniona była więc odmowa przyznania przedmiotowego zasiłku skarżącemu na podstawie art. 39 ust. 2 u.p.s.. Stosownie do art. 41 pkt 1 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Na podstawie ww. przepisu możliwe jest przyznanie specjalnego zasiłku celowego osobie, która przekracza kryterium dochodowe. W niniejszej sprawie organy rozważały ww. możliwość, lecz uznały, iż nie zaistniały szczególne okoliczności. Świadczenie, o którym mowa w art. 41 u.p.s. przyznawane jest w wyjątkowych przypadkach i na szczególnych zasadach. W orzecznictwie sądowym "szczególnie uzasadniony przypadek" oznacza przypadek wyrazisty, odbiegający od sytuacji osób spełniających kryteria dochodowe (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt IV SA/Gl 155/07). Przypadek ten musi być na tyle szczególny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości (wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2012 r. o sygn. akt III SA/Kr 401/11). Decyzja wydana w oparciu o art. 41 u.p.s. jest decyzją uznaniową, w której rozważono sytuację wnioskodawcy w oparciu o zebrany materiał dowodowy. W ocenie Sądu, organy obu instancji przeanalizowały sytuację finansową i zdrowotną skarżącego. Bezspornie skarżący jest osobą chorą, która przyjmuje leki. Z akt nie wynika, żeby nastąpiło nagłe pogorszenie się jego stanu zdrowia. Sąd podzielił pogląd WSA w Warszawie, wyrażony w wyroku z dnia 19 lutego 2015 r. o sygn. akt I SA/Wa 1427/14, że "nie można potrzeby w postaci zakupu leków zażywanych w związku z przewlekłą chorobą uznać za mającą charakter nadzwyczajny, wyjątkowy i nieprzewidywalny. Taka potrzeba nie jest konsekwencją wielu niefortunnych zbiegów okoliczności i wydarzeń, wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania". W orzecznictwie zwraca się uwagę, że pomoc społeczna zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. Ośrodek ten ma objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do jej otrzymania przy uwzględnieniu swoich możliwości finansowych. Brak wystarczających środków na pokrycie całości zgłoszonych wniosków o świadczenia uprawnia organ do adekwatnego ograniczenia pomocy. Organ zajmujący się dystrybucją świadczeń w ramach pomocy społecznej musi nimi tak dysponować, aby nie dopuścić do rażących dysproporcji w rozmiarze świadczeń przyznawanych osobom uprawnionym. się również do wielości potrzeb różnych świadczeniobiorców. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i jej celem nie jest zaspokojenie wszystkich potrzeb wnioskodawców w pełnej wysokości. W ocenie Sądu, organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Podkreślić należy, że stan faktyczny został ustalony przez organy na podstawie złożonych przez skarżącego oświadczeń, zarówno co do sytuacji finansowej, jak i zdrowotnej. Orany dokonały zebrania materiału dowodowego i jego oceny. Okoliczność, że wyciągnięte wnioski są inne niż oczekiwałby skarżący nie świadczą o naruszeniu przepisów postępowania przez organy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego z urzędu zostało wydane odrębnie przez referendarza sądowego.