II SA/Sz 375/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...]. Nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej W. G. kwotę [...] ([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dnia [...] do Urzędu Gminy i Miasta wpłynął wniosek W. G. o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika –E. C., zatrudnionej u wnioskodawczyni na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego w okresie od [...] do [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy, na podstawie art. 70b ust. 6 w związku z art. 70b ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r Nr 256, poz. 2572, ze zm.) odmówił przyznania W. G. dofinansowania kosztów kształcenia E. C.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dofinansowanie kosztów kształcenia może zostać przyznane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika przyuczenia do wykonywania określonej pracy. W ocenie organu, termin do złożenia stosownego wniosku upłynął w przedmiotowej sprawie [...]. Wobec powyższego, wniosek o dofinansowanie doręczony do organu w dniu [...] złożony został po upływie ustawowego terminu i dlatego organ odmówił dofinansowania. Od niniejszej decyzji W. G., w dniu [...], wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego , domagając się ponownego rozpatrzenia wniosku. W odwołaniu skarżąca wskazała, że punkt I podpunkt 2 zawartej w dniu [...] umowy o pracę stanowił, że "nauka zawodu kończy się egzaminem czeladniczym składanym przed komisją izby rzemieślniczej". W dalszej części skarżąca podniosła, że E. C. do egzaminu czeladniczego przystąpiła w dniu [...] i złożyła go w tym dniu z wynikiem pozytywnym, uzyskując świadectwo czeladnicze nr [...]. Zdaniem skarżącej, zgodnie z umową o pracę w celu przygotowania zawodowego, uczennica zakończyła naukę [...], w związku z czym doręczony w dniu [...] do Urzędu Miasta i Gminy wniosek o dofinansowanie złożony został z zachowaniem określonego w ustawie terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją Nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 865) oraz art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r Nr 256, poz. 2572, ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organuI instancji. W uzasadnieniu decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w myśl art. 70b ust. 1, 6 i 7 ustawy o systemie oświaty – pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Dofinansowanie to przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji. Według organu odwoławczego, w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie miał przepis 70 b ust. 7 ustawy o systemie oświaty, stwierdzający, że dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. W. G., stosowny wniosek o dofinansowanie złożyła w Urzędzie Miasta i Gminy w dniu [...]. Ponadto organ wskazał, że w dwóch załączonych przez skarżącą umowach o pracę (z dnia [...] oraz z [...] stwierdza się, że nauka zawodu będzie trwała od [...], a następnie od [...] do dnia zdania egzaminu czeladniczego, nie dłużej jednak – w obu przypadkach – niż do dnia [...]. W ocenie Kolegium, ustawa o systemie oświaty wiąże skutki prawne wyłącznie z terminem ukończenia przez młodocianego nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy, a nie z terminem złożenia egzaminu czeladniczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołując się do treści art. 57 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego określiło, że w przedmiotowej sprawie, termin do złożenia wniosku o dofinansowanie upłynął [...]. W związku z faktem, że skarżąca wniosek o dofinansowanie do organu I instancji złożyła w dniu [...]. organ odwoławczy stwierdził, że nastąpiło to z uchybieniem 3 miesięcznego terminu przewidzianego w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Wobec powyższego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W. G. złożyła skargę na powyższą decyzję ostateczną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego, polegające na nieprawidłowym zastosowaniu art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty oraz 2) naruszenie przepisów proceduralnych, t.j. art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ich niezastosowanie. Zdaniem skarżącej, organy obu instancji błędnie przyjęły, że określony w art. 70b ustawy o systemie oświaty termin 3 miesięczny rozpoczyna bieg z chwilą ustania stosunku pracy z młodocianym pracownikiem, a nie od dnia następującego po dniu złożenia przez młodocianego pracownika egzaminu czeladniczego. Organy I i II instancji ponadto zaniechały zbadania sprawy i nie przeprowadziły dowodów w celu ustalenia faktycznego dnia ukończenia nauki zawodu. W przekonaniu skarżącej nauka zawodu nie zakończyła się wraz z wygaśnięciem umowy o pracę, ale trwała nadal, do czasu przystąpienia pracownika do egzaminu czeladniczego. Skarżąca wskazała przy tym na okoliczność, że nie miała wpływu na określenie terminu egzaminu czeladniczego. Organy I i II instancji naruszyły tym samym w ocenie skarżącej art. 7 i 77 k.p.a., nie ustaliły bowiem istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji nie udowodniły faktu, że nauka zawodu ukończyła się wraz z wygaśnięciem umowy o pracę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji wskazano w niej przepis art. 70b ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Organ odwoławczy uznał, że skarżąca uchybiła przewidzianemu w przywołanym przepisie 3 miesięcznemu terminowi do złożenia stosownego wniosku, liczonemu od dnia ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu. Termin do złożenia wniosku o dofinansowanie w przedmiotowej sprawie rozpoczął bieg, zdaniem organu odwoławczego, z dniem wygaśnięcia umowy o pracę z małoletnim pracownikiem tj. [...], koniec terminu natomiast przypadł na dzień [...]. Z tym stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Decyzję w przedmiocie dofinansowania wydaje zgodnie z regulacją art. 70b ust. 6 wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w art. 70b ust. 1. Art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty stanowi, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Zgodnie z art. 70b ust. 7 cytowanej ustawy, dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy, przy czym do wniosku takiego należy dołączyć kopie: 1) dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; 2) umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego; 3) dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2. Warunkiem skutecznego ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia, jest łączne spełnienie przez wnioskodawcę wyróżnionych w przepisach art. 70b ust. 1 i 7 ustawy o systemie oświaty przesłanek. W art. 70b ust. 1 przedstawione zostały warunki uzależniające przyznanie pracodawcy zatrudniającemu małoletniego pracownika kosztów jego kształcenia. W odniesieniu do młodocianego pracownika są to takie okoliczności, jak ukończenie nauki zawodu oraz zdanie egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami. Istotne znaczenie dla ustalenia czasu zakończenia nauki odgrywa tutaj przesłanka określona w art. 70b ust. 7 pkt.3. Mianowicie w ramach dołączonych do wniosku o dofinansowanie załączników należy przedłożyć kopię dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego zdanie właściwego egzaminu zawodowego. Gdyby więc przyjąć, zgodnie z tym co twierdzi organ odwoławczy, iż nauka zawodu kończy się z dniem zakończenia obowiązywania umowy o pracę z młodocianym pracownikiem, wówczas czas na złożenie stosownego wniosku o dofinansowanie mógłby być krótszy niż 3 miesiące i uzależniony byłby od terminu egzaminu zawodowego. Należy mieć na uwadze, że kluczowe znaczenie dla ustalenia terminu zakończenia nauki zawodu oraz ustalenia zakresu pojęcia "nauki zawodu" mają także inne przepisy ustawy o systemie oświaty, jak również przepisy odrębnych aktów, do których odwołanie zawiera art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 5 niniejszej ustawy, do podstawowych form działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły należy, w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, praktyczna nauka zawodu. Art. 70 ust. 1 i 2 ustawy o systemie oświaty stanowi przy tym, że praktyczna nauka zawodu może odbywać się w placówkach kształcenia ustawicznego, placówkach kształcenia praktycznego, warsztatach szkolnych, pracowniach szkolnych, szkolnych gospodarstwach pomocniczych, w indywidualnych gospodarstwach rolnych, ale także u pracodawców na podstawie umowy zawartej pomiędzy szkołą a tym podmiotem. § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988, ze zm.), wydanego na podstawie art. 70 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, stanowi, że praktyczna nauka zawodu młodocianych jest organizowana przez pracodawcę, który zawarł z nimi umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Ustawodawca zatem wyraźnie wyodrębnił praktyczną naukę zawodu, jaką młodociani mogą odbywać również u przedsiębiorców, od form nauki zawodu o charakterze teoretycznym. Powyższy podział potwierdzają przepisy dotyczące przygotowania zawodowego młodocianych oraz zasad przeprowadzania egzaminów zawodowych, do których odwołuje się cytowany już art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania ( Dz. U. Nr 60, poz. 278, ze zm.), przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników może odbywać się przez naukę zawodu, która ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze wykwalifikowanego robotnika lub czeladnika i obejmuje praktyczną naukę zawodu organizowaną u pracodawcy na zasadach ustalonych w odrębnych przepisach oraz dokształcanie teoretyczne. Powyższa regulacja w sposób jednoznaczny ukazuje przeprowadzony przez ustawodawcę podział nauki zawodu na naukę praktyczną oraz teoretyczną, z których łącznej znajomości przeprowadzany jest egzamin czeladniczy. W myśl § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005 r. w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych ( Dz. U. Nr 215, poz. 1820) do egzaminu czeladniczego izba rzemieślnicza dopuszcza osobę, która ukończyła naukę zawodu u rzemieślnika oraz dokształcanie teoretyczne w szkole lub w formach pozaszkolnych. Podstawę przeprowadzania egzaminów przez izby rzemieślnicze w zawodach odpowiadających danemu rodzajowi rzemiosła, ujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowią - zgodnie z art. 3 ust. 3b ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 979, ze zm.) - standardy wymagań będących podstawą przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, określone w odrębnych przepisach. Powyższe standardy dla zawodu, w którym był przyuczany młodociany pracownik skarżącej, określone zostały w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia z dnia 3 lutego 2003 r. w sprawie standardów wymagań będących podstawą przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe (Dz. U. Nr 49, poz. 411 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami dla zawodu fryzjera, oznaczonego symbolem 514[01], przewidziany jest dwuetapowy egzamin pisemny z zakresu wiedzy teoretycznej oraz egzamin praktyczny, obejmujący praktyczne umiejętności z zakresu kwalifikacji w zawodzie. Powyższe regulacje przesądzają o tym, że nauka zawodu nie obejmuje jedynie tej, odbywanej w ramach zajęć praktycznych, ale także dokształcanie teoretyczne i kończy się egzaminem przeprowadzanym przez właściwą izbę rzemieślniczą. Zważywszy zatem, że art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty uzależnia przyznanie dofinansowania od złożenia w tym przedmiocie wniosku w terminie 3 miesięcy od zakończenia nauki, obejmującej jak to zostało wyżej wykazane, praktyczną naukę zawodu i dokształcanie teoretyczne oraz jednoczenie pkt 3 powyższego artykułu zawiera dyspozycję dla wnioskodawcy przedłożenia wraz z wnioskiem o dofinansowanie świadectwa czeladniczego potwierdzającego zdanie egzaminu, zarówno z wiedzy teoretycznej, jak i umiejętności praktycznych, uznać należy, że początek terminu 3 miesięcznego należy liczyć od dnia zdania egzaminu czeladniczego. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że praktyczna nauka zawodu, będąca podstawą dofinansowania kosztów kształcenia, trwa w okresie określonym umową o pracę z młodocianym pracodawcą, a nie jak twierdzi skarżąca również w okresie faktycznego przyuczania do zawodu. Przesądza o tym treść art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, który jednoznacznie łączy możliwość dofinansowania z zawartą umową o pracę. Nie można zatem uznać, że w przedmiocie faktycznego okresu przyuczania do zawodu organ II instancji zaniedbał dokonania czynności dowodowych. Reasumując powyższe, stwierdzić trzeba, że organy orzekły z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego przy ponownym jej rozstrzyganiu rzeczą organów orzekających będzie uwzględnienie powyższych zapatrywań prawnych sądu, co do wykładni pojęcia "ukończenie nauki zawodu", użytego w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w pkt I sentencji. Orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku oparte zostało o przepis art. 152 P.p.s.a., a w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt II), sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.