II SA/Sz 375/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.),, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Małgorzata Frej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2007 r. sprawy ze skargi R. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego oddala skargę Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działając z upoważnienia Burmistrza P., decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 98, art. 104 ust.1 i 3 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w spawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwoty świadczeń z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) – nakazał R. Ż. zwrot nienależnie pobranego zasiłku stałego przyznanego decyzją z dnia [...] w łącznej kwocie [...] zł za okres od VIII do X 2006 r. w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nakaz zwrotu następuje z powodu zmiany sytuacji dochodowej strony, która nie poinformowała Ośrodka Pomocy Społecznej o fakcie podjęcia przez męża od lipca 2006 r. pracy. Organ ustalił, że dochód rodziny w lipcu, sierpniu i wrześniu 2006r. przekroczył kryterium dochodowe kwalifikujące do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej i wyjaśnił, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej pobrane wskutek niedoinformowania o zmianie sytuacji dochodowej (art. 109 ustawy o pomocy społecznej) są świadczeniami nienależnie pobranymi, które podlegają zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny (art. 98 tejże ustawy). R. Ż. w odwołaniu od powyższej decyzji podniosła zarzut naruszenia przepisów Kpa poprzez wydanie decyzji w sytuacji, gdy nie uprawomocniła się decyzja Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] dotycząca uchylenia od 1 sierpnia 2006 r. decyzji tego organu z dnia [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego, a ponadto wskazała na niezasadność decyzji z powodu niepouczenia Jej o obowiązku powiadomienia organu o podjęciu pracy przez męża. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 8 ust.1 i 3 i ust 11-12, art. 104 ust 1 i 3 oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) a także § 1 pkt 1b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), po rozpatrzeniu odwołania – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, jak wynika to z uzasadnienia decyzji, ustalił, że organ I instancji decyzją z dnia [...] przyznał stronie zasiłek stały w kwocie [...] zł miesięcznie od dnia 1 stycznia 2006 r. bezterminowo, zaś decyzją z dnia [...] nakazał zwrot tego zasiłku za okres od VIII 2006r. do X 2006 r. w łącznej kwocie [...] zł jako nienależnie pobranego. Odwołująca się jest osobą niepełnosprawną, prowadzi swoje gospodarstwo domowe wraz z mężem i córką. Mąż strony w lipcu 2006 r. podjął pracę i na dzień wniesienia odwołania był zatrudniony a z tego tytułu osiągnął dochód (szczegółowo opisany przez Kolegium), co w połączeniu ze stanowiącymi dochód rodziny pobieranymi świadczeniami rodzinnymi spowodowało, że dochód na osobę w rodzinie odwołującej się od sierpnia 2006 r. przekraczał kryterium dochodowe na osobę w rodzinie (351 zł). Kolegium, powołując się na art. 37 ust.1 i 2 oraz art.8 ust. 1 pkt 3 i ust.3-13 ustawy o pomocy społecznej, wyjaśniło ustawowe przesłanki zasiłku stałego oraz zasady ustalania dochodu na potrzeby uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, po czym w kontekście poczynionych ustaleń faktycznych stwierdziło, że strona nie spełniała w sierpniu, wrześniu i październiku 2006 r. warunków do otrzymania zasiłku stałego. Organ II instancji odnosząc się do zarzutu odwołania wskazał, że świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej i stwierdził, że w decyzji z dnia [...] przyznającej zasiłek stały strona została pouczona o obowiązku wynikającym z art. 109 wskazanej wyżej ustawy. Rodzina strony korzysta ze świadczeń pomocy społecznej od 2002 r. tak wiec strona była i jest świadoma związanego z tym ciążącego na niej obowiązku. R. Ż. w dniu 26 października 2006 r. złożyła oświadczenie, że utrzymuje się jedynie z zasiłku pielęgnacyjnego, rodzinnego i rehabilitacyjnego, innych dochodów nie posiada, chociaż jej mąż już od 7 lipca 2006r. pracował i uzyskiwał z tego tytułu wynagrodzenie. W konkluzji Kolegium stwierdziło , że wypłacony stronie zasiłek stały w kwocie [...] zł (pierwotnie w tym miejscu organ wskazał kwotę [...] zł, jednak sprostował ją jako oczywistą omyłkę pisarską postanowieniem z dnia [...]), jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi. R. Ż. wniosła skargę do sądu administracyjnego zarzucając wyżej opisanej decyzji ostatecznej naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na podaniu na str. 3 uzasadnienia nieprawdziwych danych dotyczących wysokości kwoty nienależnie pobranego świadczenia przez skarżącą, to jest kwoty [...] zł., podczas gdy faktycznie pobrany zasiłek wynosił [...] zł. Z tego powodu, zdaniem skarżącej, decyzja ta "nie może się ostać i powinna być uchylona, ewentualnie postępowanie w sprawie umorzone". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stawiany nią zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego okazał się nieskuteczny, bowiem podnoszony przez skarżącą błąd co do wysokości kwoty nienależnie pobranego zasiłku stałego, który wystąpił na str. 3 uzasadnienia decyzji, sprostowany został przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w przewidzianym przepisami prawa trybie. Z akt administracyjnych przedstawionych sądowi przez organ wraz ze skargą wynika bowiem, że Kolegium postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 113 § 1 i 3 oraz art. 126 Kpa błąd ten, jako oczywistą omyłkę pisarską, sprostowało z urzędu. Niezależnie od powyższego, Sąd nie będąc związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej P.p.s.a.) poddał kontroli zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania. Kontrola ta nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza prawo. W sprawie niniejszej bezsporne jest, skoro skarżąca tego nie kwestionuje, że Jej mąż od lipca 2006 r. podjął pracę zarobkową uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie, co zmieniło sytuację materialną rodziny bowiem jej dochód wzrósł. W świetle zebranych w aktach administracyjnych dowodów brak jest racjonalnych podstaw do podważenia trafności stanowiska organu odwoławczego, który nie uwzględnił zarzutu strony, jakoby nie była prawidłowo pouczona o swoich obowiązkach. W szczególności, twierdzenia odwołania pozostają w sprzeczności z pouczeniem zawartym w decyzji organu I instancji z dnia [...] o przyznaniu zasiłku stałego, gdzie napisano: "Stosownie do art. 109 ustawy o pomocy społecznej, osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej" o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia". Uzyskanie przez małżonka wynagrodzenia z tytułu podjętego zatrudnienia jest okolicznością ewidentnie wpływającą na zmianę sytuacji dochodowej rodziny, a zatem należało w pełni podzielić stanowisko organu II instancji w tej kwestii. Świadczenie nienależnie pobrane ustawa o pomocy społecznej definiuje w art. 6 pkt 16 stanowiąc, że jest to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji osobistej lub materialnej. W myśl zaś art. 98, tak rozumiane nienależne świadczenie podlega zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych zaskarżone rozstrzygniecie ustalające, że pobrany przez stronę zasiłek stały we wskazanym okresie i kwocie jest świadczeniem nienależnie pobranym odpowiada prawu. Wyjaśnić przy tym trzeba, że z mocy art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej orzeczenie o wysokości nienależnie pobranego świadczenia i terminie zwrotu zapada w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to miedzy innymi, że postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależne pobranego świadczenia pod względem przedmiotowym jest postępowaniem nie tylko odrębnym od postępowania w przedmiocie weryfikacji decyzji ostatecznej toczącego się w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, ale również jest w stosunku do niego autonomicznym w tym sensie, że w momencie wydania decyzji orzekającej zwrot takiego świadczenia nienależnie pobranego nie jest wymagane istnienie ostatecznej decyzji uchylającej lub zmieniającej uprzednią decyzję ostateczną przyznającą to świadczenie. Od decyzji z dnia [...], uchylającej na podstawie art. 106 ust.5 wskazanej ustawy decyzję z dnia [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego przysługiwało stronie prawo wniesienia odwołania, o czym została prawidłowo pouczona. Z uwagi na powyższą odrębność przedmiotową decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 nie może być również przedmiotem kontroli sądu w aktualnie rozpatrywanej sprawie sądowo-administracyjnej. Reasumując powyższe, skoro zaskarżona decyzja prawa nie narusza, zatem skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).