II SA/Sz 365/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę [...] silosów zbożowych, betonowej płyty fundamentowej pod kolejny silos zbożowy i suszarni kontenerowej z piecem wybudowanych bez pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...] stanowiącej własność skarżącego i działki nr [...] należącej do jego brata. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że prowadzi gospodarstwo rolne o pow. [...] ha z którego uzyskuje dochód miesięczny brutto wynoszący ok. [...] zł, ponosi koszty zakupu nawozów i środków ochrony roślin, koszty zakupu paliwa, podatki, a dochody z gospodarstwa uzyska dopiero we [...]. Spłaca ponadto kredyty zaciągnięte na zakup sprzętu rolniczego i zakup ziemi, płaci czynsz dzierżawny. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ż żoną i [...] dzieci (w tym na jedno dziecko płaci alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie), mieszka w domu o pow. [...] m2, posiada samochód i sprzęt rolniczy, nie ma innego majątku ani oszczędności. Referendarz sądowy wezwaniem z dnia [...] r. zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: - dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie mieszkania i inne niezbędne wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających raty kredytów, - kserokopii ostatnich decyzji dotyczących podatku rolnego oraz dopłat bezpośrednich, - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających płacenie alimentów, - oświadczenia dotyczącego posiadanych maszyn rolniczych i inwentarza oraz wartości tych składników majątku. Skarżący wezwanie to wykonał w znacznej części, nie przedłożył jednak decyzji dotyczącej dopłat bezpośrednich ani nie udokumentował spłacania kredytów zaciągniętych na zakup ziemi i sprzętu rolniczego. Jednakże przedłożone dowody oraz oświadczenie dotyczące posiadanego majątku były wystarczające do oceny sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów wnioskodawcy. A. K. oświadczył, że otrzymuje dopłaty bezpośrednie, ale nie podał w jakiej wysokości. Wskazał że jest właścicielem [...] krów, [...] jałówek o wadze powyżej [...] kg, [...] byków o wadze ponad [...] kg oraz [...] sztuk cieląt. Posiada kombajn zbożowy, kombajn ziemniaczany, prasę do siana, owijarkę do sianokiszonki, pługi, agregaty uprawowe, przyczepy, [...] ciągniki rolnicze oraz inny sprzęt towarzyszący a wartość tego sprzętu wycenia na około [...] zł. Z przedłożonych dowodów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i [...] dzieci, bowiem jego córka J. K. na którą płaci alimenty, mieszka w innej miejscowości niż skarżący. Z kserokopii decyzji dotyczącej podatku rolnego wynika, że gospodarstwo rolne wnioskodawcy ma pow. [...] ha fizycznych, w tym stanowiących jego własność [...] ha, dzierżawionych [...] ha i [...] ha stanowiących współwłasność. Podatek rolny od tych gruntów wynosi [...] zł płatny w [...] ratach. Wnioskodawca podał w urzędowym formularzu, że uzyskuje dochód w kwocie ok. [...] zł brutto miesięcznie. Jednakże z wyciągu z jego rachunku bankowego wynika, że skarżący poza produkcją rolniczą świadczy także usługi transportowe i usługi polegające na wykaszaniu traw, a jego comiesięczne dochody są znacznie wyższe od deklarowanych bowiem w [...] r. wyniosły [...] zł, a w [...] r. [...] zł. Z przedłożonych dowodów wynika, że wydatki na utrzymanie domu skarżącego wynoszą ok. [...] zł miesięcznie (energia elektryczna ok. [...] zł, telefon [...] zł, woda [...] zł, gaz [...] zł). Także ponoszone wydatki nie potwierdzają trudnej sytuacji materialnej skarżącego bowiem tylko w [...] r. na nawozy i środki ochrony roślin wydał [...] zł. Skarżący przedłożył jedną umowę o kredyt na cele konsumpcyjne w kwocie [...] zł, zawartą w [...] r. na okres jednego roku, ale nie przedłożył dowodów spłat tej pożyczki. Oceniając wniosek skarżącego złożony na urzędowym formularzu, a następnie oświadczenie dotyczące posiadanego majątku oraz dowody źródłowe należy stwierdzić, że dane zawarte w tym wniosku nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów wnioskodawcy. Gospodarstwo rolne skarżącego liczy niemal [...] ha, a nie [...] ha jak podał we wniosku. Bez znaczenia jest natomiast okoliczność, że [...] ha są wyłączną własnością skarżącego, a pozostałe grunty stanowią współwłasność albo są dzierżawione od Skarbu Państwa, skoro wchodzą w skład jego gospodarstwa. Mniejsza jest liczba osób zamieszkujących wspólnie ze skarżącym od deklarowanej, znacznie wyższe są natomiast jego comiesięczne dochody. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od ponoszenia tych kosztów jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja prawa pomocy ma więc w założeniu służyć najuboższym, czyli podmiotom dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Koszty sądowe obciążające skarżącego w sprawie na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł. Ze skargi, wniosku o prawo pomocy oraz dokumentów źródłowych wynika, że skarżący uzyskuje znaczne dochody, posiada ogromne gospodarstwo rolne i wiele zwierząt gospodarskich, a także sprzęt rolniczy o wartości ok. [...] zł, a na utrzymaniu ma żonę i [...] dzieci. W tej sytuacji nie sposób uznać skarżącego za osobę ubogą, znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej, która nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi czy ewentualnych dalszych kosztów sądowych, z własnych środków finansowych. Należy także mieć na uwadze, że w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżący będzie mógł żądać od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję, zwrotu poniesionych kosztów postępowania w całości. Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1 i art. 257 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.