II SA/Sz 365/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Aneta Kukla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. uchyla decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], III. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata K. M. kwotę [...] ([...]) złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. E. J. złożył w dniu [...] wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 97§ 1 pkt 4 i art. 101 Kodeksu postępowania administracyjnego zawiesił postępowanie w sprawie wniosku E. J. o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Organ I instancji wskazał, że wnioskodawca do wniosku dołączył zaświadczenie z Sądu Rejonowego w Szczecinie o toczącym się postępowaniu o alimenty od matki dzieci. W tej sytuacji, organ orzekający uznał, że do czasu wydania prawomocnego wyroku zaistniała przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania. W dniu [...] E. J. przedłożył organowi odpis wyroku Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 7 listopada 2005r. oddalający powództwo mał. P. i M. J. przeciwko matce J. D. o alimenty. Następnie Prezydent Miasta decyzją z dnia [...], Nr [...], na podstawie art. 97 § 2 Kpa i art. 5, art. 8, art. 47 oraz art. 3 pkt 11 w związku z art. 20 ust.3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), po podjęciu postępowania z urzędu – przyznał zasiłek rodzinny na dzieci: P. J. i M. J. w okresie od [...] do [...] po [...] zł na każdego z małoletnich oraz jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego po [...] zł na każdego z małoletnich. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg postępowania od dnia złożenia wniosku i wskazał, że E. J. w dniu [...] dołączył do akt prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Szczecinie w sprawie VII RC 557/05 oddalający powództwo o alimenty od matki J. D. na rzecz dzieci P. i M. J.. Następnie organ orzekający podniósł, że zgodnie z art. 4 ust.2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka. Organ I instancji uznał, że zostały spełnione przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego orzekł jak w sentencji decyzji . Odwołanie od tej decyzji wniósł E. J., domagając się przyznania zasiłku rodzinnego od [...], wobec złożenia wniosku w [...], a wystąpienia o alimenty we [...]. E. J. w uzasadnieniu odwołania podniósł między innymi, że powództwo o alimenty od matki dzieci zostało oddalone ze względu na stan Jej zdrowia i sytuację materialną. Matka dzieci jest inwalidką I grupy. W [...] przebyła cztery operacje usunięcia guza mózgu i jest całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji. Odwołujący się opisał też swój stan zdrowia i swoją oraz dzieci trudną sytuację materialną. Do odwołania dołączył liczne wypisy leczenia szpitalnego J. D., swoje, a także zaświadczenia lekarskie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], Nr [...], na podstawie art. 138 § 2 Kpa w związku z art. 3 pkt 17 i 17a, art. 7 ust.5, art.12 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255), po rozpatrzeniu odwołania E. J. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium w uzasadnieniu decyzji wskazało, że organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego dodatku było ustalenie przez organ I instancji, że matka dziecka żyje, a Sąd oddalił powództwo o alimenty oraz, że zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Organ odwoławczy na podstawie akt sprawy ustalił, że E. J. jest kawalerem, nabył prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci, jednak organ I instancji odmówił mu prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym - osoba samotnie wychowującą dziecko oznacza pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę, wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka, a także zgodnie z art.3 pkt 17a – za osobę samotnie wychowującą dziecko uważa się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Wnioskodawca jest kawalerem, jest więc osobą samotnie wychowującą dziecko – nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z matką dziecka. Zgodnie art.7 pkt 5 – zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Kolegium wskazało, że o wyżej wymieniony dodatek nie ubiega się matka dzieci, a kryterium dochodowe wnioskodawcy uprawnia do ubiegania się o tego rodzaju dodatek zgodnie z wnioskiem strony z dnia [...]. W tych okolicznościach, Kolegium uznało, że odmowa przyznania spornego dodatku jest niezgodna z obowiązującym prawem. E. J. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie od powyższej decyzji zarzucił, że nie wnosił o uchylenie prawa do zasiłku rodzinnego, a jedynie o wcześniejsze jego przyznanie. Wbrew twierdzeniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji nie odmówił mu dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Po wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z [...], organ I instancji wydał identyczną jak poprzednio decyzję. W ocenie skarżącego takie postępowanie organów nie wyjaśnia sprawy. Dlatego skarżący nie zgadza się z wydaną decyzją i prosi o ponowne przeanalizowanie sprawy. Skarżący do skargi dołączył między innymi decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego na rzecz dzieci P. i M. J. od [...] do [...] w kwocie po [...] zł, na każdego z nich oraz o przyznaniu jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie po [...] zł na każdego z małoletnich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.,dalej P.p.s.a.), doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna, choć z przyczyn innych niż w niej podniesiono. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] uchylająca decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...] o przyznaniu E. J. zasiłku rodzinnego na małoletnich P. i M. J. w okresie od [...] do [...] oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, a więc decyzja kasacyjna wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Stosownie do art. 138 § 2 kpa – organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sądowa kontrola zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego wydanej na mocy art. 138 § 2 Kpa, a więc decyzji o charakterze kasacyjnym polega przede wszystkim na zbadaniu czy organ odwoławczy nie naruszył tego przepisu, a zatem na wyjaśnieniu, czy istniały podstawy ku temu, by organ ten w ramach własnych kompetencji rozstrzygnął ostatecznie sprawę, bez cofania jej do organu I instancji. Lektura pisemnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje na ewidentne naruszenie art. 138 § 2 Kpa, a ponadto dowodzi tego, że organ odwoławczy co najmniej nie dokładnie przeanalizował rozstrzygnięcie organu I instancji zawarte w decyzji z dnia [...] oraz odwołanie E. J. wniesione od tej decyzji. Z rozstrzygnięcia organu I instancji z dnia [...] bezspornie wynika, że organ I instancji przyznał stronie prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci P. i M. poczynając od [...] oraz przyznał jednorazowy dodatek do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Skarżący zaś w odwołaniu do tej decyzji kwestionował przyznanie dodatku rodzinnego od [...] i wnosił o przyznanie tego dodatku od [...] wobec złożenia wniosku w [...]. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji nie tylko nie wskazał braków postępowania organu pierwszej instancji ani kierunku w jakim ponownie powinno się toczyć, lecz co więcej, cytował przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mające w sprawie zastosowania tj. przepisy dotyczące dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Dlatego nie sposób jest z wywodów Kolegium wywnioskować do jakiego rozstrzygnięcia organ ten zmierzał. W tych okolicznościach oczywiste staje się, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie koresponduje z rozstrzygnięciem, a rozstrzygnięcie to nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Wobec tego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 2 Kpa oraz art. 107 § 3 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa powinna być ponownie rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ II instancji z poszanowaniem reguł będących konsekwencją zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego . W tej sytuacji, w ocenie Sądu, dla końcowego załatwienia sprawy – skoro powinno być ponownie przeprowadzone postępowanie odwoławcze – niezbędne było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu I instancji z dnia [...] Nr [...], wydanej w konsekwencji wadliwej decyzji organu odwoławczego. Dlatego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 P.p.s.a. orzec jak w pkt I i II sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach na rzecz adwokata wyznaczonego na zasadzie prawa pomocy oparte zostało o przepis art. 250 P.p.s.a. w związku z § 18 ust.1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).