II SA/Sz 376/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego I u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] oraz uchyla decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. Nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III z a s ą d z a od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej B. T. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r., nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 51 ust. 3 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. T. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]r., nakazującej rozbiórkę pomieszczenia gospodarczego w garażu podziemnym budynku nr 1 przy ul. [...] w [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji po stwierdzeniu wybudowania przez T. T. pomieszczenia gospodarczego w obrębie stanowiska garażowego nr [...] w garażu podziemnym budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.)., wydał w dniu [...] r. decyzję, znak: [...], w której nałożył na B. T. obowiązek wykonania określonych czynności w terminie do dnia [...] r., w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Ponieważ inwestor nie wywiązał się z nałożonego obowiązku, organ pierwszej instancji w dniu [...] r., na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, wydał decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowego obiektu. W odwołaniu od powyższej decyzji B. T. wniosła o jej uchylenie, podnosząc, że w dniu [...] r. złożyła pismo z prośbą o przedłużenie terminu dostarczenia wymaganych dokumentów, na które nie otrzymała odpowiedzi. Jednocześnie oświadczyła, że jest w posiadaniu wszystkich wymaganych dokumentów, umożliwiających doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót budowlanych. Organ odwoławczy rozpatrując wniesione odwołanie, na podstawie akt sprawy, ustalił że organ pierwszej instancji, w związku z otrzymaną w dniu [...] r. informacją Syndyka Masy Upadłości Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...], właściciela obiektu przy ul. [...] w [...], o dokonanej samowoli budowlanej, przeprowadził w dniu [...] r. wizję lokalną. Przeprowadzona wizja wykazała, że w [...] r. B. T., w obrębie stanowiska garażowego nr [...] w garażu podziemnym, przy wewnętrznej ścianie konstrukcji, wykonała z bloczków z betonu komórkowego gr. 12 cm, trzy ściany z otworem drzwiowym, w wyniku czego powstało pomieszczenie gospodarcze o wymiarach 1,5 x 3,0 m i wysokości 3,7 m. Na opisane roboty budowlane inwestor, w myśl przepisów art. 28 ustawy Prawo budowlane, zobowiązany był uzyskać pozwolenie na budowę. W takim przypadku zastosowanie mają przepisy art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo budowlane, zgodnie z którym organ pierwszej instancji wydaje decyzję, w której nakłada na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie określonych zaświadczeń i dokumentów w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Ponieważ inwestor nie wywiązał się z nałożonego obowiązku, zgodnie z art. 51 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę części obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zatem decyzja organu pierwszej instancji wydana została zgodnie z prawem. Ustosunkowują się do argumentów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ powiatowy mógł zmienić swoją decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, jedynie za zgodą wszystkich stron. Stroną w postępowaniu w niniejszej sprawie jest, poza inwestorem, właściciel obiektu – Syndyk Masy Upadłości Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...]. B. T. nie przedstawiła zgody właściciela budynku na legalizację wykonanych robót, która stanowi podstawę oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tym samym inwestor nie wykonał obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] r., co uniemożliwia legalizację dokonanej samowoli budowlanej. Brak odpowiedzi organu powiatowego na pismo skarżącej z dnia [...] r. stanowi uchybienie formalne, które jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. B. T. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że od ponad trzech lat stara się o zabudowę korytarza przylegającego do jej mieszkania oraz o zabudowę części garażu z przeznaczeniem na pomieszczenie gospodarcze. W tym czasie były Prezes S. P. [...] i obecna syndyk, zwodzą ją obietnicami na zgodę i zezwoleniu na zabudowę. Polecono jej wykonanie projektów przed i powykonawczych z pełną dokumentacją, które wykonała ponosząc związane z tym koszty. Jednak w odpowiedzi otrzymała odmowę, bez podania uzasadnienia. W tym samym czasie sąsiedzi zalegalizowali swoje zabudowy otrzymując zgody i zezwolenia. W tej sytuacji czuje się pokrzywdzona ww. decyzją i sposobem jakim S. P. [...] potraktowała jej sprawę, wiedząc, że decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest uzależniona od zgody Spółdzielni. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż zarzuty w niej podniesione. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej ppsa, Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego aktu lub czynności. Takie uregulowanie nakazuje Sądowi stosować z urzędu właściwy sposób rozstrzygnięcia (por. W. Siedlecki: glosa do wyroku NSA z dnia 15 września 1982 r. sygn. akt II SA 909/82, PiP 1983, nr 9, s. 150), a żądanie skarżącego powinno być traktowane jedynie jako niewiążący dla Sądu wniosek, projektujący tylko jego orzeczenie. Jedynym ograniczeniem możliwości wyboru przez Sąd właściwego orzeczenia jest zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, chyba że zostanie stwierdzone naruszenie prawa powodujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2). Ponadto przepis art. 135 ppsa, który również może być stosowany z urzędu, pozwala Sądowi na stosowanie środków przewidzianych ustawą w stosunku do aktów lub czynności: • wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, • w celu usunięcia i naruszenia prawa i • jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Przy czym pojęcie "sprawy" zawarte w powyższych przepisach, użyte zostało w szerszym znaczeniu materialnoprawnym, a nie procesowym (węższym). W przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego nakazały skarżącej rozbiórkę obiektu gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Decyzje oparte zostały na treści przepisu art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, który przewiduje możliwość wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego, jednakże dopiero w sytuacji gdy nie jest możliwe doprowadzenie wybudowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem. W tym celu organ nadzoru budowlanego winien, wydając stosowną decyzję, nałożyć na sprawcę samowoli budowlanej obowiązki, o których mowa w przepisie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w dniu [...] r. wydał decyzję nakazującą skarżącej wykonanie określonych czynności oraz przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania obiektem na cele budowlane. Jednak nakładając na skarżącą ten ostatni obowiązek organ rażąco naruszył przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, bowiem prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ma znaczenie przy udzielaniu pozwolenia na budowę, nie zaś w sytuacji gdy roboty zostały już wykonane (teza 1. wyroku WSA z dnia 17 marca 2004 r. sygn. akt IV SA 344202, LEX nr 156960). Podobne stanowisko zajął NSA wskazując, że ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane polega na doprowadzeniu wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego (teza 1. wyroku NSA z dnia 13 stycznia 2003 r. sygn. akt IV SA 523/01, publik. ONSA 2004/2/54). Z powyższych względów Sąd rozpatrując niniejszą sprawę, zastosował przepisy art. 134 § 1 i art. 135 ppsa, i uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą wykonania określonych czynności - jako rażąco naruszającą przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Konsekwencją uchylenia powyższej decyzji jest uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającą ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. w przedmiocie nakazu rozbiórki pomieszczenia gospodarczego, ponieważ wydane zostały w oparciu o decyzję z dnia [...]r. Uchylenie tej ostatniej decyzji stanowi, określoną w przepisie art. 145 § 1 pkt 8 kpa, przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. W takiej sytuacji Sąd zobowiązany jest – zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa – uchylić zaskarżoną decyzję. Niewątpliwie gdyby doszło do wznowienia postępowania w trybie uregulowanym w przepisach kpa, to w wyniku wznowienia postępowania należałoby uchylić zaskarżoną decyzję, a rozstrzygając w nowej decyzji o istocie sprawy uchylić decyzję ją poprzedzającą. Uzasadnia to ponowne skorzystanie przez Sąd z przepisu art. 135 ppsa i uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. Rozstrzygnięcie w pkt I niniejszego wyroku zapadło na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b w związku z art. 135, a w pkt II na podstawie art. 152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.