II SA/Sz 36/17

Dnia 24 lutego 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych P. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji wymierzającą opłatę w kwocie [...] zł, za niezgodne z ustawą wyłączenie gruntów pochodzenia organicznego z produkcji rolnej, o łącznej powierzchni 4 ha. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie ponieważ jego sytuacja majątkowa jest wyjątkowo trudna i skomplikowana, z uwagi na istniejące zadłużenie i toczące się postępowania sądowe i egzekucyjne generujące szczególnie wysokie koszty i powodujące okoliczności, które w przyszłości stanowić mogą powód ogłoszenia upadłości prowadzonej działalności gospodarczej. Wnioskodawca oświadczył, że swój majątek szacuje na kwotę [...] zł, zobowiązania zaś na kwotę [...] zł. Natomiast zobowiązania w wysokości [...] zł, których dotyczą wniesione do WSA skargi, są zobowiązaniami spornymi, natomiast zobowiązania w wysokości ok. [...] zł w części są objęte postępowaniami egzekucyjnymi, a w części są niesporne i wynikają z zaciągniętych umów kredytowych, umów leasingowych, należności z tytułu podatku od nieruchomości i podatku rolnego. Skarżący wskazał, że nie posiada wygenerowanych środków będących zapasami, na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, zatem wniosek o zwolnienie go z tego obowiązku jest uzasadniony. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trzema dorosłymi córkami, z których dwie są studentkami a najstarsza jest osobą bezrobotną. Jedyną osobą uzyskującą dochody w rodzinie jest żona wnioskodawcy ([...] zł miesięcznie), którą skarżący określił, jako osobę współpracującą. Z wniosku wynika, że P. O. prowadzi gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, ale nie uzyskuje żadnych dochodów. Jako zobowiązania i wydatki stałe podał: obciążenia kredytowe łącznie [...] zł z kredytu obrotowego [...] zł[..] , debet na koncie obrotowym w wysokości [...] zł, raty leasingowe w wys. [...] zł kwartalnie, dzierżawa roczna do [...] w kwocie [...] zł, obciążenia podatkowe łącznie [...] zł. Skarżący oświadczył, że posiada dom o pow. [...] m2 (o wartości ok[...] zł) położony na działce o pow. [...] ha w miejscowości W. w którym mieszka wraz z rodziną, 2 ha gruntów rolnych w tej miejscowości o wartości [...] zł, nieruchomość rolną w miejscowości K. o pow. [...] ha (o wartości [..] zł), grunty rolne w miejscowości R. i B. pow. [...] ha (o wartości [...] zł), a od [...] Oddział w S. dzierżawi [...] ha gruntów rolnych, które wykorzystuje rolniczo. Wskazał, że posiada samochód [...] r. o wartości [...] zł, [...] samochody [...] r. o łącznej wartości [...] zł, cztery naczepy o łącznej wartości [...] zł, dwa ciągniki rolnicze o łącznej wartości [...] zł, koparkę o wartości [...]m zł, ładowarkę o wartości [..] zł, drobny sprzęt rolniczy o wartości [...] zł. Do wniosku dołączono m. in. dwa zawiadomienia komornika sądowego z dnia [...] r. o wszczęciu egzekucji kwoty [...] zł wraz z odsetkami i kwoty [...] zł wraz z odsetkami, z wniosku wierzyciela B. Z., kopię postanowienia Sądu Apelacyjnego w G. [...] z [..] r. sygn. akt [...] dotyczącego udzielenia zabezpieczenia roszczenia B. Z. o zapłatę kwoty [...] zł przez ustanowienie hipoteki przymusowej na udziale skarżącego wynoszącym ½ w nieruchomości położonej we W. o pow. [...] ha, kopię zawiadomienia komornika sądowego z [...] r. o zajęciu rachunku bankowego żony skarżącego w celu zaspokojenia należności B. Z. wynoszącej [...] zł, kopię upomnienia wystawionego przez Wójta Gminy dotyczącego należności w kwocie [...] zł, kopię wezwania z [...] z [...] r. do zapłaty kwoty [...]zł z tytułu bezumownego użytkowania majątku i kwoty [...] zł, a także wezwanie z [...] r. do zapłaty kwoty [...] zł również z tytułu bezumownego użytkowania majątku, kopię deklaracji na podatek od środków transportowych [...] z której wynika, że podatek ten wynosi [...] zł. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób rzeczywiście znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, to jest takich które nie uzyskujących żadnych dochodów, albo których dochody są niewielkie i pozwalają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W niniejszej sprawie skarżący jest reprezentowany przez adwokata z wyboru, który zastępował go także w postępowaniu administracyjnym. Z wniosku będącego przedmiotem oceny wynika, że P. O. zajmuje się wyłącznie prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Jednak z informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że od [...] r. prowadzi on również działalność gospodarczą ([...]) zajmującą się transportem drogowym towarów, o której nie wspomniał w oświadczeniu o sytuacji majątkowej i dochodach. Z Ewidencji wynika, że również żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo R. O. , zajmujące się transportem drogowym towarów, a więc nie jest ona jedynie osobą współpracującą. Skarżący, mimo prowadzenia gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni [...] ha i firmy transportowej, oświadczył, że nie ma jakichkolwiek dochodów. Podał, że dochód jego pięcioosobowej rodziny wynosi [..] zł rocznie, a jednocześnie, że tylko czynsz dzierżawy gruntów rolnych wynosi [...] zł rocznie. Oprócz tego spłaca inne zobowiązania, płaci raty leasingowe w wys. [...] zł kwartalnie, spłaca zadłużenie na trzech rachunkach obrotowych, ponosi koszty utrzymania domu i rodziny oraz posiadanych samochodów. Zasadą w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), a zwolnienie od kosztów jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Skarżący posiada własny dom, [...] ha gospodarstwo rolne, on i jego żona prowadzą firmy transportowe. Deklarowane dochody rodziny wnioskodawcy są wielokrotnie mniejsze od ponoszonych wydatków. Treść oświadczeń wnioskodawcy i analiza przedłożonych dowodów źródłowych, nie daje podstaw do uznania, by P. O. rzeczywiście był osobą nie będącą w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w sprawie. Należny od skargi wpis sądowy jest wysoki ale skarżący posiada wiele nieruchomości oraz przedmioty ruchome znacznej wartości i jest w stanie pokryć koszty sądowe korzystając z posiadanego majątku. Wysokość kwot dochodzonych od wnioskodawcy w postępowaniach sądowych i egzekucyjnych, a także deklarowane kwoty ponoszonych wydatków stałych, świadczą o tym, że rozmiar prowadzonej działalności jest znaczny. Wprawdzie wobec skarżącego toczą się postępowania sądowe i egzekucyjne z wniosku wierzyciela B. Z., co nie oznacza, że skarżący jest osobą żyjącą w niedostatku. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie. Natomiast w razie gdyby wniesiona skarga okazała się uzasadniona, skarżącemu będzie przysługiwało prawo żądania od organu zwrotu poniesionych kosztów postępowania, w tym zwrotu uiszczonego wpisu sądowego (art. 200 p.p.s.a.). Z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia wniosku, orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.