II SA/Sz 37/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałej części odmówić zwolnienia, II. ustanowić radcę prawnego Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącemu i jego żonie rozbiórkę wybudowanego bez pozwolenia na budowę garażu o wym[...] m na dz. nr [...] w miejscowości [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję wniósł B.K. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek podał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, ponieważ wraz z żoną i pięciorgiem dziećmi utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, z którego dochód wynosi [...] zł miesięcznie, żona jest po ciężkiej chorobie i wymaga leczenia, dwóch synów po ukończeniu studiów jest bezrobotnych, a trzy córki jeszcze się uczą. Wnioskodawca oświadczył, że oprócz ziemi posiada dom o pow. [...] m2, stodołę o pow. [...] m2, oborę o pow. [...] m2, maszyny rolnicze ([...]), oraz samochód osobowy [...] r., nie ma żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2013 r. (doręczonego 4 marca 2013 r.) skarżący przedłożył dowody zakupu węgla na łączną kwotę [...] zł w okresie od [...] r. do [...] r., decyzję w sprawie podatku rolnego za [...] r. na kwotę .[...], wyciąg z rachunku bankowego skarżącego i Jego żony, dwa upomnienia z [...] wzywające do zapłaty kwoty [...] zł, dwie faktury VAT z [...] na kwotę [...] zł, rozliczenie konta w sieci [...]. Skarżący przedłożył także pisma z Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z których wynika, że nie otrzymał jeszcze dopłat za [...] r. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - dalej "p.p.s.a.", następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Należy jednocześnie zauważyć, że zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy ma natomiast gwarantować zapewnienie realizacji prawa do sądu osobom, które z uwagi na ich sytuację materialną, rodzinną, majątkową, kosztów tych w całości lub w części ponieść nie mogą. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 lutego 2009 r. sygn. akt II OZ 127/09 (Lex nr 565704) kosztami koniecznego utrzymania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych więc zaliczyć można wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. Do tych ostatnich należą koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci. Z wniosku oraz przedłożonych dowodów źródłowych wynika, że skarżący mieszka wraz z żoną, i pięciorgiem dzieci, a comiesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł. Jednakże dwoje najstarszych dzieci wnioskodawcy to osoby z wyższym wykształceniem w wielu [...] lat, którzy zarejestrowali się w powiatowym urzędzie pracy dopiero po wezwaniu skarżącego do wykazania, że synowie są osobami bezrobotnymi. Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy wynika, że [...] r., a więc już po wniesieniu skargi i kilka miesięcy po wydaniu zaskarżonej decyzji, żona skarżącego wypłaciła ze wspólnego konta [...] zł. Wnioskodawca nie przedłożył wszystkich dowodów dotyczących kosztów utrzymania, a jedynie dowody dotyczące zakupu węgla, opłat za usługi telekomunikacyjne i energię elektryczną. Kwoty ponoszonych wydatków, zwłaszcza za usługi telekomunikacyjne wynoszące ok. [...] zł miesięcznie, nie świadczą o wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Skarżący nie udokumentował wydatków na leczenie żony, przedłożył natomiast wypis z treści orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS z dnia [...] r. z którego wynika, że żona po przebytym cztery lata temu ostrym zapaleniu [...], jest obecnie osobą zdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. Reasumując należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody w kwocie [...] zł miesięcznie, posiadają własny dom, gospodarstwo rolne i maszyny rolnicze, a w okresie po wniesieniu skargi dysponowali kwotą pozwalającą na poniesienie kosztów postępowania w całości. Z akt administracyjnych wynika, że w ostatnim czasie skarżący wybudował ogrodzenie z prefabrykatów betonowych które następnie był zmuszony rozebrać, oraz garaż trzystanowiskowy, którego dotyczy niniejsze postępowanie, co wymagało określonych nakładów. Jednakże biorąc pod uwagę, że wnioskodawca i jego żona mają na utrzymaniu troje uczących się dzieci, korzystają z zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego, zasadne było zwolnienie wnioskodawcy z kosztów sądowych w ½ części oraz ustanowienie radcy prawnego. Kwotę 250 zł tytułem wpisu sądowego od skargi oraz połowę ewentualnych dalszych kosztów sądowych skarżący będzie w stanie uiścić, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Należy też mieć na uwadze, iż w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżący będzie mógł domagać się zwrotu poniesionych kosztów w całości od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję. Wniosek w tej sprawie należy złożyć sądowi najpóźniej na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie na podstawie art. 246 § 1 i art. 254 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.