II SA/Sz 364/13
WyrokWSA w Szczecinie2013-08-22
Skład orzekający: Grzegorz Jankowski, Elżbieta Makowska, Iwona Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji umarzającą postępowanie wobec jednego z uczestników postępowania i jednocześnie nałożyła karę pieniężną na tego uczestnika, narusza zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, jeśli odwołanie wniósł tylko drugi uczestnik postępowania?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji umarzającą postępowanie wobec A. K. i jednocześnie nakładając na niego karę pieniężną, naruszył zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 Kpa). Skoro A. K. nie wniósł odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, stała się ona dla niego ostateczna. Organ odwoławczy, rozpoznając sprawę A. K. na skutek odwołania wniesionego wyłącznie przez R. S., wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności w tej części.Stan faktyczny
Organ pierwszej instancji (Naczelnik Urzędu Celnego) umorzył postępowanie wobec A. K. jako bezprzedmiotowe i nałożył karę pieniężną na R. S. za wykonywanie transportu drogowego bez licencji. Dyrektor Izby Celnej, rozpatrując odwołanie R. S., uchylił decyzję organu pierwszej instancji w stosunku do R. S. i umorzył postępowanie wobec niego, a jednocześnie nałożył karę pieniężną na A. K., uznając go za podmiot wykonujący transport drogowy bez wymaganej licencji. A. K. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w zaskarżonej części (dotyczącej A. K.) i orzekł, że decyzja w tej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. K. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. stwierdza nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w zaskarżonej części to jest w zakresie zawartych w niej orzeczeń o uchyleniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r. nr [...] w stosunku do A. K. i o nałożeniu na A. K. kary pieniężnej w kwocie [...] złotych, II. stwierdza, że decyzja w zaskarżonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. III. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. K. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 104 § 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001, Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) i art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw -
1. umorzył postępowanie wszczęte postanowieniem nr [...] z dnia [...] jako bezprzedmiotowe w stosunku do A. K. prowadzącego działalność,
2. nałożył karę pieniężną w kwocie [...] na R. S.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w dniu [...] na Terminalu Promów Morskich, funkcjonariusze Granicznego Referatu kontrolnej Grupy Mobilnej dokonali kontroli samochodu ciężarowego m-ki nr rej[...] z przyczepą nr rej. [...]. Kierujący tym zespołem pojazdów R. S. okazał do kontroli dowody rejestracyjne samochodu i przyczepy, dowód osobisty oraz umowę przewozu zawartą między A. K. zwanym przewoźnikiem, a P. M. jako zleceniodawcą, na której widnieje potwierdzenie przyjęcia kwoty z umowy w wysokości [...] przez R. S. W momencie kontroli przewożono towar- samochody osobowe do odbiorcy. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół, w którym stwierdzono naruszenie pkt 1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, tj. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Sporządzono ponadto protokół przesłuchania osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia, do którego R. S. wyjaśnił, że jest bezrobotny[...] i nie pobiera zasiłku, ma dorywcze źródło utrzymania, nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i odmówił składania wyjaśnień oświadczając, że złoży je w terminie późniejszym.
Naczelnik Urzędu Celnego, jak wynika z dalszej części uzasadnienia decyzji, postanowieniem z dnia [...], skierowanym do A. K., wszczął z urzędu postępowanie w celu ustalenia, czy w dniu kontroli doszło do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.
W toku postępowania organ badał czy A. K. posiadał na dzień [...] licencję i czy samochód marki nr rej. [...] był zgłoszony do tej licencji i ustalił w Biurze ds. Transportu Międzynarodowego GITD, że przedsiębiorca A. K. do dnia [.... nie został zarejestrowany w systemie informatycznym.
W odpowiedziach udzielanych na zapytania organu, A. K. poinformował, że nigdy nie podejmował się i nie wykonywał transportu na podstawie umowy, na której widnieją jedynie jego dane bez podpisu przewozu, a tym samym nie naruszył przepisów ustawy o transporcie drogowym. W dniu [...] pojazd marki nr rej. [...]użyczył R. S., na co nie sporządzono umowy.
P. M. wyjaśnił natomiast, że sprawę transportu pojazdów prowadził pracownik firmy, z którą ściśle współpracuje, nie wie kto przyjął zlecenie telefonicznie A.K. czy R. S. W dniu [...] spotkał się z R. S., który odbierał pojazdy do przewozu. R. S. podpisał umowę przewozu oraz przyjął pieniądze w gotówce, co potwierdził podpisem. Jako firma P.M. nie wystawił żadnej faktury za transport. Umowa przewozu była jedynie potwierdzeniem przyjęcia należności przez R. S. oraz ustaleniem warunków dostawy.
Postanowieniem z dnia [...] "rozszerzono postępowanie o R. S.", który po odebraniu tego postanowienia nie nadesłał żadnych wyjaśnień.
W tym stanie faktycznym sprawy Naczelnik Urzędu Celnego przyjął, że w dniu kontroli podmiotem wykonującym przewóz drogowy był R. S. Tym samym organ uznał, że należy umorzyć postępowanie wobec A. K.
Wobec ustalenia, że masa całkowita zespołu pojazdów , którym kierował w dniu kontroli R. S. przekraczała , organ stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Dokonując analizy przepisów tej ustawy oraz zebranego materiału dowodowego organ doszedł do wniosku, że R. S. wykonując usługę transportową dla przedsiębiorcy (przewożąc samochody osobowe od eksportera do importera), wykonywał działalność gospodarczą, ponieważ w zamian za opłatę za prom i paliwo do pojazdu wykonał usługę transportową na podstawie umowy przewozu, za wykonanie usługi otrzymał wynagrodzenie, którego odbiór pokwitował. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że w dniu [...] R. S. wykonywał międzynarodowy transport drogowy nie posiadając stosownej licencji, wbrew nakazowi określonemu w art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.
Wskazując na treść art. 92a ust. 1 ustawy oraz wyjaśniając, że w sprawie nie występują okoliczności z art. 92c ust. 1 uzasadniające zwolnienie podmiotu od odpowiedzialności organ orzekł o nałożeniu na R. S. kary pieniężnej w kwocie [...] zł.
R. S. nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wniósł odwołanie.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] Nr [...] powołując się na art. 7,77§ 1 , 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami; k.p.a.), art. 5 ust. 1, art. 4 pkt 1, art. 87 ust. 1, art. 92 a ust. 1 i ust. 6, 7 pkt 6, art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1265, ze zmianami, u.t.d.), art.10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U Nr 244, poz. 1454), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez R. S.:
- uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego,
- nałożył na A. K. karę pieniężną w kwocie [...] z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji ( Lp. 1.1. załącznika nr 3 do u,t,d,),
- umorzył w całości postępowanie I instancji wobec R. S.
W uzasadnieniu swojej decyzji Dyrektor Izby Celnej opisał czynności postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji oraz ustalenia i treść decyzji tego organu, po czym zrelacjonował postępowanie dowodowe jakie przeprowadził w ramach postępowania odwoławczego, wyjaśnił podobnie jak organ I instancji obowiązujący stan prawny mający zastosowanie w sprawie, po czym powołując się na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
W wyniku tej oceny organ odwoławczy doszedł do odmiennych wniosków niż organ I instancji.
Ustalił mianowicie, że w dniu kontroli to A. K., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą PHU A. K., wykonywał międzynarodowy transport drogowy, a nie R.S. W rezultacie powyższego ustalenia, Dyrektor stwierdził, że organ I instancji niezasadnie i nieprawidłowo nałożył na R. S. karę pieniężną w wysokości [...] za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.
Wobec tego ustalenia organ II instancji uznał, że w stosunku do R. S. należy umorzyć w całości postępowanie organu I instancji i co do tego rozstrzygnięcia powołał się, w końcowej części uzasadnienia decyzji, na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Organ odwoławczy przyjął również odmiennie niż organ I instancji, że przedsiębiorca A. K. wykonujący międzynarodowy transport drogowy nie posiadał w dniu kontroli wymaganej art. 87 ust. 1 u.t.d. licencji na wykonywanie tego transportu rzeczy i to jemu należy wymierzyć, zgodnie z art. 92 ust. 1 i 6 i 7 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, karę pieniężną w wysokości [...], organ bowiem nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
A. K. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego P. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając wyżej opisanej decyzji ostatecznej naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 10 k.p.a. – polegające na niezapewnieniu skarżącemu czynnego udziału w sprawie i nieprzesłuchanie go co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji,
2. art. 15 k.p.a. – polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności poprzez nałożenie na skarżącego kary pieniężnej, podczas gdy organ I instancji umorzył wobec niego postępowanie w całości, a co za tym idzie organ II instancji uniemożliwił skarżącemu prawo odwołania się od decyzji, a w następstwie tego rozpoznanie sprawy przez dwa organy administracji,
3. art. 77 § 1 k.p.a.- polegające na nierozpatrzeniu sprawy w sposób wnikliwy i wyczerpujący a co za tym idzie błędne przyjęcie, że w okolicznościach danej sprawy należy uznać, że A.K. wykonywał w dniu [...] międzynarodowy transport drogowy, podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do takiego stwierdzenia,
4. art. 80 k.p.a.- polegające na dowolnej w miejsce swobodnej oceny dowodów i błędnym przyjęciu, że w okolicznościach danej sprawy uznać należy za udowodnione wykonywanie przez A.K. w dniu [...] międzynarodowego transportu drogowego, podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do takiego uznania,
5. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – polegające na wydaniu decyzji uchylającej i orzekającej co do istoty sprawy, a jednocześnie umarzającej postępowanie I instancji, wbrew dyspozycji ww. przepisu,
6. art. 92a ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym – polegające na uznaniu, że A. K. w dniu [...] podejmował i wykonywał międzynarodowy transport drogowy, podczas gdy w rzeczywistości użyczył on jedynie pojazdu będącego jego własnością R.S., który to z kolei wykonywał w tym dniu międzynarodowy transport drogowy oraz błędne nałożenie na A. K. kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązków lub warunków określonych w ustawie o transporcie drogowym.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w całości i umorzenie postępowania w części dotyczącej skarżącego, ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania , w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Dyrektor Izby Celnej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji oraz w obszernym uzasadnieniu odniósł się do zarzutów skargi wskazując powody uznania ich za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten narusza prawo w sposób uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Na wstępie, wobec stwierdzenia, że skarga nie podnosi najistotniejszego naruszenia prawa jakim dotknięta jest zaskarżona decyzja oraz stawia wnioski częściowo nieznajdujące oparcia w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej określanej jako: "p.p.s.a.") należy wyjaśnić, że stosownie do art. 134 § 1 tej ustawy, sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sposoby rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego w sprawach skarg na decyzje administracyjne ustawodawca określił w art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a. i w żadnym z nich nie przewidział uprawnienia sądu do umorzenia postępowania administracyjnego ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, o co między innymi wniesiono w skardze. Brak takiego uprawnienia wynika z tego, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją w administracyjnym toku instancji i nie rozpatruje merytorycznie sprawy administracyjnej, lecz w związku z wniesioną skargą na ostateczną decyzję administracyjną sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę - jak stanowi to art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – zgodności tego aktu z prawem.
Istota stwierdzonego przez Sąd naruszenia prawa dotyczy kwestii proceduralnych. Mianowicie, zaskarżona decyzja zapadła z rażącym naruszeniem zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej określonej w art. 16 § 1 Kpa. polegającego na rozpoznaniu sprawy co do A. K. pomimo braku w jego sprawie odwołania.
Wyjaśnienie powyższego stanowiska sądu wymaga rozwinięcia zagadnienia ostateczności decyzji administracyjnej związanego z kwestią wielości stron postępowania administracyjnego, które - jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i poglądów prezentowanych w odpowiedzi na skargę - jest błędnie interpretowane przez organ odwoławczy.
Sprawa proceduralnie jest prosta, gdy postępowanie administracyjne dotyczy praw lub obowiązków jednej osoby (jednego podmiotu). Wówczas bowiem zgodnie z wyżej wskazaną zasadą wynikająca z art. 16 § 1 k.p.a. z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania, jeżeli odwołania nie wniesiono- decyzja organu I instancji staje się ostateczna. Uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
Wątpliwości pojawiają się w sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, wobec wystąpienia w niej z woli organu, więcej niż jednej strony.
W sytuacji, gdy w ocenie organu jedno zdarzenie faktyczne mogło rodzić odpowiedzialność za delikt administracyjny więcej niż jednego podmiotu rzeczą organu było rozważenie w jakich przypadkach występuje wielość stron w jednej sprawie będącej przedmiotem postępowania administracyjnego , a w jakich można mówić o istnieniu wielości spraw formalnie łącznie prowadzonych w jednym postępowaniu. O tym czy mamy do czynienia z wielością stron w jednej sprawie, decydowało będzie "kryterium wpływu ukształtowania sytuacji prawnej jednego podmiotu na sytuację prawną innego podmiotu" (vide: B Adamiak w: B. Adamiak. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego , Komentarz, 12 wydanie, C.H. Beck, Warszawa 2012 str. 301).
Od ustalenia tego czy w sprawie występuje wielość stron w jednej sprawie czy wielość spraw formalnie łącznie prowadzonych zależało będzie to czy należy sprawę zakończyć jedną decyzją administracyjną co do wszystkich występujących w niej stron, bądź czy należy wydać tyle decyzji ile było spraw rozpoznanych łącznie w jednym postępowaniu. Dalszą konsekwencją tego rozróżnienia będzie ocena kiedy i wobec kogo rozstrzygnięcie organu I instancji stało się ostateczne.
W przypadku wielości stron w jednym postępowaniu administracyjnym, niezależnie od tego czy interesy stron są zgodne (np. gdy dwie osoby występują z wnioskiem o udzielenie im pozwolenia na budowę), czy też interesy te są sprzeczne (np. gdy liczba osób ubiegających się o wydanie koncesji przekracza istniejące możliwości jej przyznania) – organ wydaje jedną decyzję, w której rozstrzyga pozytywnie albo negatywnie o prawach lub obowiązkach stron, a wniesienie odwołania chociażby przez jedną stronę powoduje zaskarżenie decyzji w jej całokształcie, tj. odnosi się do wszystkich stron, a zatem powoduje, że decyzja organu I instancji staje się nieostateczna również do tych stron, które odwołania nie wniosły.
Podkreślenia wymaga, że w razie wielości stron w jednej sprawie administracyjnej art. 62 k.p.a. nie ma zastosowania.
Inna sytuacja prawna występuje, gdy zachodzi wielość spraw formalnie prowadzonych w jednym postępowaniu administracyjnym. W piśmiennictwie sytuacja taka często określana jest jako współuczestnictwo formalne ( szerzej na ten temat: B. Adamiak op.cit. str. 302, dr E. Klat- Górska w: Kodeks postępowania administracyjnego , Komentarz dla praktyków , red. dr hab. L. Klat-Wertelecka i dr A. Mudrecki, oddk Gdańsk 2012 269 i nast.). W takim przypadku zastosowanie ma art. 62 k.p.a.
Z art. 62 k.p.a nie wynika jednak, aby przy jego zastosowaniu należało zakończyć prowadzone postępowania w ramach jednego postępowania administracyjnego wydaniem jednej decyzji administracyjnej. Przeciwnie, w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że należy takie postępowanie zakończyć wydaniem odrębnych decyzji co do każdej ze stron. W konsekwencji każda ze stron posiada prawo do wniesienia odwołania, które uruchamia procedurę odwoławczą, w odniesieniu tylko do tej decyzji, której jest adresatem. (vide : A.Matan, Komentarz do art. 62 Kodeks postępowania administracyjnego, LEX).
Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że z akt postępowania administracyjnego wynika, że postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego () na podstawie art. 123 § 1 i art. 61 § 1 k.p.a. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia , czy w dniu [...] "wykonując przewóz drogowy samochodem (...) zostały naruszone przepisy" ustawy o transporcie drogowym. Pomijając stylistykę sentencji tego postanowienia, należy zauważyć że z faktu jego adresowania do A. K. wynika, że organ uznał go za stronę wszczętego z urzędu postępowania.
Następnie w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ten sam organ postanowieniem z dnia [...] ( ) wydanym na podstawie art. 123 § 1 i w związku z art. 10 § oraz art. 62 k.p.a, orzekł następująco : " rozszerzam postępowanie wszczęte z urzędu postanowieniem o nr (...) z dnia [...] o pana R. S. zam.(...), który jak wynika z dokumentów zgromadzonych w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego w dniu kontroli tj. [...] samochodem o nr rej (...) wraz z o nr rej (...) wykonywał przewóz drogowy".
Wskazany w podstawie prawnej powyższego postanowienia art. 62 k.p.a. stanowi, że: " w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony"
Analiza treści i podstawy prawnej wyżej cytowanego postanowienia z dnia [...] prowadzi do wniosku, że organ aczkolwiek powołał się na art. 62, to jednak nie wydał postanowienia "o wszczęciu i prowadzeniu postępowania dotyczącego więcej niż jednej strony", lecz wydał nieprzewidziane kodeksem postępowania administracyjnego postanowienie o "rozszerzeniu na inną stronę wcześniej wszczętego postępowania"
Przepis art. 62 kpa reguluje połączenie do rozpoznania kilku odrębnych spraw administracyjnych, a zatem jego konsekwencją, jak to już wyżej zostało wyjaśnione, nie może być wydanie jednej decyzji.
Takie zakończenie postępowania przez organ I instancji, który w jednej decyzji orzekł w przedmiocie odpowiedzialności administracyjnej co do R. S. i co do A. K. jest zatem sprzeczne z prawem.
Konsekwencją tego naruszenia jest rozpatrzenie przez organ odwoławczy co do obu stron, na skutek odwołania wniesionego tylko przez R. S., a więc orzeczenie z naruszeniem art. 16 § 1 kpa , i to rażącym w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, skoro Dyrektor Izby Celnej wydał decyzję jako organ odwoławczy w sprawie A. K., który nie wniósł odwołania od decyzji organu I instancji.
W zaistniałej sytuacji procesowej, należało zaskarżoną do Sądu przez A.K. decyzję administracyjną potraktować jako jeden akt administracyjny zawierający w istocie rzeczy dwie decyzje administracyjne (takie przypadki znane są w orzecznictwie np. w nakazach inspektorów pracy w jednym akcie zamieszcza się kilka decyzji (nakazów), z których każdy jest traktowany odrębnie.
Dlatego Sąd przyjął , że przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w części obejmującej rozstrzygnięcie tego organu co do A. K. Sąd nie miał podstaw do poddania kontroli tej decyzji co do zawartego w niej orzeczenia odnośnie do R. S., gdyż ta strona skargi nie wniosła, a zatem co do niej decyzja Dyrektora Izby Celnej była i jest ostateczna i prawomocna.
Stwierdzając nieważność decyzji organu odwoławczego w zaskarżonej części tj. co do A. K., Sąd miał na uwadze, że wprawdzie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ani żaden inny przepis tego kodeksu nie definiuje pojęcia rażącego naruszenia prawa, jednakże z racji usytuowania art. 16 kpa wśród zasad ogólnych postępowania administracyjnego, ranga i cel zasady trwałości decyzji administracyjnej, przemawia za uznaniem, że naruszenie tej normy prawnej ma charakter rażący, co wielokrotnie było podnoszone w orzecznictwie sądów administracyjnych i w piśmiennictwie związanym z tym zagadnieniem.
Procesowa przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji w zaskarżonej części powoduje, że bezprzedmiotowe jest ustosunkowanie się do poszczególnych zarzutów skargi, które nie pozostawały w związku z dostrzeżonym przez Sąd z urzędu i jednocześnie najdalej idącym, naruszeniem prawa.
Z tych względów należało orzec jak w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z ar. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Orzeczenie w pkt II wyroku oparte jest na art. 152 p.p.s.a , a w przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 tej samej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło