II SA/Sz 374/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania oddala skargę. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., Nr [...], [...], na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej "K.p.a."), umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania R. K. z lokalu przy ul. [...] w S.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] grudnia 2020 r., na wniosek M. K. (dalej "skarżąca"), zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania R. K. z miejsca pobytu stałego. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że lokal przy ul. [...] w S. jest zajmowany bezumownie od [...] kwietnia 2011 r. Odnosząc powyższe do stanu sprawy organ I instancji stwierdził, że skarżąca nie jest już podmiotem posiadającym legitymację prawną strony w tym postępowaniu i postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Od decyzji organu I instancji skarżąca odwołała się do Wojewody domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zarzuciła organowi I instancji, że decyzja wydana została przedwcześnie. Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że sprawy związane z zameldowaniem oraz wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące reguluje ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Z przepisów tej ustawy wynika, że w sprawie meldunkowej osoba posiada interes prawny, w rozumieniu art. 28 K.p.a., jeżeli posiada tytuł prawny do lokalu. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ gminy prawidłowo ustalił, że skarżąca nie ma tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. W takim stanie rzeczy przyjąć należy, że postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie R. K. zostało wszczęte z inicjatywy osoby, która nie ma przymiotu strony w sprawie. To z kolei oznacza, że prowadzone przez organ gminy na wniosek skarżącej postępowanie administracyjne było od początku bezprzedmiotowe. Nie ma wpływu na to ustalenie fakt, że skarżąca dopiero stara się w T. Sp. z o.o. w S. o taki tytuł i być może go w przyszłości otrzyma. W dacie wszczęcia postępowania jak i w chwili orzekania nie miała jednak takiego prawa. M. K. wniosła skargę na decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, tj. art. 35 w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy, poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżąca nie jest stroną postępowania i nie mogła złożyć wniosku o wymeldowanie, co miało to wpływ na treść orzeczenia, polegający na tym, że organ II instancji utrzymał w mocy decyzję sprzeczną z obowiązującą ustawą o ewidencji ludności. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że wnioskodawcą może być właściciel lokalu lub podmiot wymieniony w art 28 ust. 2 ustawy, to jest: obywatel polski, który przedstawi potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. W niniejszej sprawie właścicielem lokalu jest spółka T. sp. z o.o. w S., która pismem do Prezydenta Miasta S. potwierdziła, że skarżąca mieszka w lokalu przy ul. [...]. Wskazany przepis wymaga potwierdzenia pobytu w lokalu, a nie przedstawienia tytułu prawnego wnioskodawcy do lokalu. Niewątpliwe jest, że mieszka w lokalu przy ul. [...], tutaj ma swoje centrum życiowe, czego właściciel nie kwestionował (a wręcz potwierdził), jak również wykazane zostało, że R. K. od dawna i na stałe w lokalu tym nie mieszka, co tym bardziej uzasadnia jego wymeldowanie jeśli nie na jej wniosek to z urzędu. Błędna decyzja organów I i II instancji pozbawia ją możliwości uzyskania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu (bo według stanowiska właściciela najpierw musi wymeldować męża, z którym prowadzi sprawę rozwodową), a jednocześnie odmawia jej prawa złożenia wniosku w sprawie wymeldowania. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowy z dnia 26 lipca 2021 r., ustanowiony na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik skarżącej, zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie przepisów, tj.: 1) 105 § 1 K.p.a. - poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące wydaniem zaskarżonej decyzji, 2) art. 28 K.p.a. - poprzez błędne przyjęcie, iż stronie skarżącej nie przysługuje interes prawny w związku wydaniem decyzji objętej wnioskiem. Wobec powyższych zarzutów pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w całości. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca, jako osoba faktycznie zamieszkująca w lokalu przy ulicy [...] w S., co potwierdza również podmiot zarządzający nieruchomością, tj. S. Sp. z o.o., posiada interes prawny polegający na doprowadzeniu stanu prawnego przedmiotowego lokalu do zgodności ze stanem faktycznym. Obecny bowiem stan prawny jest niezgodny ze stanem faktycznym, a fakt ten uniemożliwia skarżącej podjęcie dalszych działań prawnych mających na celu nabycie na własność obecnie zajmowanego lokalu mieszkalnego. Jednym ze źródeł interesu prawnego, o którym stanowi art. 28 K.p.a., może być prawo cywilne, a w szczególności prawa rzeczowe. [teza druga wyroku NSA z 2.07.1998 r., IV SA 1306/96, LEX nr 45158]. Pogląd o dopuszczalności oparcia interesu prawnego na normie prawa cywilnego został poparty w literaturze. Pełnomocnik wyjaśnił, że skarżąca ubiega się o nabycie przedmiotowej nieruchomości jednakże przeszkodą cywilno-prawną jest nieuregulowany stan prawny polegający na zameldowaniu w tymże lokalu osoby tam nieprzebywającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych. Na wstępie przypomnieć należy, że art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne są powołane do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także z mocy art. 135 p.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, doprowadziła Sąd do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w sprawie wymeldowanie R. K. zostało wszczęte na wniosek M. K.. Okoliczność ta jest niesporna, albowiem wynika to z wniosku o wymeldowanie (k. 7 akt adm.) oraz zawiadomienia o wszczęciu postępowania (k. 11 akt adm.). Organ I instancji w trakcie postępowanie wyjaśniającego ustalił, że lokal przy ulicy [...] w S. zajmowany jest bezumownie, by na tej podstawie stwierdzić, że M. K. nie ma interesu prawnego w tej sprawie i z tego powodu nie może być stroną postępowania. Wskazać zatem należy, że w ujęciu art. 28 K.p.a., interes prawny wynika ze stosunku prawnego, a nie z rozstrzygnięcia organu administracji publicznej akceptującego udział danego podmiotu w postępowaniu jako strony. Źródłem tak rozumianego interesu prawnego jest przepis prawa odnoszący się wprost do sytuacji danego podmiotu, a zatem interes prawny występuje wówczas, gdy istnieje przepis prawa materialnego stanowiący podstawę ustalenia prawa lub obowiązku tego podmiotu. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t.: Dz. U. z 2021 r., poz. 510), dalej: "u.e.l.", organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Według art. 28 ust. 2 tej ustawy natomiast, obywatel polski dokonujący zameldowania na pobyt stały lub czasowy w formie, o której mowa w ust. 1 pkt 1, przedstawia potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu na formularzu zgłoszenia pobytu stałego lub formularzu zgłoszenia pobytu czasowego oraz - do wglądu - dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego właściciela lub podmiotu. Wbrew temu co twierdzi skarżąca, z przytoczonych przepisów wynika, że ten kto nie jest właścicielem lokalu, ani też innym podmiotem dysponującym tytułem prawnym do lokalu, nie może zainicjować postępowania w sprawie wymeldowania obywatela polskiego z danego lokalu. W okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji ustalił, że skarżąca nie jest właścicielką, ani nie posiada innego tytułu prawnego do lokalu, z którego domaga się wymeldowania R. K., przez co prowadzenie postępowania na wniosek skarżącej o wymeldowanie kogokolwiek z tego lokalu jest bezprzedmiotowe. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji są zgodne z obowiązującym prawem albowiem treść rozstrzygnięcia jest konsekwencją ustalenia, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w wyniku rozpoznania wniosku osoby nie będącej stroną. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie może być, co prawda, prowadzone z urzędu, jednak wadliwe wszczęcie postępowania w tej sprawie, na wniosek osoby nie legitymującej się interesem prawnym, nie zostało konwalidowane dalszymi czynnościami organu. Na marginesie Sąd zauważa, że z dokumentów nadesłanych przez uczestnika postępowania wynika, iż na wniosek właściciela lokalu, tj. T. Spółka z o.o. w S., prowadzone było postępowania w sprawie wymeldowania go z lokalu przy ulicy [...] w S.. Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.