II SA/Sz 365/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie R. M. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody [...] dnia [...] r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podała, że jest osobą samotną. Wysokość otrzymywanej emerytury powoduje problem w sprostaniu kosztom wynikającym z postępowania sądowego. Dodatkowo wnioskodawczyni ponosi spore wydatki na zakup lekarstw. R. M. posiada dom o powierzchni 132,7 m2 oraz 2 tys. zł oszczędności. Miesięczny dochód uzyskiwany przez skarżącą wynosi [...] zł i jest to emerytura w wysokości [..] zł oraz kwota [...] zł uzyskiwana z tytułu najmu lokalu. Wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązał skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni, od doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanej emerytury w okresie ostatnich trzech miesięcy ( np. decyzja przyznająca emeryturę, odcinek wypłaty itp.), - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu w okresie ostatnich trzech miesięcy ( np. gaz, woda, prąd), - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, lokat, kont oszczędnościowych wnioskodawczyni z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2012, - kserokopii umowy najmu lokalu, - oświadczenia, czy skarżąca aktualnie prowadzi działalność gospodarczą bądź jest zatrudniona, jeżeli tak to przesłanie odpowiednio kserokopii zaświadczenia o prowadzeniu działalności gospodarczej i osiąganych z tego tytułu dochodów bądź umowy o pracę z podaniem wysokości otrzymywanego wynagrodzenia w okresie ostatnich trzech miesięcy. R. M. żądanych dokumentów nie przesłała, natomiast w dniu [...] r. uiściła wpis od skargi w wysokości zł. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 1270) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby ( z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości). Oceniając dane wskazane przez R. M. należało wyjaśnić jej faktyczną sytuację majątkową. Skarżąca wskazała, że jedyne jej źródło utrzymania stanowi niewysoka emerytura oraz dochód z wynajmu lokalu. Przy czym wskazała, że lokal ten wynajmuje jedynie za kwotę ok. [...] zł, co w zestawieniu z obecnymi realiami rynku nieruchomości i miejscowością nadmorską stanowi bardzo niską kwotę, dlatego referendarz wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia umowy najmu lokalu. Ustalenia wymagała także wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie dużej nieruchomości przez skarżącą, która podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, oraz, czy wnioskodawczyni nie osiąga dodatkowych dochodów. Oceniając informacje podane w urzędowym formularzu stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała w pełni jaka jest jej rzeczywista sytuacja materialna. Nienadesłanie dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń spowodowało, że nie można ustalić dokładnie sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej. Powyższe skutkuje tym, że nie jest możliwa ocena rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącej ponoszenia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.