II SA/Sz 365/16

Dnia 28 czerwca 2016 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania za niezasadne p o s t a n a w i a I. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić adwokata Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił jako niedopuszczalną skargę R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] uznające zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania za niezasadne. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 10 maja 2016 r. W dniu 9 czerwca 2016 r. R. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie ma żadnego majątku ani oszczędności, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a ich dochód miesięczny wynosi [...] zł netto, z czego koszty leczenia wynoszą ok. [...] zł, natomiast za media płaci [...] zł. Do wniosku skarżący dołączył orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wezwaniem z dnia 14 czerwca 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia, w terminie 7 dni: - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanych świadczeń emerytalnych, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków poniesionych na leczenie i utrzymanie domu w okresie ostatnich trzech miesięcy, - kopii ostatniej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, że dom w którym mieszka wraz z żoną należy do córki. Wnioskodawca Przedłożył dowody potwierdzające uzyskiwane dochody oraz wydatki ponoszone na utrzymanie domu i leczenie. W myśl art. 245 § 1, § 2 i § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Z wniosku, akt sprawy, a także przedłożonych dowodów wynika, że skarżący wraz z żoną mieszkają w S., w domu należącym do córki, oboje otrzymują świadczenia emerytalne w łącznej kwocie [...] zł netto miesięcznie, ich wydatki na utrzymanie domu i leczenie wynoszą ok. [...] zł miesięcznie (energia elektryczna ok. [...] zł, woda i ścieki [...] zł, gaz średnio ok. [...] zł, leki ok. [...] zł). Koszty sądowe jakie ewentualnie mogą obciążać wnioskodawcę w niniejszej sprawie, sprowadzają się do wpisu stałego od skargi kasacyjnej wynoszącego [...] zł, zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Wnioskodawca mieszka wraz z żoną w domu należącym do córki, ich dochód wynosi [..] zł miesięcznie, a udokumentowane wydatki na leczenie i utrzymanie domu wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Przy czym w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu R. P. podał, że ponoszone przez niego wydatki na media wynoszą znacznie mniej niż wynika z przedłożonych dowodów, bo [...] zł. Skarżący nie uprawdopodobnił, by wydawał [...] zł miesięcznie na leki, przedłożył bowiem kopie dwóch paragonów z apteki, jeden z 17 maja 2016 r. na kwotę [...] zł i drugi z 3 czerwca 2016 r. na kwotę [...] zł. Skarżący ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe, uzyskuje stały dochód i brak jest podstaw do uznania, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jego skargą. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę wynikającej z art. 200 p.p.s.a. i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 11/15,LEX nr 1628844). Reasumując stwierdzić należy, że jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wyjątkowo trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, nie pozwalająca na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, by skarżący w sytuacji takiej się znajdował. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu należało uwzględnić, ponieważ sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie jest na tyle dobra, by pozwalała na sfinansowanie kosztów wynagrodzenia i wydatków adwokata z własnych środków finansowych. A ewentualna skarga kasacyjna może sporządzona tylko przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Z tych względów wniosek o ustanowienie adwokata należało uwzględnić. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.