II SA/Sz 381/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2012r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej I oddala skargę, II przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata A. P. kwotę [...] zawierającą należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Gminy orzekł o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego – P.J. świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w okresie od [...] r. do [...] r. osobie uprawnionej H.B, w łącznej wys. [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. W wyniku złożonego przez P.J. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium zwróciło uwagę na brak przedstawienia przez organ I instancji sposobu przeprowadzenia obliczeń należnej do zwrotu kwoty, w tym wyjaśnienia kiedy i w jakiej wysokości środki zostały przekazane organowi przez komornika sądowego tytułem prowadzonej wobec P.J. egzekucji. Ponadto, w ocenie Kolegium, organ I instancji błędnie zaniechał ustalenia w decyzji wysokości odsetek za zwłokę. P.J. zaskarżył ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 563/11, skargę oddalił. Wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy Burmistrz Gminy decyzją z dnia [...] na podstawie art. 2 pkt 3 i 10, art. 27 ust. 1, 1a, 2, 3 i 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) orzekł o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego P.J. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w okresie od [...] r. H.B. w łącznej wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami wynoszącymi [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz podał, że decyzją z dnia [...]przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od [...] H.B. na osobę uprawnioną – M.J. w wysokości po [...] zł miesięcznie, wynikającej z Ugody Sądowej z dnia [...]r., sygn. akt [...]. Decyzją z dnia [...] r. zmieniono wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od [...] r. na kwotę [...] zł miesięcznie, wynikającą z wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...]. Następnie organ przytoczył treść art. 27 ust. 1 i 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz przedstawił kwoty i daty wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń zestawiając je z wpłatami uzyskanymi od komornika sądowego, prowadzącego egzekucję wobec dłużnika alimentacyjnego. P.J. odwołał się od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że nie rozumie dlaczego kwotę [...] zł ma zwrócić H.B. zamiast bankowi alimentacyjnemu. Jednocześnie wskazał na swoją trudną sytuację zdrowotną oraz to, że aktualnie przebywa na rencie chorobowej. Zadeklarował również gotowość spłaty należności w 12 ratach. Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Gminy orzekł o zmianie swojej decyzji z dnia [...] r. w ten sposób, że rozłożył na 12 rat kwotę [...] zł wraz z odsetkami z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych w okresie od [...]. H.B. Również od tej decyzji P.J. złożył odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...]. i umorzyło postępowanie organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że decyzja o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej oraz o umorzeniu bądź rozłożeniu na raty tych należności są dwiema odrębnymi sprawami administracyjnymi, rozstrzyganymi odrębnymi decyzjami. Z tego powodu postępowanie prowadzone przez organ I instancji w przedmiocie zmiany decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezprzedmiotowe, bowiem nie zostało jeszcze rozpatrzone odwołanie P.J. od decyzji określającej mu wysokość do zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń alimentacyjnych. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało odwołanie P.J. od decyzji Burmistrza Gminy z dnia [...] r. i w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 27 i art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, podjęło w dniu [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło przepisy stanowiące podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia, tj. art. 27 ust. 2, 3 i ust. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Następnie organ wyszczególnił daty i wysokość należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, a ich sumę zestawił z wysokością środków wyegzekwowanych przez komornika sądowego, które zostały zarachowane na poczet bieżących alimentów. Mając powyższe na uwadze Kolegium ustaliło, że P.J. jest zobowiązany do zwrotu kwoty [...] zł wypłaconej na rzecz osoby uprawnionej – M.J. ze środków funduszu alimentacyjnego. Kolegium wyjaśniło, że kwota, którą ma P.J. zwrócić nie zostanie przekazana matce dziecka tylko na rachunek budżetu gminy i budżetu państwa, ponieważ to z publicznych środków były wypłacane świadczenia alimentacyjne dla dziecka. Dodatkowo Kolegium poinformowało odwołującego się, że jego wniosek o rozłożenie na raty ustalonej do zwrotu kwoty będzie zobowiązany rozpoznać organ I instancji w odrębnym postępowaniu. P.J. zaskarżył opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zwracając uwagę, że decyzją z [...] r. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji. Ponadto, tego samego dnia, Sąd Rodzinny orzekł o wygaśnięciu jego obowiązku alimentacyjnego wobec syna z dniem [...] r. Skarżący wskazał, że regularnie płacił alimenty przez komornika, a obecnie spłaca zadłużenie w 12 ratach, po [...] zł miesięcznie. Zdaniem skarżącego, organ I instancji nie uwzględnił jego wpłat dokonywanych w okresie od [...] r. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2012 r., przyznany w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego – adwokat A.P. w całości poparł skargę. Na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2012 r. Sąd postanowił dopuścić i przeprowadzić dowód z nadesłanych telefaksem przez organ I instancji kopii: decyzji Burmistrza Gminy z dnia [...], decyzji zmieniającej ww. decyzję w okresie od [...] r. oraz decyzji z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje. W myśl art. 27 ust. 1 i 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, które są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 27 ust. 2 ww. ustawy, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z przedstawionych przepisów wynika, że organ właściwy wierzyciela jest zobligowany po zakończeniu okresu świadczeniowego do wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności, które otrzymała osoba uprawniona z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja w tym przedmiocie nie ma charakteru uznaniowego lecz zdeterminowana jest wystąpieniem przesłanek do jej podjęcia określonych w art. 27 ust. 2. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że P.J. występował w sprawie jako dłużnik alimentacyjny. Egzekucja zasądzonych od niego alimentów na rzecz jego dziecka M.J. okazała się bezskuteczna, co spowodowało, że w dniu [...]., na wniosek H.B., wówczas noszącej nazwisko J., wydana została przez Burmistrza Gminy decyzja nr [...] przyznająca matce dziecka –świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, tj. M.J. w wys. [...] zł miesięcznie. Następnie Burmistrz Gminy zmienił ww. decyzję w ten sposób, że na okres od [...] kwotę świadczeń ustalił na [...] zł, mając na względzie wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...]. Nie jest kwestionowane w również to, że świadczenia alimentacyjne w określonej decyzjami wysokości zostały wypłacone matce M.J. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, opierając się na informacjach przekazanych m.in. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...], wskazał kwotę, którą uwzględnił jako wyegzekwowaną i przekazaną na poczet alimentów i odsetek za zwłokę, stanowiącą odpowiednio [...] zł. Kwoty te organ zestawił z wysokością środków wypłaconą z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] r. do [...] r. stanowiącą [...] zł. Różnica pomiędzy [...] zł dała nieściągniętą i niezapłaconą przez skarżącego kwotę [...] zł. Jak słusznie wyjaśniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należność tą skarżący ma nie zwrócić matce dziecka – H.B., lecz na rachunek budżetowy. Zauważyć również należy, że organy obu instancji, wbrew sugestiom skarżącego, uwzględniły fakt zmniejszenia przez Sąd Rejonowy wysokości dotychczasowych alimentów od dnia [...]z [...] na [...] zł, jak również pobrania przez H.B. zbyt wysokiej kwoty świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...], uznając je w części ([...] zł) za świadczenia nienależnie pobrane, do których zwrotu H.B. została zobowiązana mocą decyzji z dnia [...]. Odnosząc się do zarzutu skargi powołującego się na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. o uchyleniu decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] r. i umorzeniu postępowania pierwszej instancji należy wyjaśnić, że decyzją ta dotyczyła postępowania Burmistrza Gminy, który poprzez zmianę swojej nieostatecznej decyzji z dnia [...] r. zamierzał ponownie określić wysokość należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego i jednocześnie orzec o rozłożeniu tejże należności na raty. Wydając decyzję z dnia [...] r. Kolegium nie orzekło o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie ustalenia skarżącemu wysokości świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego lecz stwierdziło przedwczesność rozpoznania przez organ pierwszej instancji wniosku o rozłożenie należności na raty w sytuacji, w której nie zostało jeszcze rozpatrzone odwołanie od decyzji należność tą określającą. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje kwestia wygaśnięcia z dniem [...] obowiązku alimentacyjnego skarżącego wobec syna P.J. Będąca przedmiotem rozstrzygnięcia decyzja dotyczy bowiem świadczeń alimentacyjnych za okres od [...] r. Za ten okres mogły być również uwzględniane kwoty, które tytułem niepłaconych przez skarżącego alimentów wypłacane były zastępczo ze środków publicznych oraz te, które zostały przekazane już organowi przez Komornika Sądowego, jako wyegzekwowane od dłużnika alimentacyjnego. Z tych powodów, poza zakresem zainteresowania organów w niniejszej sprawie pozostawał okres następujący po [...] r. i kwestie dotyczące kolejnych wpłat dokonywanych za ten okres przez skarżącego tytułem bieżących alimentów. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy w oparciu o prawidłowo dokonaną wykładnię przepisów prawa materialnego, zaś jej uzasadnienie spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. Nie dostrzegając, także z urzędu, podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł o oddaleniu skargi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł w oparciu o art. 250 ww. ustawy i przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).