II SA/Sz 38/13

Dnia 12 marca 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego robót budowlanych postanawia odmówić zwolnienia od kosztów sądowych Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie w sprawie robót budowlanych związanych z odprowadzeniem wód powierzchniowych na działkach nr [...] w miejscowości S. w gminie M. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę decyzję wniósł J.L. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł, ponieważ jego żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, ponadto choruje, z NFZ nie chce refundować kosztów leczenia, bo lek nie jest na liście leków refundowanych. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług parkieciarskich, ale dochód z tej działalności nie jest wysoki i wynosi [...] zł brutto miesięcznie. Skarżący wskazał, że posiada dom o pow. [...] m2 i nieruchomość rolną o pow. [...] ha, nie posiada natomiast żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Ponieważ złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, wezwaniem z dnia [...] r. (doręczonym w dniu [...] r.) referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: - zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że żona jest osobą bezrobotną, - dowodów potwierdzających wydatki na leki z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii decyzji dotyczących podatku rolnego i podatku od wszystkich nieruchomości skarżącego i jego żony, za ostatni rok podatkowy, - odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata podatkowe, - wyciągów lub wykazów z wszystkich wnioskodawcy i jego żony rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie wszystkich nieruchomości, w tym domu przy ul. [...] i lokalu przy ul. [...] z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, z jakich środków wnioskodawca zamierza wybudować budynek usługowo-mieszkalny przy ul. [...] - oświadczenia dotyczącego numerów i powierzchni działek skarżącego położonych w S. oraz tego, które z tych działek zostały zabudowane lub są w trakcie zabudowy. Skarżący na wezwanie nie odpowiedział. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy w określonych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie dotyczące częściowego lub całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Przede wszystkim należy zauważyć, że obowiązkiem stron postępowania wynikającym z art. 199 ww. ustawy jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie z własnych środków finansowych, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Prawo pomocy może być więc przyznane osobom które wykażą, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla wnioskującego i jego rodziny. Konieczne koszty utrzymania to takie które umożliwiają zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ciężar wykazania, że dana osoba spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie sądu zależy od tego co zostanie wykazane przez stronę. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy, a także wysokość obciążających stronę kosztów postępowania. W razie wątpliwości, strona jej zobowiązana złożyć na wezwanie oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej (art. 255 p.p.s.a.). Dane zawarte we wniosku J. L. nie były wystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Ze złożonego wniosku wynika, że skarżący mieszka wraz z żoną w domu położonym przy ul. [...] i jest to jedyna nieruchomość zabudowana skarżącego. Jednakże z akt administracyjnych wynika, iż wnioskodawca posiada dom pod adresem ul. [...] a ponadto wykonuje działalność w innych miejscach (np. przy ul. [...]). Skarżący podał, że nie ma żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Tymczasem w aktach administracyjnych znajduje się decyzja Wójta Gminy z dnia [...] r. ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowo-mieszkalnego (wynajem pokoi) na działce nr [...] przy ul [...].. Właścicielami tej działki i adresatami ww. decyzji są skarżący i jego żona. J. L. nie podał z jakich środków zamierza zrealizować tę inwestycję. Nie wykazał też, by jego żona była osobą bezrobotną ani, że wymaga leczenia. Ponieważ wnioskodawca nie wykonał ciążącego na nim obowiązku do przedłożenia dokumentów źródłowych, należy uznać, że nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych w całości. Skarżący uzyskuje stałe dochody, a z akt administracyjnych wynika, że posiada kilka nieruchomości w W. i co najmniej dwie działki w nadmorskiej miejscowości S., w tym jedną budowlaną. Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie częściowych czy też całkowitych kosztów sądowych w postępowaniu zainicjowanym jego skargą, a z akt sprawy wynika, że nie jest on osobą ubogą. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.