II SA/Sz 36/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów rolnych p o s t a n a w i a : odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 kwietnia 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 lutego 2017 r. odmawiające przyznania P. O. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, że dochód jego rodziny, osiągany z gospodarstwa rolnego, wynosi [...] zł miesięcznie, w oparciu o przesłane dokumenty ustalono, że wnioskodawca osiąga ponadto dochód z firmy A. , prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz dopłat do działalności rolniczej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Bilans należącej do niego firmy za okres [...] r. kształtował się jako wynik ujemny -[...] zł, ale za okres [...] r. wyniósł [...] zł. Na podstawie przeprowadzonej analizy rachunków bankowych należących do skarżącego oraz jego żony w okresie [...] r. Sąd ustalił, że kwoty wpływów i wydatków sięgały rzędu [...] złotych. Nadto ustalono, że skarżący wraz z żoną posiadają liczne nieruchomości: na terenie gminy R. - skarżący [...] ha przeliczeniowych, R. O. [...] ha przeliczeniowych, na terenie gminy Ś. - skarżący wraz z żoną [...] ha przeliczeniowych, [...] ha przeliczeniowych, skarżący [...] ha przeliczeniowych. Przeliczając ilość posiadanych hektarów strony skarżącej i jego żony przez kwotę określoną w Obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2016 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2015 r., który wyniósł 1975 zł Sąd ustalił przeciętny dochód z tego tytułu na kwotę [...]zł za rok Dodatkowo z nadesłanych kopii decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, iż skarżący otrzymał za rok 2015 - [...] zł + płatność ONW [...] zł, za rok 2016 dopłaty w kwocie [...]zł + płatność ONW [...] zł. W oparciu o przedłożone rachunki Sąd ustalił, że skarżący ponosi następujące koszty utrzymania: prąd – [...] zł, telefon+internet+tv z [...] – [...] zł, ścieki – [...] zł, śmieci – [...] zł, opłata za wynajem mieszkania dla córki O. O. – [...] zł + opłaty, opłata za wynajem mieszkania dla córki A. O. – [...] zł + opłaty. skarżący spłaca raty zaciągniętego kredytu gotówkowego [...] w kwocie [...]zł miesięcznie, podatek rolny, leśny od wyszczególnionych nieruchomości skarżący wraz z żoną łącznie płacą [...] zł kwartalnie. Za dzierżawę nieruchomości rolnych skarżący przedłożył faktury i wezwania do zapłaty na łączną kwotę [...]zł. Sąd podkreślił, że mimo prowadzonej egzekucji i zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i z dwóch tytułów wykonawczych skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, dokonuje transakcji handlowych, jest producentem rolnym na dużą skalę. Sam fakt prowadzenia postępowań egzekucyjnych wobec niego pozostaje bez wpływu na ocenę wniosku, ponieważ świadczy jedynie o nieuregulowaniu w dobrowolny sposób ciążących na nim zobowiązań, a nie o jego niewypłacalności. Z nadesłanych dokumentów nie wynika aby skarżącemu groziła upadłość, czy utrata płynności finansowej. W ocenie Sądu sytuacja finansowa skarżącego przedstawiona w nadesłanych dokumentach nie wskazuje aby wygospodarowanie środków pieniężnych na ten cel było niemożliwe. W dniu 20 września 2017 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 36/17 w której wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu od skargi kasacyjnej. W motywach wniosku podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie, ponieważ jego sytuacja majątkowa jest wyjątkowo trudna i skomplikowana, z uwagi na istniejące zadłużenie oraz toczące się postępowania sądowe i egzekucyjne generujące szczególnie wysokie koszty, powodujące okoliczności, które w przyszłości stanowić mogą powód ogłoszenia upadłości prowadzonej działalności gospodarczej. Wnioskodawca oświadczył, że swój majątek szacuje na kwotę [...]zł, zobowiązania zaś na kwotę [...]zł. Natomiast zobowiązania w wysokości [...] zł, których dotyczą wniesione do WSA skargi, są zobowiązaniami spornymi. Z kolei zobowiązania w wysokości ok. [...] zł w części są objęte postępowaniami egzekucyjnymi, a w części są niesporne i wynikają z zaciągniętych umów kredytowych, umów leasingowych, należności z tytułu podatku od nieruchomości i podatku rolnego. Skarżący wskazał, że nie posiada wygenerowanych środków będących zapasami, na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, zatem wniosek o zwolnienie go z tego obowiązku jest uzasadniony. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trzema dorosłymi córkami, z których dwie są studentkami a najstarsza jest osobą bezrobotną. Jedyną osobą uzyskującą dochody w rodzinie jest żona wnioskodawcy ([...] zł miesięcznie), którą skarżący określił, jako osobę współpracującą. Z wniosku wynika, że P. O. prowadzi gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, ale nie uzyskuje żadnych dochodów. Jako zobowiązania i wydatki stałe podał: obciążenia kredytowe łącznie [...] zł z kredytu obrotowego [...], debet na koncie obrotowym w wysokości [...] zł, raty leasingowe w wys. [...] zł kwartalnie, dzierżawa roczna do [...] S. w kwocie [...]zł, obciążenia podatkowe łącznie [...] zł. Skarżący oświadczył, że posiada dom o pow. [...] m˛ (o wartości ok. [...] zł) położony na działce o pow. [...] ha w miejscowości W., w którym mieszka wraz z rodziną, [...] ha gruntów rolnych w tej miejscowości o wartości [...] zł, nieruchomość rolną w miejscowości K. o pow. [...] ha (o wartości [...] zł), grunty rolne w miejscowości R. i B. o pow. [...] ha (o wartości [...] zł), a od [...] Oddział w S. dzierżawi [...] ha gruntów rolnych, które wykorzystuje rolniczo. Wskazał, że posiada [...] samochody [...] z 2008 r. o łącznej wartości [...] zł, cztery naczepy o łącznej wartości [...] zł, ciągnik rolniczy o wartości [...] zł, [...] o wartości [...] zł, ładowarkę o wartości [...] zł, drobny sprzęt rolniczy o wartości [...] zł. Do wniosku dołączono m. in. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym [...], bilans firmy A. za rok [...] z którego wynika, że dochód firmy wyniósł [...] zł, umowę ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżącym a żoną, zawiadomienie komornika sądowego z dnia [...] r. o zajęciu rachunku bankowego skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z załączonym zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, protokół komornika sądowego z dnia [...] r. z zajęcia ruchomości tj. samochodu ciężarowego, dwóch naczep, samochodu ciężarowego, [...] oraz zasiewów kukurydzy w ilości ok. [...]ha, wezwanie komornika sądowego z dnia [...] r. do zapłaty należności w sprawie z wniosku B. Z. prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego o egzekucję należności pieniężnej, gdzie należność główna wynosi [...] zł; zawiadomienia komornika sądowego o zajęciu wierzytelności na wniosek wierzyciela B. Z. wierzytelności dłużnika należnych od: [...] wyciągi z kont bankowych: A.-S. P. O.: w [...], z tego samego [...] o innym numerze rachunku ze stanem -[...] zł, zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o zwrocie na rachunek bankowy komornika sądowego nadpłaty z tytułu VAT w kwocie [...]zł, [...] zł; decyzję w sprawie podatku rolnego od nieruchomości i leśnego płatnych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. w kwocie [...]zł, nakaz płatniczy w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2017 w wysokości [...] zł, oraz [...] zł, fakturę za prąd w wysokości [...] zł, za dostawę wody w kwocie [...]zł, fakturę z [...] na kwotę [...]zł, umowę najmu mieszkania przy ul. [...] w S. dla córki R. O. z wysokością czynszu najmu [...] zł, wezwanie do zapłaty wystosowane przez [...] z tytułu umowy leasingu kwoty [...]zł oraz [...] zł, wezwanie do zapłaty [...] kwoty [...]zł, umowę pożyczki zawartą [...] r. w wysokości [...] zł na zakup ciągnika rolniczego, faktury VAT na kwoty [...]zł, [...] zł, [...] zł za zakupy w [...] fakturę VAT za ratę leasingową w wysokości [...] zł, wezwanie do zapłaty z mLeasing zadłużenia w wysokości [...] zł, wezwanie do zapłaty z [...] zadłużenia z tytułu dzierżawy majątku rolnego w wysokości [...] zł, [...] zł, umowę leasingu samochodu ciężarowego [...] o wartości [...] zł, umowę leasingu kombajnu zbożowego, umowę pożyczki zawartą z [...] na zakup opryskiwacza polowego i rozsiewacza nawozu w wysokości [...] zł, oraz kultywatora ścierniskowego w wysokości [...] zł, Dodatkowo wykonując wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów skarżący przedłożył: - wyciągi z rachunków bankowych żony R. O. oraz własnych jak też firmowych, - zawiadomienie komornika sądowego z dnia [...] r. o wszczęciu egzekucji i wezwanie do zapłaty jako dłużnikowi B. Z. kosztów procesu wynoszących [...] zł plus odsetki, postanowienie komornika sądowego o przyłączeniu postepowania egzekucyjnego z nieruchomości położonej [...] dla, której SR w S. VII Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi o nr KW [...], KW [...], KW [...], - zaświadczenie komornika sądowego z dnia [...] r. o dokonanych wpłatach na rzecz wierzyciela B. Z. w łącznej kwocie [...]zł, - oświadczenie R. O., że nie składała do [...] wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, natomiast składał taki wniosek mąż na grunty własne i dzierżawione, - bilans firmy A. R. O. za okres [...] w którym dochód firmy wyniósł [...] zł, - zeznanie o wysokości dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2016 R. O. wg którego strata z pozarolniczej działalności gospodarczej wynosiła -[...] zł, - bilans A.-S. P. O. za okres [...] wg, którego dochód firmy wyniósł [...] zł, - zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej starty) w roku podatkowym 2016 P. O. z informacją o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2016 z której dochód wyniósł [...] zł, - obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 22 września 2017 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1ha przeliczeniowego w 2016 r., który wyniósł 2 577 zł, - zaświadczenie z Urzędu Gminy w Ś. o posiadaniu przez R. i P. O. na terenie Gminy Wiejskiej Ś. użytków rolnych – o pow. [...] ha, przeliczeniowych – [...] ha oraz, że R. O. posiada nadto grunty o powierzchni ogółem – [...] ha, w ty użytków rolnych – [...] ha, przeliczeniowych – [...] ha, - zaświadczenie z Urzędu Gminy w Ś. o posiadaniu przez P. O. na terenie Gminy Wiejskiej Ś. gruntów o pow. ogółem – [...] ha w tym użytków rolnych – [...] ha, przeliczeniowych – [...] ha, - zaświadczenie Burmistrza R. o posiadaniu przez R. O. gruntów o pow.: [...] ha fizycznych, [...] ha przeliczeniowych oraz o posiadaniu przez P. O. [...] ha fizycznych i [...] ha przeliczeniowych, - aneks nr [...] do umowy dzierżawy nieruchomości położonej na terenie gminy R. o łącznej pow. [...] ha z dnia [...] r. w przedmiocie przedłużenia umowy dzierżawy gruntów o pow. [...] ha do dnia [...] r. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do dnia wydania niniejszego postanowienia zachowało swą prawną moc. Prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 10 kwietnia 2017 r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym częściowym zakresie obejmującym koszty sądowe. Skarżący w dniu 26 kwietnia 2017 r. za pośrednictwem rachunku bankowego uiścił tytułem wpisu od skargi w sprawie kwotę [...]zł. W drugiej zawisłej przed tutejszym Sądem sprawie o sygn. akt II SA/Sz 35/17 skarżący zaś wpłacił tytułem wpisu od skargi kwotę [...]zł. Wobec powyższego, złożony w związku z wniesioną skargą kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 36/17, w dniu 20 września 2017 r. (uzupełniony w dniu 12 października 2017 r.) kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany, występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r. o sygn. akt II OZ 1017/12 oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II OZ 204/13). Zmiana okoliczności w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy powinna dotyczyć zaś stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Ocena zaistnienia takiej zmiany jest zazwyczaj możliwa tylko przy czynnym udziale strony skarżącej i wykazaniu przez nią, zarówno za pomocą dokumentów jak i oświadczeń, iż okoliczności na podstawie, których orzekał sąd (referendarz sądowy) w poprzednim postępowaniu w sprawie prawa pomocy, uległy zmianie. W niniejszej sprawie, zmiana okoliczności sprawy musi być więc oceniana w świetle przesłanek, które legły u podstaw wydanego wcześniej postanowienia w sprawie przyznania prawa pomocy skarżącemu. Oceniając w tym kontekście powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy stwierdzić, że skarżący nie powołał w nim jakichkolwiek nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 10 kwietnia 2017 r. Z treści powyższego wniosku nie wynika, aby sytuacja rodzinna i finansowa Skarżącego w jakikolwiek sposób uległa zmianie. Z treści aktualnie przedłożonego formularza PPF oraz nadesłanych dodatkowych dokumentów wynika, że skarżący nadal prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i [...], posiada ten sam majątek, tj. dom o pow. [...] m˛ (o wartości ok. [...] zł) położony na działce o pow. [...] ha w miejscowości W., w którym mieszka wraz z rodziną, [...] ha gruntów rolnych w tej miejscowości o wartości [...] zł, nieruchomość rolną w miejscowości K. o pow. [...] ha (o wartości [...] zł), grunty rolne w miejscowości R. i B. o pow. [...] ha (o wartości [...] zł), a od [...] Oddział w S. dzierżawi [...] ha gruntów rolnych, które wykorzystuje rolniczo. Ponadto, posiada [...] samochody [...] z 2008 r. o łącznej wartości [...] zł, cztery naczepy o łącznej wartości [...] zł, ciągnik rolniczy o wartości [...] zł, [...] o wartości [...] zł, ładowarkę o wartości [...] zł, drobny sprzęt rolniczy o wartości [...] zł. Skarżący wskazał również zadłużenia i zobowiązania finansowe w tej samej wysokości co w uprzednio złożonym formularzu. Odnośnie powyższego wskazać należy, że analiza nadesłanych dokumentów wskazuje, że zarówno skarżący jak i jego żona pomimo posiadanego zadłużenia i prowadzonych postępowań egzekucyjnych nadal prowadza działalności gospodarcze, z których uzyskują dochody, inwestują środki finansowe w prowadzenie działalności rolniczej oraz w miarę możliwości spłacają zadłużenia, których wysokość w stosunku do wykazywanych poprzednio zmalała. I tak z analizy konta bankowego R. O. w [...] w W. wynika, że w okresie od [...] r. odnotowano obroty środków w wysokości [...] zł, bilans firmy A. należącej do P. O. wskazuje, że w okresie od [...] r. osiągnięto dochód w wysokości [...] zł, a firma A. należąca do R. O. w tym samym okresie osiągnęła dochód w wysokości [...] zł. P. O. nadal posiada zadłużenia, jednak jak wynika z przedłożonych dokumentów są one spłacane, i tak na rzecz B. Z. dokonano w dniu [...] r. spłaty w wysokości [...] zł, przy czym jak wynika z adnotacji w rachunku bankowym środki te pochodziły z przewalutowania środków na koncie R. O., co wskazuje, że dysponuje ona środkami na koncie walutowym, z którego wyciągu nie przedłożono, z zaświadczenia komornika sądowego z dnia [...] r. wynika, że skarżący dokonał spłaty B. Z. w łącznej wysokości [...] zł i aktualna zaległość w sprawie wynosi [...] zł, skarżący uzyskuje też zwroty z tytułu nadwyżki podatku VAT, które były przekazywane na spłatę posiadanych długów, ponadto na przedłożonych przez niego wezwaniach do zapłaty zaległości z tytułu rat leasingowych także widnieją adnotacje o wysokości spłacanego zadłużenia, np. na wezwaniu [...] do zapłaty kwoty [...]odnotowano wpłaty: [...] zł, [...] r. – [...] zł, [...] r. – [...] zł, [...] r. – [...] zł, na wezwaniu [...] do zapłaty [...] zł odnotowano wpłatę w wysokości [...] zł w dniu [...] r. oraz [...] w dniu [...] r. Zmianie nie uległy wysokości opłat ponoszonych na bieżące utrzymanie domu, które pozostają na podobnym poziomie. Skarżący mimo deklarowanych trudności finansowych w dalszym ciągu prowadzi działalność rolniczą na dużą skalę, co potwierdzają załączone faktury za zakupy w A. Sp. z o.o. w [...] r. na kwoty [...]zł, [...] zł, [...] zł za różnego rodzaju środki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Przy ocenie sytuacji finansowej P. O. nie można również pominąć faktu posiadania przez skarżącego i jego żonę licznych nieruchomości, tj. na terenie gminy R. skarżący – [...] ha przeliczeniowych, R. O. – [...] ha przeliczeniowych, na terenie gminy Ś. – R. O. – [...] ha przeliczeniowych, P. O. – [...] ha przeliczeniowych, skarżący wraz z żoną [...] ha przeliczeniowych, co w przeliczeniu przez kwotę określoną w Obwieszczeniu Prezesa GUS z dnia 22 września 2017 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2016 r., który wyniósł 2 577 zł, daje przeciętny uzyskany dochód w roku 2016 r. w wysokości [...] zł. W tak ustalonej sytuacji finansowej brak jest w dalszym ciągu podstaw do uznania skarżącego za osobę ubogą, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Przyznanie stronie w takiej sytuacji prawa pomocy oznaczałoby udzielenie faktycznej ochrony prywatnemu jej majątkowi, co jest nie do przyjęcia w kontekście wyjątkowości instytucji prawa pomocy. Służy ona bowiem wsparciu osób ubogich, które nie mając dostatecznych dochodów czy majątku nie mogłyby realizować swoich praw przed sądem. Jeśli więc skarżący zamierza zaskarżyć zapadły w jego sprawie wyrok, to winien w tym celu przeznaczyć własne środki, a nie domagać się by źródłem sfinansowania powyższego były środki publiczne o ograniczonej przecież ilości. Skoro zatem nie wykazano istotnej zmiany w sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy od czasu ostatnio zgłoszonego i rozpoznanego wniosku, to brak było podstaw do zmiany postanowienia z dnia 10 kwietnia 2017 r. Wobec tego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165 P.p.s.a., należało odmówić zmiany ww. orzeczenia.