II SA/Sz 359/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymanie prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 1 marca 2024 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz skarżącego M. F. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 1 marca 2024 r. nr [...] Starosta [...], dalej także jako: "Starosta", "organ I instancji" - w wyniku rozpatrzenia wniosku Wójta Gminy K. i na podstawie decyzji ww. organu z dnia 12 lutego 2018 r. nr [...] o uznaniu M. F., dalej także jako: "strona, "skarżący", za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych - orzekł o zatrzymaniu M. F. prawa jazdy kategorii B. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji zarzucając jej błędy w ustaleniu stanu faktycznego sprawy i naruszenie art. 5 ust. 3 lit. b oraz ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną wykładnię i zastosowanie w sprawie. Wskazała, że zasądzone od niej na rzecz jej córki alimenty nie powinny być egzekwowane, bowiem dziecko przebywa u ojca, który ponosi wszystkie koszty jego utrzymania. Decyzją z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dalej także jako: "Kolegium", "organ II instancji", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) oraz art. 5 ust. 3b, ust. 5 i ust. 6 ustawy dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2023 r., poz. 1993 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 5 ust. 3b i ust. 5 ww. ustawy z dnia 7 września 2007 r. i wskazało, że z przepisów tych wynika jednoznacznie, że starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w sytuacji, gdy zostaną spełnione dwie przesłanki. Po pierwsze - zostanie podjęta ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, po drugie - organ właściwy dłużnika wystąpi z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ww. ustawy jest zatem typową decyzją o charakterze związanym. Oznacza to, że w tego rodzaju sprawach organ ustala jedynie zaistnienie wymienionych dwóch przesłanek koniecznych do wydania przedmiotowej decyzji. W omawianym postępowaniu nie ma więc możliwości zbadania zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, ani też oceny jego sytuacji rodzinnej, majątkowej czy zdrowotnej. Te ostatnie okoliczności pozostają zatem bez wpływu na podejmowane w tym postępowaniu rozstrzygnięcie, mogą natomiast mieć znaczenie na etapie wcześniejszym, tj. przy rozstrzyganiu o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Wójta Gminy K. z dnia 12 lutego 2018 r. nr [...] o uznaniu strony za uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. We wniosku z 8 maja 2018 r. skierowanym do Starosty o zatrzymanie prawa jazdy, działający w imieniu Wójta Gminy K., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. oświadczył, że dłużnik nie odwołał się od ww. decyzji i stała się ona ostateczna. Na zapytanie skierowane do Wójta Gminy K. pismem z 17 stycznia 2024 r. o udzielenie informacji, czy strona nadal posiada status dłużnika alimentacyjnego, a jeżeli tak, o przesłanie decyzji uznającej stronę za uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych, działający w imieniu Wójta Gminy K. K. Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przesłał ww. decyzję z dnia 12 lutego 2018 r. Tym samym, zdaniem organu II instancji, ziściły się obie przesłanki, które w świetle art. 5 ust. 5 ww. ustawy obligowały Starostę do wydania decyzji o zatrzymaniu odwołującemu prawa jazdy. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 5 ust. 6 ww. ustawy uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty gdy: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje przez przekazanie do centralnej ewidencji kierowców informacji o zwrocie tego dokumentu niezwłocznie po uchyleniu decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 7 ww. ustawy). Pismem z dnia 22 kwietnia 2024 r. M. F., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej: 1. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie, 2. błędy w ustaleniach faktycznych, 3. naruszenie art. 5 ust. 3 lit. b oraz ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący ma małoletnią córkę, która nie mieszka już z matką, zamieszkała z ojcem i przeszła w ostatnim czasie na jego utrzymanie. Skarżący wniósł do sądu o ustalenie miejsca pobytu dziecka przy ojcu, o wygaszenie ciążących na nim alimentów oraz o zasądzenie alimentów od matki dziecka na rzecz córki. Procedura dotycząca uregulowania tych kwestii przed sądem jest w toku. Zatem faktycznie skarżący nie jest już dłużnikiem alimentacyjnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 2 lipca 2024 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z ostatecznej decyzji Wójta Gminy K. z dnia 11 czerwca 2024 r. nr [...] uchylającej decyzję z dnia 12 lutego 2018 r. o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 925), dalej: "p.p.s.a.". Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do treści art. 5 ust. 3b pkt 2 ustawy, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika, po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 5 tej ustawy na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z powyższej regulacji wynika, iż badaniu przez organ w toku postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 5 ww. ustawy podlega okoliczność, czy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych została wydana i stała się ostateczna. Okoliczność ta stanowi, zgodnie z art. 5 ust. 3b ww. ustawy, podstawę materialnoprawną wydania decyzji, o jakiej mowa w tym przepisie (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 473/16). W przedmiotowej sprawie Kolegium ustaliło, że w dniu 12 lutego 2018 r. Wójt Gminy K. wydał ostateczną decyzję nr [...] o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Na wniosek skierowany do Wójta Gminy K. z dnia 17 stycznia 2024 r. o udzielenie informacji, czy strona nadal posiada status dłużnika alimentacyjnego, a jeżeli tak, o przesłanie decyzji uznającej stronę za uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych, działający w imieniu Wójta Gminy K. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przesłał ww. decyzję z dnia 12 lutego 2018 r. Jednakże, należy zauważyć, że jak wynika z przedłożonej do akt decyzji z dnia 11 czerwca 2024 r. nr [...] Wójt Gminy K. uchylił ww. decyzję z dnia 12 lutego 2018 r. Wprawdzie ww. decyzja została wydana już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie, lecz uznać należy, że ma ona niewątpliwie kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. Jak już bowiem wyżej wskazano tylko ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanowi podstawę materialnoprawną wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jeżeli więc, taka decyzja zostanie ostateczną decyzją właściwego organu uchylona, tj. w obrocie prawnym brak będzie ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, wówczas brak będzie podstaw materialnoprawnych do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Podsumowując powyższe rozważania, stwierdzić należy, że zarówno zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy decyzję orzekającą o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B, jak i decyzję organu I instancji, należało uchylić z uwagi na możliwy – na obecnym etapie postępowania – brak występowania przesłanki warunkującej konieczność zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, tj. istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o uznaniu skarżącego - dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ww. organy zobowiązane są wyczerpująco zebrać materiał dowodowy, tj. dokonać niezbędnych ustaleń w zakresie sprawdzenia, czy decyzja z dnia 11 czerwca 2024 r. nr [...] jest decyzją ostateczną, czy też skarżący wniósł od niej odwołanie. Ustalenie powyższego będzie wymagało ponownego zwrócenia się do Burmistrza Gminy K. z wnioskiem o wyjaśnienie ww. kwestii. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty w wysokości [...] zł składa się: kwota [...]zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu, kwota [...]zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) oraz kwota [...]zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika strony skarżącej opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa.