II SA/Sz 360/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie: Asesor WSA Arkadiusz Windak Asesor WSA Joanna Wojciechowska/spr./ Protokolant Aneta Kukla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego J. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./, art. 42 ust. 1, art.87 ust. 1, art. 92 ust. ust. 4 i art. 93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004r., Nr 204 poz. 2088 ze zm.), nałożył na J. S. karę pieniężną w kwocie [...]zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...]r. funkcjonariusze Izby Celnej zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy marki [...] przewożący jabłka w miejscowości [...] na drodze krajowej nr [...]. Kierowca będący właścicielem pojazdu - J. S. oświadczył, że jest rolnikiem, a rolnicy nie są zobowiązani do wykupywania karty opłaty drogowej. W toku postępowania administracyjnego J. S,przedłożył zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w [...] nr [...], że nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej oraz oświadczenie, iż posiada gospodarstwo ogrodnicze, zaś samochód marki [...]służy do przewożenia płodów rolnych wyprodukowanych we własnym gospodarstwie. W ocenie organu I instancji okoliczność, że J. S. w dniu [...]r. wykonywał przewóz produktów rolnych na potrzeby własne jako rolnik, nie zwalniała go z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej, bowiem zgodnie z art. 3 ust.2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym przewidziany w art. 42 tej ustawy obowiązek nałożony na przedsiębiorców wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne do uiszczenia opłaty stosuje się odpowiednio do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a więc także do rolników wykonujących przewozy na potrzeby własne. Wyłączenia, których mowa w art. 42 ust.1 pkt 1-5 w art. 45 ust.1 oraz w art. 42 a omawianej ustawy w sprawie nie występują, tym samym istniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej. W odwołaniu J. S. nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji i wskazał, że wykonując przewóz własnych produktów rolnych na sprzedaż jako rolnik nie miał obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...]r., nr [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./, art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 42, art. 42a, art. 92 ust. 1 i ust.4 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004r., Nr 204 poz. 2088 ze zm.) oraz Lp. 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym , po rozpoznaniu odwołania J, S, od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego jakkolwiek w świetle art.3 ustawy z 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173 poz.1807) przepisów tej ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie, w zakresie m.in. upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, to z mocy art. 3 ust.2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym w odniesieniu do przewozów dokonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, m.in. przez rolników, należy stosować przepisy tej ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. A zatem, art. 42 ustawy o transporcie drogowym miał w sprawie zastosowanie, co potwierdza art. 42a, zgodnie z którym art. 42 nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a zaliczonych do sektora finansów publicznych. Ustawa z 26 listopada 1998r. o finansach publicznych nie zalicza rolników do podmiotów sektora publicznego. Organ wskazał, że ustawodawca w ustawie o transporcie drogowym posługuje się określeniem "podmiot" / np. art. 3 i art. 33/ i pod nim rozumie również osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami, w tym rolników. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej , podmiot niebędący przedsiębiorcą , w tym rolnik wykonujący niezarobkowy przewóz drogowy / przewóz drogowy wykonywany na potrzeby własne/ na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązany jest do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drodze krajowej, niezależnie od długości przejechanego odcinka drogi. Zgodnie z art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne, kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę opłaty drogowej. Art. 92 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000zł, zaś ust. 4 tego artykułu stwierdza, iż wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Na mocy pkt 1.4.1 powyższego załącznika wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3.000zł W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.S. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając, że wydana została z naruszeniem art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem skarżącego, według stanu prawnego z dnia zdarzenia rolnik wykonujący przewóz własnych produktów rolnych na potrzeby własne nie był zobowiązany do uiszczania opłaty za przejazd, o której mowa w art. 42, nie był bowiem przedsiębiorcą. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga jest zasadna . Art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu zdarzenia tj. 1 lipca 2005r., stanowił, że przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po dogach krajowych (...). Rolnik wykonujący przewozy produktów rolnych na potrzeby własne - jak w rozpatrywanej sprawie - nie jest przedsiębiorcą, co wynika jednoznacznie z art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Tym samym art.42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym nie był adresowany do rolnika wykonującego przewozy swoich produktów rolnych na potrzeby własne. Wbrew stanowisku organów celnych art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym nie upoważniał do stosowania art. 42 tej ustawy wobec rolników wykonujących przewozy na potrzeby własne. Przepis ten stanowił, że do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Chodzi tu o odpowiednie stosowanie tych przepisów ustawy, które dotyczą nie zarobkowego przewozu drogowego w sensie przedmiotowym, a nie podmiotowym, takich jak oznaczenie określeń użytych w ustawie definiujących pojęcie niezarobkowego przewozu drogowego (art. 4 pkt 4, 5, 6) czy też wymagań dla przewozów na potrzeby własne określonych w rozdziale 5 w/w ustawy (np. art. 33 i następne), bądź wymagań dotyczących kierowców zatrudnionych do wykonywania przewozów na potrzeby własne określonych w rozdziale 7a. Przepis art. 3 ust.2 pkt 3 omawianej ustawy nie upoważniał do stosowania wobec podmiotu niebędącego przedsiębiorcą (rolnika) przepisu art. 42, gdyż przepis ten (art. 42) nie był przepisem "dotyczącym niezarobkowego przewozu drogowego", lecz przepisem nakładającym na przedsiębiorcę, a więc na wyraźnie określony podmiot, obowiązek uiszczenia opłaty z przejazd po drogach krajowych. Ustawa o transporcie drogowym nie przewidywała odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących obowiązków nałożonych na przedsiębiorców w zakresie opłat za przejazd do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, tym samym nie było podstaw do stosowania art. 42 wobec skarżącego wykonującego niezarobkowy przewóz drogowy jako rolnik. Art. 42a dotyczy podmiotów niebędących przedsiębiorcami, zaliczonych do sektora finansów publicznych. Przepis ten, wbrew stanowisku organów celnych, nie miał żadnego zastosowania w rozpatrywanej sprawie, gdyż z jego treści nie da się wyprowadzić normy prawnej nakładającej na rolnika wykonującego przewóz na potrzeby własne, obowiązek uiszczenia opłaty drogowej. Sąd podtrzymuje w tym zakresie swoje stanowisko zajęte w sprawie o sygn. akt I SA/ Sz 680/06. Z tych względów decyzje obu instancji, jako naruszające wskazane wyżej przepisy prawa materialnego, podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art. 135 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, a o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy.