II SA/Sz 366/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka I. u c h y l a zaskarżoną decyzję, II. u c h y la decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], III. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata K. H. kwotę [...] /[...]/ złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej. E. J. w dniu [...] złożył wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 104 Kpa, art. 8, art. 12 w związku z art. 11 pkt 9 lit."b" ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2005r. Nr 164,poz. 1366) oraz art. 3 pkt 11 w związku z art. 20 ust.3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) – odmówił E. J. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci P. i M. J.. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych wraz z późniejszymi zmianami, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców ponieważ: - drugi z rodziców nie żyje, - ojciec dziecka jest nieznany. W rozpoznawanej sprawie - jak ustalił organ orzekający – Sąd Rejonowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 7 listopada 2005r. oddalił powództwo małoletnich P. i M. J. przeciwko matce J. D.. W tych okolicznościach organ uznał brak podstaw do przyznania wnioskowanego dodatku. W odwołaniu od tej decyzji E. J. podniósł, że do [...] otrzymał dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci, dlatego nie zgadza się z decyzją o odmowie przyznania tego dodatku. Odwołujący się wskazał, że powództwo o alimenty od matki dzieci J. D. zostało oddalone z uwagi na Jej stan zdrowia i sytuację materialną. Matka dzieci jest inwalidką I grupy. W [...] przebyła cztery operacje usunięcia guza mózgu i jest całkowicie niezdolna do pracy i samodzielnej egzystencji. Ponadto E. J. w odwołaniu opisał swój stan zdrowia, swoją oraz dzieci trudną sytuację materialną. Do odwołania dołączył liczne wypisy leczenia szpitalnego J. D., swoich, a także zaświadczenia lekarskie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], Nr [...], na podstawie art. 138 § 2 Kpa w związku z art. 3 pkt 17 i 17a, art. 7 ust.5, art.12 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255), po rozpatrzeniu odwołania E. J. – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy – jak wynika to z uzasadnienia decyzji – ustalił, że E. J. jest kawalerem, nabył prawo do zasiłku rodzinnego, odmówiono mu jednak prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Następnie Kolegium przytoczyło treść art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym - osoba samotnie wychowującą dziecko oznacza pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę, wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Także zgodnie z art.3 pkt 17a – za osobę samotnie wychowującą dziecko uważa się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W dalszej części uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca jest kawalerem, więc osobą samotnie wychowującą dziecko – nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z matką dziecka. Zgodnie art.7 pkt 5 – zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Z powyższych względów, Kolegium orzekło jak w rozstrzygnięciu. E. J. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł "o ponowne przeanalizowanie sprawy". Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że do [...] otrzymywał dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Powództwo o alimenty przeciwko matce dzieci zostało oddalone, gdyż matka od [...] lat choruje na raka mózgu, jest inwalidką I grupy i nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Do skargi E. J. przedłożył między innymi decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], wydaną po uchyleniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze - o odmowie przyznania E. J. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci P. i M. J.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.,dalej P.p.s.a.l, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna, choć z przyczyn innych niż w niej podniesiono. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] uchylająca decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] o odmowie przyznania E. J. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, a więc decyzja kasacyjna wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Stosownie do art. 138 § 2 kpa – organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sądowa kontrola zgodności z prawem decyzji organu odwoławczego wydanej na mocy art. 138 § 2 Kpa, a więc decyzji o charakterze kasacyjnym polega przede wszystkim na zbadaniu czy organ odwoławczy nie naruszył tego przepisu, a zatem na wyjaśnieniu czy istniały podstawy ku temu, by organ ten w ramach własnych kompetencji rozstrzygnął ostatecznie sprawę, bez cofania jej do organu I instancji. Lektura pisemnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje na ewidentne naruszenie art. 138 § 2 Kpa, bowiem gdyby założyć hipotetycznie, że organ ten zmierzał do odmiennego rozstrzygnięcia co do meritum sprawy, to miał pełne możliwości wydania decyzji kasacyjno-reformatoryjnej opartej o przepis art.138 § 1 pkt 2 zdanie pierwsze Kpa. Zważywszy jednak na to, że w uzasadnieniu tej decyzji nie wskazano braków postępowania I instancji ani kierunku w jakim ponowne postępowanie powinno się toczyć, nie sposób jest z wywodów Kolegium wywnioskować do jakiego rozstrzygnięcia organ ten zmierzał. Co więcej organ odwoławczy cytował w swoim uzasadnieniu przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mające w sprawie zastosowania tj. przepisy dotyczące zasiłku rodzinnego. W tej sytuacji oczywiste staje się, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie koresponduje z rozstrzygnięciem, a rozstrzygnięcie to nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Wobec tego należało przyjąć, że zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 2 Kpa oraz art. 107 § 3 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa powinna być ponownie rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ II instancji z poszanowaniem reguł będących konsekwencją zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego . W tej sytuacji, w ocenie Sądu dla końcowego załatwienia sprawy – skoro powinno być ponownie przeprowadzone postępowanie odwoławcze – niezbędne było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu I instancji z dnia [...] wydanej w konsekwencji wadliwej decyzji organu odwoławczego. Dlatego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 P.p.s.a. orzec jak w pkt I i II sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach na rzecz adwokata wyznaczonego na zasadzie prawa pomocy oparte zostało o przepis art. 250 P.p.s.a. w związku z § 18 ust.1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).