II SA/Sz 363/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2007 r. sprawy ze skarg J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych o d d a l a skargę U Z A S A D N I E N I E : Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 204 poz. 2088 z późn. zm.), nałożył na J. K. karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] r. funkcjonariusze Izby Celnej na drodze krajowej Nr [...], w miejscowości [...], zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy marki [...]. Kierowca pojazdu J. K. nie posiadał karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. W ocenie organu I instancji okoliczność, że J. K. jest rolnikiem, nie zwalniała go z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej. Powołując się na przepis art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, organ ten uznał, iż przewidziany w art. 42 ust. 1 tej ustawy obowiązek nałożony na przedsiębiorców wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne do uiszczenia opłaty, stosuje się odpowiednio do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, a więc także do rolników wykonujących przewozy na potrzeby własne. Od powyższej decyzji J. K. złożył odwołanie zarzucając organowi I instancji nadinterpretację przepisów ustawy o transporcie drogowym. Z treści art. 3 i art. 4 ustawy o transporcie drogowym J. K. wywiódł, iż niezarobkowy przewóz drogowy dotyczy wyłącznie przedsiębiorcy, a zatem przepisy te nie mogą mieć zastosowania do rolnika prowadzącego działalność wytwórczą w rolnictwie. Ponieważ rolnik, nie jest przedsiębiorcą, w ocenie J. K., nie ma on obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych w sytuacji, gdy przewozi on produkty własne do punktu skupu. Rozpoznając odwołanie Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 42, art. 42a, art. 87 ust. 1 i 2 oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ten stwierdził, iż w myśl art.42 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, obowiązującej na dzień 14.04.2006 r. tj. na dzień przeprowadzenia kontroli, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Przewidziane w ustawie wyłączenia od tego obowiązku dotyczą przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką, przejazdów po autostradach płatnych, komunikacji miejskiej, transportu kombinowanego oraz zakładów pracy chronionej lub aktywności zawodowej. J. K, jako rolnik, nie może być zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty za wykonywany przejazd po drogach krajowych. Zdaniem organu, podnoszona przez stronę okoliczność, iż nie jest on przedsiębiorcą, nie ma znaczenia, gdyż stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, przepisy tej ustawy stosuje się odpowiednio do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami. Ponadto w świetle przepisu art. 42a tej ustawy, przepisu art. 42 przewidującego obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, zaliczonych do sektora finansów publicznych. Oznacza to, że rolnik, niebędący przedsiębiorcą, którego działalność rolnicza zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 z późn. zm.) nie mieści się w sektorze finansów publicznych, ma obowiązek uiszczania opłat drogowych w przypadku wykonywania transportu drogowego. J. K. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powtarzając argumentację przedstawioną w odwołaniu. Ponadto skarżący podniósł, że pomimo wielu wcześniejszych kontroli, nigdy nie żądano od niego winiety po okazaniu dokumentów świadczących że jest rolnikiem, i że z tego też względu uznaje zaskarżoną decyzję jako niesłuszną i krzywdzącą go. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana - stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - pod kątem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że decyzja odpowiada prawu. Wobec poczynionych przez organy celne niekwestionowanych ustaleń faktycznych, wedle których J. K. w dniu [...] r. poruszał się po drodze krajowej Nr [...] samochodem ciężarowym marki [...], bez karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, kwestią sporną, wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stało się ustalenie, czy skarżący, jako rolnik, podlegał obowiązkowi wynikającemu z art. 42 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.). Zgodnie z art. 42 ust. 1 powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia kontroli (14 kwietnia 2006 r.), podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane były do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) pojazdów transportu kombinowanego; 3) pojazdów realizujących komunikację miejską; 4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. Zdaniem Sądu trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przepis art. 42, stanowi o obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, kierując go do podmiotów, a nie wyłącznie do przedsiębiorców. Oznacza to, iż użyte przez ustawodawcę w tym przepisie pojęcie "podmiotu" jest szersze od pojęcia "przedsiębiorcy". Przyjmując zasadę o racjonalności ustawodawcy, należy bowiem uznać, iż ustawodawca nie posługuje się zamiennie pojęciami "podmiotów" i przedsiębiorców", dla określenia tej samej grupy adresatów. Przykładem takim jest przepis art. 33 ust. 1, na podstawie którego ustawodawca zobowiązał przedsiębiorcę (a więc wyraźnie z wyłączeniem innych podmiotów, w tym rolników - art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy) do uzyskania zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż jest rolnikiem i nie prowadzi działalności gospodarczej (nie jest przedsiębiorcą), nie ma zatem znaczenia, gdyż jedyny wyjątek od zasady uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, przewidziany w art. 42a ustawy nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. W myśl art. 42a ustawy, przepisu art. 42 nie stosuje się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, zaliczonych do sektora finansów publicznych. Słusznie organ II instancji uznał więc, że skoro działalność rolnicza nie zalicza się do sektora finansów publicznych, gdyż nie została wymieniona w art. 5 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, to podmioty prowadzące działalność rolniczą, wykonujące przewóz drogowy, na podstawie art. 42 ustawy o transporcie drogowym, nie mogą być zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Nadmienić należy, iż na potrzeby ustawy o transporcie drogowym prawodawca zdefiniował pojęcie "przewozu drogowego" o którym mowa w art. 42 ust. 1. W myśl art. 4 ust. 6a, przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985). Z kolei stosownie do postanowień art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy, do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, a więc np. rolnikami, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. W ocenie Sądu z zestawienia wskazanych norm wynika, że pod pojęciem "podmiotów" wykonujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązanych do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych należy rozumieć nie tylko przedsiębiorców, ale również rolników, co do których stosuje się odpowiednio przepisy o niezarobkowym przewozie drogowym. Definicja pojęcia "niezarobkowego przewozu drogowego", o której mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 i art. 4 ust. 6a, zamieszczona została w art. 4 pkt 4 ustawy. Niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Analiza treści powołanego przepisu dowodzi słuszności tezy, że należy odróżnić obowiązki nałożone na podmioty wykonujące przewóz drogowy związane z koniecznością uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, wynikające z art. 42 ust. 1 ustawy, od obowiązków nałożonych dodatkowo na przedsiębiorców dokonujących przewozów drogowych na potrzeby własne. Dlatego też, w ocenie Sądu, w świetle przepisu art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, J, K. podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego, jako kierowca pojazdu samochodowego, był zobowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę opłaty drogowej. Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym podlegało karze pieniężnej od 50 zł do 15.000 zł (art. 92 ust. 1 ustawy). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92 ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określony został w załączniku do ustawy, wedle którego, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze 3.000 zł (pkt 1.4.1. załącznika). Skoro J. K. w dniu [...] r. wykonywał przewóz drogowy po drodze krajowej Nr [...] i nie okazał kontrolującym funkcjonariuszom celnym dokumentu potwierdzającego uiszczenie opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, to nałożenie kary pieniężnej w wys. [...] zł było dla organów celnych obligatoryjne i prawnie uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi za niezasadne oraz nie dostrzegając z urzędu takich uchybień przepisom prawa, które mogłyby prowadzić do jej uwzględnienia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), orzekł jak w sentencji.