II SA/Sz 381/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-08-21
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Wiesław Drabik, Joanna Świerzko-Bukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ochrony przeciwpożarowej może nakazać właścicielowi budynku mieszkalnego wielorodzinnego wykonanie obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, które wynikają z przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, mimo że budynek został wybudowany przed wejściem w życie tego rozporządzenia?Ratio decidendi
Przepisy rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków mają zastosowanie do budynków wzniesionych przed datą ich wejścia w życie, ponieważ ochrona przeciwpożarowa jest stosunkiem prawnym o charakterze ciągłym. Wprowadzanie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej do istniejących budynków jest dopuszczalne ze względu na zasady retrospektywności prawa, mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa publicznego, a nie jest działaniem retroaktywnym, które naruszałoby zasadę "lex retro non agit".Stan faktyczny
Skarżąca S. w S. wniosła skargę na decyzję Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie, która utrzymała w mocy decyzję Komendanta Powiatowego PSP w Stargardzie nakazującą wykonanie szeregu obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym B14. Skarżąca kwestionowała m.in. podstawę prawną nałożonych obowiązków oraz stosowanie przepisów przeciwpożarowych do istniejącego budynku. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę, częściowo uwzględniając skargę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w zakresie obowiązku nr 4 (dotyczącego budynku B1) oraz uchylił decyzję organu I instancji w zakresie obowiązku nr 4. W pozostałym zakresie skargę oddalił i zasądził koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi S. w S. na decyzję Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie z dnia 28 marca 2025 r. nr WPZ.5290.28.6.2024 w przedmiocie nakazania wykonania obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Stargardzie z dnia 31 października 2024 r., nr PRiZ.52802.3.20.2023/2024 w zakresie obowiązku nr 4, II. uchyla decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Stargardzie z dnia 31 października 2024 r., nr PRiZ.52802.3.20.2023/2024 w zakresie obowiązku nr 4, III. w pozostałym zakresie oddala skargę, IV. zasądza od Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie na rzecz skarżącej S. w S. kwotę 210 (dwieście dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania.
Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Stargardzie, działając na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1443 ze zm., dalej "u.p.s.p.") i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej "k.p.a.") wydał w dniu 31 października 2024 r. decyzję nr PRiZ.52802.3.20.2023/2024, w której nakazał S. S. (dalej "skarżąca") wykonanie następujących obowiązków:
Obowiązek nr 1
w budynku mieszkalnym wielorodzinnym B14, Osiedle Z. [...] (budynek B14) - dokonać oddzielenia wszystkich klatek schodowych (oznaczonych jako A-H) od poziomych dróg komunikacji ogólnej oraz pomieszczeń przedsionkami przeciwpożarowymi w następujący sposób:
- wymiary rzutu poziomego nie mniejsze niż 1,4x1,4 m,
- ściany i strop, a także osłony lub obudowy przewodów i kabli elektrycznych z wyjątkiem wykorzystywanych w przedsionku - o klasie odporności ogniowej co najmniej E I 60 wykonane z materiałów niepalnych,
- zamknięte drzwiami o odporności ogniowej El 30 (drzwi z przedsionka przeciwpożarowego na korytarz i do pomieszczenia) oraz E 30 (drzwi z przedsionka przeciwpożarowego na klatkę schodową),
- wentylowane co najmniej grawitacyjnie.
Podstawy prawne tego obowiązku:
a. art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2024 poz. 275; dalej "u.o.p.");
b. § 16 ust. 1, ust. 2 pkt 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2023 r., poz. 822; dalej "rozporządzenie p.p.");
c. § 207 ust. 2, § 232 ust. 3 oraz § 246 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.; dalej "rozporządzenie w.t.").
Termin wykonania obowiązku nr 1 ustalono na 31 grudnia 2027 r.;
Obowiązek nr 2
1) wyposażyć budynek B14 w przeciwpożarowy wyłącznik prądu, odcinający dopływ prądu do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru,
2) obowiązek o którym mowa w pkt 1 należy wykonać zgodnie z projektem uzgodnionym z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do użytkowania urządzenia przeciwpożarowego jest przeprowadzenie prób i badań, potwierdzających prawidłowość działania.
Podstawy prawne obowiązku:
a. art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 u.o.p.;
b. § 3 ust. 1, § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia p.p.;
c. § 183 ust. 2 rozporządzenia w.t. w związku z §16 ust. 1 i 3 rozporządzenia p.p.
Termin wykonania obowiązku nr 2 ustalono na 31 grudnia 2027 r.;
Obowiązek nr 3:
1) wyposażyć budynek B14 w instalację wodociągową przeciwpożarową z punktami poboru wody w postaci hydrantów wewnętrznych DN 25 z wężami półsztywnymi;
2) obowiązek, o którym mowa w pkt 1 należy wykonać zgodnie z projektem uzgodnionym z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do użytkowania urządzenia przeciwpożarowego jest przeprowadzenie prób i badań, potwierdzających prawidłowość działania.
Podstawy prawne obowiązku nr 4:
a. art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 u.o.p.;
b. § 3 ust. 1 oraz § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia p.p. w związku z § 209 ust. 5 rozporządzenia w.t.
Termin wykonania obowiązku nr 3 ustalono na 31 grudnia 2027 r.
Obowiązek nr 4:
doprowadzić instalację zaworów 52 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym B1, Osiedle Z. [...] do stanu zgodnego z przepisami przeciwpożarowymi poprzez połączenie ich ze sobą na najwyższej kondygnacji przewodem o średnicy nominalnej (DN) co najmniej DN 80.
Podstawy prawne obowiązku:
a. art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 u.o.p.;
b. § 3 ust. 1, § 25 ust. 2 rozporządzenia p.p.
Termin wykonania obowiązku nr 4 ustalono na 31 grudnia 2027 r.
Obowiązek nr 5:
wyposażyć budynek B14 w instalację wodociągową przeciwpożarową z zastosowaniem zaworów hydrantowych 52 na każdej kondygnacji budynku, przy czym na kondygnacji piwnicznej oraz każdej kondygnacji powyżej 25 m wysokości budynku zastosować po dwa zawory na każdym pionie, z zapewnieniem właściwego zasilania i zapasu wody, wykonane w oparciu o projekt uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, wraz z przeprowadzeniem odpowiednich prób i badań, potwierdzających prawidłowość działania.
Podstawy prawne obowiązku:
a. art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 u.o.p.;
b. § 3 ust. 1, § 20 ust. 1 i 2 oraz § 24 rozporządzenia p.p.
Termin wykonania obowiązku nr 5 ustalono na 31 grudnia 2027 r.
Organ I instancji podał, że w dniach od 12 do 17 września 2024 r. funkcjonariusze Komendy Powiatowej PSP w Stargardzie przeprowadzili czynności kontrolno-rozpoznawcze, z których sporządzili protokół znak PRiZ.52802.3.16.2023/2024. Skarżąca zapoznała się z nim w dniu 23 października 2024 r. i wskazała, że ustosunkowuje się do niego później, czego jednak nie uczyniła. Kontrolowany budynek B14, pochodzący z 1980 r., klasyfikowany jest z uwagi na przeznaczenie i sposób użytkowania jako ZL III (użyteczności publicznej, niezakwalifikowane do ZL I i ZL II) i ZL IV (mieszkalne). Na parterze budynku zlokalizowanych jest 6 lokali użytkowych, posiadających bezpośrednie wyjście na zewnątrz. Budynek, którego wysokość wynosi 33 m, posiada 12 kondygnacji nadziemnych i 1 kondygnację podziemną, co z uwagi na wysokość klasyfikuje go do grupy budynków wysokich. Powierzchnia zabudowy wynosi ok. 1.600 m˛ (zgodnie z Ekspertyzą techniczna, dalej "ET") i ok. 1899 m˛ (zgodnie z Książką Obiektu Budowlanego, dalej "KOB"), powierzchnia użytkowa wynosi 20.700 m˛ (ET) i 13552,16 m˛ (KOB), natomiast kubatura budynku wynosi 51.720 m 3 (ET) i 65.771,7 m3 (KOB). Budynek stanowi jedną strefę pożarową, bez pomieszczeń wydzielonych pożarowo. W budynku występuje 8 klatek schodowych (oznaczonych jako A-H), stanowiących pionowe drogi ewakuacji. W budynku występuje instalacja elektryczna, odgromowa, gazowa i wentylacyjna oraz urządzenie przeciwpożarowe - zawory 52.
W trakcie czynności kontrolno-rozpoznawczych stwierdzono następujące uchybienia, wymienione w protokole kontroli:
1. niezabezpieczenie przed zadymieniem dróg ewakuacyjnych wymienionych w przepisach techniczno-budowlanych, w sposób w nich określonych z uwagi na brak pełnego obudowania klatek schodowych oraz oddzielenia ich od poziomych dróg ewakuacyjnych i pomieszczeń przedsionkami przeciwpożarowymi;
2. brak wyposażenia obiektu w hydranty wewnętrzne DN 25;
3. brak wyposażenia budynku w przeciwpożarowy wyłącznik prądu;
4. brak połączenia ze sobą na najwyższej kondygnacji zaworów 52 przewodem o średnicy nominalnej (DN) co najmniej DN 80.
Odnośnie obowiązku nr 1 organ I instancji podał, że przedmiotowy budynek jest budynkiem wysokim zakwalifikowanym do kategorii zagrożenia ludzi ZL III i ZLIV, jednakże z uwagi na fakt występowania lokali użytkowych jedynie na parterze budynku, z których ewakuacja prowadzi bezpośrednio na zewnątrz budynku z pominięciem klatki schodowej, parametry w zakresie dróg ewakuacyjnych określono jak dla kategorii zagrożenia ludzi ZL IV. W budynku występuje 8 klatek schodowych (oznaczonych jako A-H) służące celom ewakuacji, które nie są oddzielone od poziomych dróg komunikacji ogólnej oraz pomieszczeń przedsionkami przeciwpożarowymi. Organ I instancji wskazał, że wskutek niezapewnienia przez występujące w obiekcie warunki techniczne możliwości ewakuacji, budynek uznano za zagrażający życiu ludzi na podstawie § 16 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia p.p.
Według organu I instancji, skarżąca na mocy § 16 ust. 3 rozporządzenia p.p. obowiązek zastosowania rozwiązań zapewniających spełnienie wymagań bezpieczeństwa pożarowego w sposób określony w warunkach technicznych, które na podstawie § 207 ust. 2, stosuje się również do użytkowanych budynków istniejących, gdy zagrażają one życiu ludzi. Wymagania dotyczące sposobu oddzielenia klatek schodowych przedsionkami przeciwpożarowymi wynika z wymagań § 246 ust. 1 rozporządzenia w.t., który w budynkach wysokich (W) wymaga, aby klatki schodowe były obudowane i oddzielone od poziomych dróg komunikacji ogólnej oraz pomieszczeń przedsionkiem przeciwpożarowym, odpowiadającym wymaganiom § 232 rozporządzenia w.t.
Organ I instancji podał, że na podstawie § 2 ust 3a rozporządzenia w.t., możliwe jest zastosowanie rozwiązań zamiennych w odniesieniu do wymagań określonych w tym rozporządzeniu, a w ślad za tym - w odniesieniu do obowiązków określonych w niniejszej decyzji. W przypadku zdecydowania się na taki tryb usunięcia nieprawidłowości, konieczne jest zastosowanie się do procedur określonych w art. 6a ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz § 2 ust. 3a rozporządzenia w.t.
Odnośnie obowiązku nr 2 organ I instancji podał, że przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest elementem instalacji elektrycznej, jednak ponieważ służy do zabezpieczenia instalacji użytkowych w trakcie pożaru lub innego zagrożenia, jest również utożsamiany z urządzeniem przeciwpożarowym zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia p.p. Służy on do wyłączenia napięcia w chronionym obiekcie lub jednej ze stref pożarowych, we wszystkich obwodach z wyłączeniem tych instalacji, których funkcjonowanie w czasie pożaru jest konieczne. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być instalowany w pobliżu wejścia do budynku lub, jeśli jest to konieczne w pobliżu np. rozdzielni. Przeprowadzone czynności wykazały, że w budynku brak jest przeciwpożarowego wyłącznika prądu. Wymóg zastosowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu wynika z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia p.p. i zgodnie z § 183 ust. 2 rozporządzenia w.t. dotyczy wszystkich obiektów o kubaturze powyżej 1.000 m3.
Organ I instancji wskazał, że budynek stanowi jedną strefę pożarową, której kubatura przekracza powyższą wartość, powinien on zostać wyposażony w przeciwpożarowy wyłącznik prądu. Brak przeciwpożarowego wyłącznika prądu w przypadku wystąpienia zagrożenia pożarowego może opóźnić podjęcie bezpiecznych i skutecznych działań ratowniczo gaśniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej, co w konsekwencji może stworzyć zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa osób mogących przebywać w budynku. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest urządzeniem przeciwpożarowym, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia p.p., jako urządzenie przeciwpożarowe powinien być wykonany zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do jego użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia prób i badań potwierdzających prawidłowość działania.
Organ I instancji wskazał, że w oparciu o § 16 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia p.p., z uwagi na występujące w obiekcie warunki ewakuacji, o których mowa w obowiązku nr 1, budynek uznano za zagrażający życiu ludzi.
Odnośnie obowiązku nr 3, organ I instancji podał, że katalog obiektów zobligowanych do wyposażenia w instalację wodociągową przeciwpożarową oraz forma wymaganych zabezpieczeń wynika z § 19 rozporządzenia p.p. Budynek nie został wyposażony w instalację wodociągową przeciwpożarową z wymaganymi hydrantami wewnętrznymi. Budynek jest obiektem wolnostojącym wysokim, stanowiącym jedną strefę pożarową. Jest zakwalifikowany z uwagi na przeznaczenie i sposób użytkowania jako budynek ZL III i Zl IV, którego powierzchnia użytkowa wynosi 20.700 m˛ (ET) i 13.552,16 m˛ (KOB).
Organ I instancji wskazał, że wymóg stosowania instalacji wodociągowej przeciwpożarowej w przedmiotowym obiekcie, z uwagi na zapisy § 209 ust. 5 rozporządzenia w.t., mówiącym, że strefy pożarowe zaliczone, z uwagi na przeznaczenie i sposób użytkowania, do więcej niż jednej kategorii zagrożenia ludzi, powinny spełniać wymagania określone dla każdej z tych kategorii spełniony jest wprost. Organ I instancji podał, że brak jest możliwości zastosowania trybu określonego w § 44 rozporządzenia w.t., gdyż nakaz wynikający z decyzji odnosi się do wyposażenia w instalację wodociągową przeciwpożarową, obiektu w którym instalacja taka nie występuje. Decyzja administracyjna nie odnosi się, zatem do formy zastosowanych hydrantów, ale do koncepcji i skuteczności przyjętych na obiekcie rozwiązań z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Brak hydrantów wewnętrznych umożliwiających dotarcie prądem wody do każdego z pomieszczeń w budynku w przypadku powstania pożaru może uniemożliwić podjęcie skutecznych działań gaśniczych w pierwszych minutach powstania pożaru, tym samym przyczyniając się do łatwego i szybkiego rozprzestrzenienia się pożaru w budynku.
Organ I instancji wyjaśnił, że hydranty wewnętrzne zgodnie z definicją zawartą w § 2 ust. 1 pkt. 9 rozporządzenia p.p. są urządzeniem przeciwpożarowym, zgodnie z § 3 ust. 1, powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia prób i badań potwierdzających prawidłowość działania. Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia p.p., hydranty 25 muszą być stosowane w strefach pożarowych zakwalifikowanych do kategorii zagrożenia ludzi ZL na każdej kondygnacji budynku wysokiego i wysokościowego, z wyjątkiem kondygnacji obejmującej wyłącznie strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV. Tym samym przy skutecznym wydzieleniu lokali usługowych w odrębną strefę pożarową obowiązek wyposażenia w hydranty wewnętrzne 25 może stać się bezprzedmiotowy. Organ I instancji podał, że zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzania p.p., dopuszcza się stosowanie rozwiązań zamiennych w stosunku do wymienionych § 19.
Odnośnie obowiązku nr 4, organ I instancji wskazał, że budynek B1 (powinno być B14 – dopisek Sądu) jest budynkiem wysokim, stanowiącym jedną strefę pożarową zakwalifikowaną z uwagi na przeznaczenie i sposób użytkowania jako ZL III i ZL IV. W przedmiotowym budynku występuje 8 klatek schodowych (oznaczonych jako A-H). W przedmiotowym budynku występuje instalacja wodociągowa przeciwpożarowa - zawory 52, które nie są połączone ze sobą na najwyższej kondygnacji przewodem o średnicy nominalnej (DN) co najmniej DN 80. Nieprawidłowości w powyższym zakresie zostały opisane w protokole kontroli. Zgodnie z zapisami § 20 rozporządzenia p.p. istnieje obowiązek wyposażenia przedmiotowego budynku w instalację wodociągową przeciwpożarową z punktami poboru wody do celów przeciwpożarowych w postaci zaworów 52. Ponadto stosownie do § 25 ust. 2 rozporządzenia p.p., w budynkach wysokich i wysokościowych o dwu lub więcej klatkach schodowych nawodnione piony powinny być połączone ze sobą na najwyższej kondygnacji przewodem o średnicy nominalnej (DN) co najmniej DN 80. Brak połączenia ze sobą na najwyższej kondygnacji nawodnionych pionów może powodować nieprawidłowe działanie instalacji, a tym samym utrudniać prowadzenie działań ratowniczo-gaśniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej.
Organ I instancji poinformował, że zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzania p.p., dopuszcza się stosowanie rozwiązań zamiennych w stosunku do wymienionych § 25 ust. 2.
Odnośnie obowiązku nr 5 organ I instancji podał, że budynek B1 (powinno być B14 - dopisek Sądu) jest wyposażony w instalację wodociągową przeciwpożarową z punktami poboru wody do celów przeciwpożarowych w postaci zaworów 52. Organ I instancji wskazał, że skarżąca nie przedstawiła projektu uzgodnionego pod względem ochrony przeciwpożarowej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, w oparciu o który wykonano w obiekcie instalację wodociągową przeciwpożarową - zawory 52. Znajdujący się w aktach sprawy projekt budowlany pt. "przebudowa instalacji wodociągowej przeciwpożarowej" opracowany w październiku 2012 r. przez L. R. (upr. nr [...]) - specjalność instalacyjno-sanitarna, uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż. B. P. (upr. [...]) w dniu 15 października 2012 r. z uwagą "zgodnie z postanowieniem KW PSP w Szczecinie" nie został uzgodniony zgodnie z zasadami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. 2003 r., nr 121, poz. 1137 ze zm.),stosownie do którego uzgodnienie projektu rzeczoznawca potwierdza poprzez ostemplowanie i podpisanie projektu. Ostemplowania dokonuje się na częściach rysunkowych egzemplarzy projektu budowlanego, wymaganych do uzyskania pozwolenia na budowę, na rzucie kondygnacji podstawowej obiektu budowlanego, mapie zagospodarowania działki lub terenu. Na przedstawionym egzemplarzu projektu budowlanego uzgodnienie z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych widniało jedynie na stronie tytułowej projektu. Ponadto w stosunku do przedmiotowego budynku w marcu 2013 r. opracowano ekspertyzę techniczną "rozwiązania zamienne dla poprawy warunków ochrony przeciwpożarowej w Xll-kondygnacyjnym budynku mieszkalnym w S. S. oś. Z. - Budynek B/14", w stosunku do której nie uzyskano pozytywnego postanowienia Zachodniopomorskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP w Szczecinie.
Organ I instancji wskazał, że art. 4 ust 1 u.o.p., nakłada na właściciela, zarządcę lub użytkownika obiektu, szereg obowiązków odnośnie zapewnienia ochrony przeciwpożarowej budynku, w tym obowiązki związane ze stosowaniem urządzeń przeciwpożarowych. Zgodnie z punktem 2 należy wyposażyć budynek w wymagane urządzenia przeciwpożarowe - w przedmiotowej sprawie takim urządzeniem jest instalacja wodociągową przeciwpożarową z punktami poboru wody do celów przeciwpożarowych w postaci zaworów 52 (§ 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia p.p.). Natomiast punkt 5 zobowiązuje do przygotowania budynku do prowadzenia akcji ratowniczej. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia p.p., urządzenia przeciwpożarowe w tym instalacja wodociągową przeciwpożarową z punktami poboru wody do celów przeciwpożarowych w postaci zaworów 52, powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym pod względem ochrony przeciwpożarowej przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do ich użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia prób i badań, potwierdzających ich prawidłowość działania.
Organ I instancji stwierdził brak realizacji wyposażenia budynku w wymagane urządzenie przeciwpożarowe - instalację wodociągową przeciwpożarową z punktami poboru wody do celów przeciwpożarowych w postaci zaworów 52 zgodnie z projektem uzgodnionym pod względem ochrony przeciwpożarowej, przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Obowiązek wyposażenia budynku w instalację wodociągową przeciwpożarową z punktami poboru wody do celów przeciwpożarowych w postaci zaworów 52 wynika z § 20 rozporządzenia p.p.
Organ I instancji wskazał, że wyznaczając terminy realizacji obowiązków kierował się interesem społecznym, dotyczącym dopuszczalnej tolerancji czasowej trwania nieprawidłowości oraz słusznym interesem strony, z którego wynika realna możliwość wykonania koniecznych prac - to jest wykonalnością decyzji.
Organ I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.o.p. zapewnienie ochrony przeciwpożarowej budynku spoczywa przede wszystkim na jego właścicielu. Jednak stosownie do art. 4 ust. 1a u.o.p., odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, przejmuje zarządca.
Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym podniosła m.in., że podstawą nałożenia obowiązków winny być przepisy techniczno-budowlane, a nie przepisy przeciwpożarowe. Ponadto zwróciła uwagę na przepisy intertemporalne.
Zachodniopomorski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wydał w dniu 28 marca 2025 r. decyzję nr WPZ.5290.28.6.2024, w której:
1) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej obowiązków nr 1 i 5
i umarzył postępowanie organu I instancji w tej części,
2) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wskazał, że każdy z obowiązków nałożonych przez organ I instancji stanowi odrębne rozstrzygnięcie, które mogłoby być przedmiotem odrębnej decyzji, podlegającej ocenie prze organ odwoławczy.
Organ odwoławczy stwierdził, zatem że punkty 1 i 5 decyzji organu I instancji należało uchylić, a postępowanie administracyjne w tej części umorzyć, zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podał, że brak jest przesłanek do uznania budynku B14 za budynek za zagrażający życiu ludzi, dający podstawę do egzekwowania w istniejącym budynku aktualnych warunków techniczno-budowlanych w trybie przewidzianym w § 207 ust. 2 rozporządzenia w.t., zgodnie z którym przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi.
Organ I instancji uznał, że stan zagrożenia życia ludzi w budynku wynika z braku spełnienia wymagania określonego w § 246 ust. 1 rozporządzenia w.t., tj. braku oddzielenia przedsionkami przeciwpożarowymi 8 klatek schodowych służących celom ewakuacji od poziomych dróg komunikacji ogólnej oraz od przyległych do tych klatek pomieszczeń. Jako podstawę prawną w zakresie uznania budynku za zagrażający życiu ludzi przywołano § 16 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia p.p. Zgodnie z ww. przepisem prawa podstawą do stwierdzenia, że w budynku występują warunki techniczne, o których mowa w ust. 1 może być niezabezpieczenie przed zadymieniem dróg ewakuacyjnych wymienionych w przepisach techniczno-budowlanych, w sposób w nich określonych.
Organ odwoławczy podał, że przedsionki przeciwpożarowe w budynkach wysokich stanowią w pierwszej kolejności element wydzielenia ewakuacyjnych klatek schodowych, przy czym § 16 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia p.p. wskazuje wprost, że niewydzielenie ewakuacyjnych klatek schodowych budynku wysokiego może być podstawą do uznania go za zagrażający życiu ludzi, ale tylko w odniesieniu do budynków innych niż mieszkalne. Organ odwoławczy stwierdził, że na parterze budynku B14 występują pojedyncze, niewydzielone pożarowo lokale użytkowe (usługowe) zakwalifikowane do kategorii zagrożenia ludzi ZL III, lecz według organu, ich liczba i lokalizacja nie wpływają negatywnie na kwestie ewakuacji z części mieszkalnej, tym samym nie jest spełniona przesłanka pozwalająca uznać obiekt za zagrażający życiu ludzi.
Zgodnie z § 246 ust. 5 rozporządzenia w.t., w budynku wysokim dopuszcza się wykonywanie klatek schodowych, stanowiących drogę ewakuacyjną wyłącznie dla stref pożarowych ZL IV, bez przedsionków oddzielających je od poziomych dróg komunikacji ogólnej, jeżeli m.in. klatki schodowe są wyposażone w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub w samoczynne urządzenia oddymiające uruchamiane za pomocą systemu wykrywania dymu. Organ odwoławczy wskazał, że bazową nieprawidłowością jest brak przedsionka przeciwpożarowego, którego brak nie może stanowić podstawy do uznania wysokiego budynku mieszkalnego za zagrażający życiu ludzi.
Organ odwoławczy podał, że organ I instancji prawidłowo nałożył na stronę obowiązek dotyczący wyposażenia budynku B14 w przeciwpożarowy wyłącznik prądu na podstawie § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia p.p. oraz § 183 ust. 2 rozporządzenia w.t. Organ odwoławczy wskazał, że wymóg wyposażania budynków w przeciwpożarowy wyłącznik prądu wynika z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia p.p., natomiast przywołane w ww. paragrafie przepisy techniczno- budowlane precyzują jedynie, że wymóg ten dotyczy stref pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m3 lub zawierających strefy zagrożone wybuchem (niezależnie od tego, czy wymóg ten obowiązywał w trakcie budowy budynku, a także czy budynek został uznany za zagrażający życiu ludzi). Według organu odwoławczego, przepisy rozporządzenia p.p. stosuje się do wszystkich budynków od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, uwzględniając przepisy przejściowe i końcowe zawarte w § 44 rozporządzenia p.p., które w rozpatrywanej sprawie nie mają zastosowania. Organ odwoławczy podniósł, że brak podstaw do uznania budynku B14 za zagrażający życiu ludzi nie ma wpływu na rozstrzygnięcie dotyczące wyposażenia tego budynku w przeciwpożarowy wyłącznik prądu, zatem organ I instancji nie musiał warunkować nałożenia tego obowiązku od wykazania, że w budynku ww. stan występuje.
Organ odwoławczy podał, że budynek B14 stanowi jedną strefę pożarową o kubaturze większej niż 1000 m3 (zarówno według książki obiektu budowalnego, jak i ekspertyzy technicznej z marca 2013 r.) i nie posiada on przeciwpożarowego wyłącznika prądu, zaś skarżąca nie kwestionuje tych ustaleń. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji miał prawo nałożyć na stronę obowiązek dotyczący wyposażenia budynku B14 w przeciwpożarowy wyłącznik prądu.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że prawidłowo zaprojektowany i wykonany przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest istotnym elementem bezpieczeństwa w budynku. Szybkie i skuteczne odcięcie dopływu prądu do budynku pozwala na podjęcie bezpiecznych, a co za tym idzie - skuteczniejszych działań przez ekipy ratownicze, zwłaszcza w przypadku konieczności prowadzenia w budynku działań gaśniczych z użyciem wody, która jest podstawowym środkiem gaśniczym, i jednocześnie dobrym przewodnikiem prądu elektrycznego.
Organ odwoławczy podał, że organ I instancji prawidłowo nałożył na skarżącą obowiązek wyposażenia budynku B14 w hydranty wewnętrzne 25, gdyż lokale usługowe na parterze budynku, które ze względu na sposób użytkowania należy zakwalifikować do kategorii zagrożenia ludzi ZL III znajdują się w jednej strefie pożarowej z pozostałą częścią budynku, zakwalifikowaną do kategorii ZL IV. Świadczą o tym zapisy zawarte w protokole z czynności kontrolnych, zgodnie z którymi ściany zewnętrzne budynku do wysokości 7 kondygnacji nadziemnej zostały ocieplone styropianem będącym materiałem palnym, przy czym ściany zewnętrzne będące elementami oddzielenia przeciwpożarowego pomiędzy lokalami usługowymi, a częścią mieszkalną lub stanowiące pionowe pasy pomiędzy tymi częściami powinny być wykonane w całości z materiału niepalnego, co wynika z postanowień § 232 ust. 1 oraz § 235 ust. 2 rozporządzenia w.t. Organ odwoławczy podał, że § 2 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia p.p. odnosi pojęcie strefy pożarowej do § 226 ust. 1 i 2 przepisów techniczno-budowlanych, wobec tego podnoszone w odwołaniu kwestie dotyczące wykonania w ocieplenia ścian zewnętrznych budynku w oparciu o projekt z grudnia 1999 r. nie mogą mieć znaczenia. Organ odwoławczy wskazał, że obowiązujące w czasie opracowania ww. projektu przepisy techniczno-budowlane również wymagały, aby ściany oddzielenia przeciwpożarowego wykonane były z materiałów niepalnych. Stanowi o tym § 233 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W opinii organu odwoławczego, przywołany projekt nie wziął pod uwagę kwestii zapewnienia wydzielenia lokali użytkowych jako odrębnych strefy pożarowych.
Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia p.p., hydranty wewnętrzne 25 muszą być stosowane na każdej kondygnacji budynku wysokiego i wysokościowego, z wyjątkiem kondygnacji obejmującej wyłącznie strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV.
Organ odwoławczy podał, że przepisy przeciwpożarowe co do zasady nie przewidują wyposażania części mieszkalnych w hydranty wewnętrzne, przy czym fakt, że obiekt stanowi jedną strefę pożarową powoduje, że część obejmująca lokale mieszkalne powinna zostać wyposażona w hydranty wewnętrzne.
Organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do przepisów dotyczących wyposażania budynków w hydranty wewnętrzne nie zachodzi konieczność dokonania oceny możliwości nałożenia tego obowiązku w oparciu o jakiekolwiek inne kryterium, jak ma to miejsce w odniesieniu do uchylonego obowiązku dotyczącego przedsionków przeciwpożarowych (kryterium uznania budynku za zagrażający życiu ludzi).
Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie istotna jest jedynie powierzchnia całej strefy pożarowej oraz jej klasyfikacja w zakresie kategorii zagrożenia ludzi. Ponadto przepisy wynikające z rozporządzenia p.p. stosuje się do wszystkich budynków od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, uwzględniając przepisy przejściowe i końcowe zawarte w § 44 rozporządzenia p.p., które w rozpatrywanej sprawie nie mają zastosowania, ponieważ dopuszczają one jedynie pozostawienie w budynkach istniejących hydrantów wewnętrznych 52, w które budynek jest wyposażony zgodnie z wcześniejszymi przepisami.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że oprócz wykonania nałożonego obowiązku wprost, strona może go zrealizować na kilka innych sposobów. Wydzielenie lokali usługowych jako odrębne strefy pożarowe pozwoli ograniczyć wyposażenie ww. instalacji wyłącznie do tych lokali, które może być zrealizowane w następujący sposób:
1) wprost, w sposób określonych w przepisach techniczno-budowlanych,
2) poprzez uzyskanie dla całego budynku lub indywidulanie dla lokali usługowych zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych i zastosowanie rozwiązań zamiennych, w trybie określonym w § 2 ust. 3a rozporządzenia w.t., przy czym tryb ten można stosować tylko w przypadku przebudowie i zmiany sposobu użytkowania budynku z zastrzeżeniem § 207 ust. 2,
3) poprzez uzyskanie dla całego budynku lub indywidulanie dla lokali usługowych zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych i zastosowanie rozwiązań zamiennych, w trybie określonym w art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.).
Według organu odwoławczego, najmniej uciążliwym sposobem wykonania nałożonego obowiązku będzie wydzielenie lokali usługowych jako odrębnych stref pożarowych poprzez uzyskanie indywidulanie dla poszczególnych lokali usługowych zgód na odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych i zastosowanie rozwiązań zamiennych w trybie określonym w § 2 ust. 3a rozporządzenia w.t. (wymagana przebudowa) lub w trybie art. 9 ust. 6 ww. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i wykonanie hydrantów wewnętrznych 25 wyłącznie w tych lokalach. W takim wypadku będzie też możliwość uzyskania indywidulanie dla poszczególnych lokali usługowych zgód na odstępstwa od wymagania dotyczącego wyposażania w hydranty wewnętrzne określonego w § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia p.p. w trybie przewidzianym w § 1 ust. 2 tego rozporządzenia. Powyższe pozwoli ograniczyć się do strefy pożarowej obejmującej lokale usługowe, ze wszystkimi tego konsekwencjami. Organy Państwowej Straży Pożarnej w obecnym stanie prawnym nie mogą nakazać w przedmiotowym budynku wydzielenia stref pożarowych, ponieważ wymagania w tym zakresie wynikają z przepisów techniczno-budowlanych, które można stosować tylko przy budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków z zastrzeżeniem § 207 ust. 2, co jak wywiedziono wcześniej nie zachodzi w odniesieniu do budynku B14. Stąd konieczność nałożenia wprost obowiązku nakazującego wyposażenie całego budynku w hydranty wewnętrzne 25. Nałożenie na stronę obowiązku dotyczącego doprowadzenia instalacji zaworów 52 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym B14 do stanu zgodnego z przepisami przeciwpożarowymi poprzez połączenie ich za sobą na najwyższej kondygnacji przewodem o średnicy nominalnej co najmniej DN 80 organ odwoławczy ocenił jako prawidłowe.
Wymóg ten wynika wprost z § 25 ust. 2 rozporządzenia p.p., gdyż budynek B14 stanowi jedną strefę pożarową budynek, posiadający więcej niż 1 klatkę schodową, a poszczególne piony instalacji zaworów 52 nie są ze sobą połączone na najwyższej kondygnacji. Organ I instancji pouczył stronę, że ww. wymaganie może zostać wykonane w oparciu o rozwiązania zamienne w trybie, wynikającym z § 1 ust. 2 rozporządzenia p.p.
Organ odwoławczy podał, że strona nie podważa ustaleń organu I instancji w zakresie występowania zarówno ww. nieprawidłowości dotyczącej braku połącznia nawodnionych pionów na najwyższej kondygnacji budynku, jak i ustalenia w zakresie brak występowania w budynku B14 hydrantów wewnętrznych.
Organ odwoławczy uznał za zasadny zarzut skarżącej o braku podstaw do kwestionowania instalacji wodociągowej przeciwpożarowej z zaworami 52 w budynku B14 w oparciu o projekt uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowy projekt, mimo nazwania go projektem budowlanym, jest tak naprawdę projektem urządzenia przeciwpożarowego w postaci instalacji wodociągowej przeciwpożarowej z zaworami 52, o którym mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia p.p. Przywołane przez organ I instancji rozporządzenie z dnia 16 czerwca 2003 r. określało zakres, tryb i zasady uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej, a nie regulowało kwestii uzgadniania projektów urządzeń przeciwpożarowych. Dokładne regulacje w zakresie sposobów dokonywania uzgodnień projektów urządzeń przeciwpożarowych wprowadziło dopiero uchylone już rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 września 2021 r. w sprawie uzgadniania projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego, projektu technicznego oraz projektu urządzenia przeciwpożarowego pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. z 2015 r., poz.2117). Organ odwoławczy uznał zatem, że ww. projekt urządzenia przeciwpożarowego został uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Organ odwoławczy uchylił zatem obowiązek nr 5, a postępowanie w tym zakresie umorzył.
Odnośnie obowiązków zawartych w punktach 2, 3 i 4 decyzji organu I instancji, organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem strony, że na podstawie § 330 pkt 1 rozporządzenia w.t. obowiązki te nie mogą mieć zastosowania do budynku B14. Organ odwoławczy podał, że obowiązki nałożono na podstawie przepisów rozporządzenia p.p., które od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia stosuje się do wszystkich budynków (z wyjątkami, które nie dotyczą niniejszej sprawy), niezależnie od tego kiedy zostały wybudowane, a rozporządzenie nakazuje oceniać kwestie podziału na strefy pożarowe wg aktualnego rozporządzenia w.t.
Organ odwoławczy wskazał, że zapisy w protokole kontroli dotyczące nieprawidłowości w zakresie gaśnic, instrukcji bezpieczeństwa pożarowego oraz oznakowania miejsc lokalizacji zaworów głównych gazu nie znajdują akceptacji. Powyższe nieprawidłowości nie są przedmiotem postępowania zakończonego decyzją organu I instancji. W odniesieniu do nich organ I instancji e będzie musiał dokonać oceny i ewentualnie rozważyć wszczęci nowych postępowań.
Organ odwoławczy uznał za niezasadny zarzut strony dotyczący wyznaczenia terminu wykonania obowiązku z pominięciem analizy jego wykonalności. Według organu odwoławczego, czas ten jest wystarczający do realizacji utrzymanych w mocy obowiązków, biorąc pod uwagę analizę możliwości ich wykonania, zwłaszcza, jeżeli strona będzie chciała wykonać te obowiązki w trybie rozwiązań zamiennych.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku wystąpienia uzasadnionych trudności w realizacji decyzji, skarżąca ma możliwość wystąpienia do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o jej zmianę, np. w zakresie terminu realizacji nałożonych obowiązków, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Organ odwoławczy podał również, że zarzut dotyczący braku lustracji przez kontrolowanych lokali usługowych nie jest istotny z punktu widzenia obowiązków zawartych w decyzji organu I instancji. Brak wydzielenia tych lokali jako odrębnych stref pożarowych wynika z czynników, które nie wymagały sprawdzenia tych lokali (ocena wymaganych pasów na ścianach zewnętrznych, uwzględniając ich ocieplenie).
Skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2, przez uchylenie decyzji również w tym zakresie i umorzenie postępowania organu I instancji w zakresie nałożenia na stronę obowiązków wymienionych w zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła organowi naruszenia:
1. art. 7 i 77 k.p.a., przez zaniechanie wyjaśnienia w sposób wyczerpujący okoliczności dotyczących konkretnych lokali, których decyzja dotyczy, zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wskazania, na których to faktach organ się oparł i jakie uznał za udowodnione, a w szczególności nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego ustalającego faktyczne niebezpieczeństwo w niniejszym budynku,
2. art. 4 ust 1 pkt 1, 2, 3, 4 i 5 u.o.p. oraz § 3, §4, § 16 ust. 1 i 2, § 19 i § 20 ust. 1 i 2, § 24 i § 25 ust. 2 rozporządzenia p.p., przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że przepisy wskazane jako podstawa nałożenia na stronę obowiązków określonych w decyzji mają charakter absolutny i determinują nałożenie na stronę obowiązków określonych w decyzji z całkowitym pominięciem przepisów techniczno-budowlanych,
3. § 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia p.p. w zw. z § 45 rozporządzenia p.p., przez ich niezastosowanie, a tym samym błędne niedostrzeżenie faktu istnienia przepisów przejściowych, które regulują kwestie związane ze stosowaniem przepisów w stosunku do budynków już istniejących i użytkowanych w dacie wejścia w życie rozporządzenia - ale i lata wcześniej,
4. § 4 ust. 2 rozporządzenia p.p. oraz § 330 i § 207 ust. 2 rozporządzenia w.t., przez niezastosowanie ww. przepisów jako przepisów przejściowych, w których uregulowano kwestie związane ze stosowaniem przepisów w stosunku do budynków już istniejących i użytkowanych w dacie wejścia w życie rozporządzenia,
5. § 225 rozporządzenie w.t., przez pominięcie, że wymagania dotyczące stref pożarowych nie nakładają wprost obowiązku wydzielenia stref pożarowych, jeśli nie przekroczono konkretnych parametrów (powierzchnia, przeznaczenie czy obciążenie ogniowe),
6. wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia decyzji, poprzez z jednej strony uznanie, że obiekt nie spełnia przesłanek pozwalających uznać go za zagrażający życiu ludzi, a jednocześnie nałożenie obowiązków, jak gdyby takim w świetle obowiązujących przepisów pozostawał.
W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór dotyczy nałożenia na skarżąca obowiązków z zakresu przepisów przeciwpożarowych w terminie do 31 grudnia 2027 r.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
Według art. 26 ust. 1 pkt 1 u.p.s.p., Komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie.
W celu rozpoznawania zagrożeń, realizacji nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych oraz przygotowania do działań ratowniczych Państwowa Straż Pożarna przeprowadza czynności kontrolno-rozpoznawcze oraz ćwiczenia (art. 23 ust. 1 u.p.s.p.). Zakres czynności kontrolno-rozpoznawczych określa art. 23 ust. 3 u.p.s.p.
Stosownie do art. 1 u.o.p., ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez:
1) zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia;
2) zapewnianie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia oraz na rzecz ochrony ludności;
3) prowadzenie działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej.
Przez zapobieżeniu powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia rozumie się przez to:
a) zapewnienie koniecznych warunków ochrony technicznej nieruchomościom i ruchomościom,
b) tworzenie warunków organizacyjnych i formalnoprawnych zapewniających ochronę ludzi i mienia, a także przeciwdziałających powstawaniu lub minimalizujących skutki pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia (art. 2 pkt 1 u.o.p.).
Według art. 3 ust. 1 i 2 u.o.p., osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu są obowiązane zabezpieczyć je przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. Właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, a także podmioty, o których mowa w ust. 1, ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach.
Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.o.p.).
Bezspornie postępowanie kontrolne objęło budynek B14, którego właścicielem jest skarżąca.
Wobec powyższego wszystkie wydane nakazy powinny dotyczyć wyłącznie budynku B14.
Wskazać należy, że obowiązek nr 4 w sentencji decyzji organu I instancji dotyczy budynku B1, dlatego też decyzja organu I instancji w tej części oraz decyzja organu odwoławczego, która ją utrzymała w mocy zostały przez Sąd uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. W ocenie Sądu, nie można przyjąć, że doszło do omyłki pisarskiej, bowiem obwiązek nr 4 zamieszczony został w sentencji decyzji, którą nie można zmienić w drodze sprostowania.
Wyjaśnić należy również, że postępowanie kontrolne dotyczące budynku B1 objęte było postępowaniem sadowym o sygn. akt II SA/Sz 380/25.
Zdaniem Sądu, uchylenie decyzji nie zamyka organowi drogi do ponownego rozpoznania sprawy w tym zakresie.
Podkreślić należy, że na skarżącej ciąży obowiązek przygotowania budynku do prowadzenia ewentualnej akcji ratowniczej.
Sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów zostały określone w rozporządzeniu p.p., wydanego na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 u.o.p.
Sąd zgodził się z organem, że dla nałożenia obowiązków, opisanych w decyzji nie ma potrzeby wykazania, że w budynku występuje stan zagrożenia życia ludzi, o którym mowa w § 16 rozporządzenia p.p. Organ nie nakładał na stronę obowiązków, które wynikałyby bezpośrednio z rozporządzenia w.t. Wymagania tego rozporządzenia organ stosował tylko, gdy przepisy rozporządzenia p.p. wymagały odniesienia się do konkretnych wymagań określonych w warunkach technicznych.
Zdaniem Sądu, przepisy rozporządzenia p.p. stosuje się do budynków powstałych przed wejściem w życie ww. rozporządzenia, zaś przepisy przejściowe z § 44 nie mają zastosowania. Przepis § 45 rozporządzenia p.p. wskazuje jedynie, że w odniesieniu do budynków, które zostały wzniesione zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. poz. 1118, z późn. zm.) oraz aktami wykonawczymi wydanymi na podstawie tej ustawy (tj. które nadal spełniają wszystkie wymaganie określone w ww. przepisach) nie stosuje się kryteriów określonych w § 16 ust. 2 rozporządzenia p.p. Podkreślić należy, że budynek B14 został wybudowany (oddany do użytku) w 1980 r. Nie można więc mówić, że został on wzniesiony zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Ponadto przepis zawarty w § 45 rozporządzenia p.p. został sformułowany ze względu na nowelizację w 2002 r. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i istotne zmiany w zakresie chociażby wymagań dotyczących warunków ewakuacji. Celem prawodawcy było, aby budynki wzniesione na podstawie warunków technicznych obowiązujących w latach 1994-2002, i które nadal spełniają wymagania rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie mogły być uznawane za zagrażające życiu ludzi.
Zagadnienie dotyczące stosowania aktualnych przepisów do istniejących przed datą jego wejścia w życie budynków było rozpoznawane przez sądy administracyjne. Przyjęto stanowisko zgodnie z którym istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami wcześniejszych przepisów w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę i dróg pożarowych i nadal istnieje oraz jest użytkowany jest zdarzeniem "ciągłym". Wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem retrospektywnym prawa, a nie działaniem retroaktywnym (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2007 r. o sygn. akt II OSK 1144/06; wyrok NSA z 14 stycznia 2010 r. o sygn. akt II OSK 50/09; wyrok NSA z 4 października 2012 r. o sygn. akt II OSK 1055/11; wyrok NSA z 10 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II OSK 1335/17; wyrok WSA w Warszawie z 18 grudnia 2020 r. o sygn. akt VII SA/Wa 432/20). Nie budzi więc wątpliwości, że rozporządzenie MSWiA z 2009 r. ma zastosowanie do budynków wzniesionych przed datą jego wejścia w życie.
Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że w przypadku ochrony przeciwpożarowej mamy do czynienia ze stosunkiem administracyjno-prawnym, którego realizacja nie kończy się wraz z oddaniem obiektu do użytkowania, ale trwa nadal przez cały okres użytkowania obiektu. Powyższy przypadek dotyczy zatem kwestii tzw. regulacji intertemporalnej nazywanej retrospektywnością, polegającej na nakazie stosowania nowego prawa do stosunków prawnych, które wprawdzie zostały nawiązane pod rządami dawnych przepisów, ale trwają nadal i nie zostały jeszcze zrealizowane wszystkie ich istotne elementy (por. wyrok NSA z 30 grudnia 2008 r. o sygn. akt II OSK 1701/07). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż o retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów.
Z retrospektywnością prawa zaś mamy do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym. Chodzi zatem o takie stosunki, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("stosunki w toku"), które powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (por. uzasadnienie uchwały NSA z 10 kwietnia 2006 r., I OPS 1/06 - ONSAiWSA nr 3/2006/poz. 71). Podobnie ujmuje się to w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Przyjmuje się bowiem, że naruszenie zasady nieretroaktywności następuje wtedy, gdy aktowi normatywnemu nadano moc obowiązującą wobec stosunków prawnych zaistniałych i trwających w czasie do wejścia tego aktu w życie. Retrospektywność prawa polega zaś na tym, że prawodawca stanowi akty normatywne mające zastosowanie do sytuacji trwających po wejściu w życie tych aktów (por. uzasadnienie wyroku TK z 18 października 2006 r., P 27/05, OTK-A nr 9/2006/ppz. 124). Z retrospektywnym działaniem prawa wiąże się zasada bezpośredniego stosowania prawa. W tym przypadku prawo jest stosowane na przyszłość (pro futuro) od chwili wejścia nowej ustawy w życie.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, iż ustawodawca może stanowić normy retrospektywne, jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. Regulacja taka nie jest objęta wynikającym z art. 2 Konstytucji RP zakazem lex retro non agit (wstecznego działania prawa). Zasada niedziałania prawa wstecz nie ma zresztą charakteru absolutnego. Odstępstwo od niej jest w wyjątkowych sytuacjach dopuszczalne, gdy jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej, ocenianej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji (por. wyrok TK z dnia 3 października 2001 r., K 27/01). W celu zapewnienia bezpieczeństwa obywateli chronionego art. 5 Konstytucji RP, uzasadnione jest wprowadzanie nowych, skuteczniejszych środków ochrony przeciwpożarowej umożliwiających ochronę zdrowia i życia ludzkiego. Ustawodawca musi bowiem mieć możliwość dostosowania także istniejących budynków mieszkalnych do nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej wynikających np. postępów w nauce (nowe skuteczniejsze środki ochrony przeciwpożarowej) czy zwiększenia się zagrożeń związanych z pożarami (zagęszczenie zabudowy, wzrost zaludnienia) (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 25 listopada 2016 r. o sygn. akt II SA/Wr 511/16).
Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu w zakresie obowiązków nr 2 i 3.
Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia p.p. oraz § 183 ust. 2 rozporządzenia w.t., właściciele, zarządcy lub użytkownicy budynków oraz placów składowych i wiat, z wyjątkiem budynków mieszkalnych jednorodzinnych wyposażają obiekty w przeciwpożarowe wyłączniki prądu zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi.
Przeciwpożarowy wyłącznik prądu, odcinający dopływ prądu do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru, należy stosować w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m3 lub zawierających strefy zagrożone wybuchem.
Przepisy stosuje się również do budynków powstałych przed wejście w życie tych przepisów. prawidłowo zaprojektowany i wykonany przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest istotnym elementem bezpieczeństwa w budynku. Szybkie i skuteczne odcięcie dopływu prądu do budynku pozwala na podjęcie bezpiecznych, a co za tym idzie - skuteczniejszych działań przez ekipy ratownicze, zwłaszcza w przypadku konieczności prowadzenia w budynku działań gaśniczych z użyciem wody, która jest podstawowym środkiem gaśniczym, i jednocześnie dobrym przewodnikiem prądu elektrycznego.
Wyposażenie budynku B14 w hydranty wewnętrzne 25 jest koniczne z uwagi na bezpieczeństwo ludzi i mienia. Lokale usługowe na parterze budynku, które ze względu na sposób użytkowania należy zakwalifikować do kategorii zagrożenia ludzi ZL III znajdują się w jednej strefie pożarowej z pozostałą częścią budynku, zakwalifikowaną do kategorii ZL IV. Świadczą o tym zapisy zawarte w protokole z czynności kontrolnych, zgodnie z którymi ściany zewnętrzne budynku do wysokości 7 kondygnacji nadziemnej zostały ocieplone styropianem będącym materiałem palnym, przy czym ściany zewnętrzne będące elementami oddzielenia przeciwpożarowego pomiędzy lokalami usługowymi, a częścią mieszkalną lub stanowiące pionowe pasy pomiędzy tymi częściami powinny być wykonane w całości z materiału niepalnego, co wynika z postanowień § 232 ust. 1 oraz § 235 ust. 2 rozporządzenia w.t.
Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia p.p. hydranty wewnętrzne 25 muszą być stosowane na każdej kondygnacji budynku wysokiego i wysokościowego, z wyjątkiem kondygnacji obejmującej wyłącznie strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV.
W związku z tym, iż budynek stanowi jedną strefę pożarową zakwalifikowaną nie tylko do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV, ale też do kategorii zagrożenia ludzi ZL III ww. przepis wskazuje, iż taki budynek powinien być wyposażony w opisane powyżej urządzenia przeciwpożarowe.
W prowadzonym postępowaniu organ nie nałożył na stronę obowiązków dotyczących podziału budynku B14 na strefy pożarowe. Organ wskazał jednie, że wydzielenie lokali usługowych jako odrębne strefy pożarowe jest jednym ze sposobów w jaki strona może zrealizować nałożony obowiązek dotyczący wyposażenia budynku B14 w hydranty wewnętrze 25.
W ocenie Sądu, termin nałożony przez organ jest odległy i nie sposób zatem twierdzić, ze realizacja obowiązków przekroczy możliwości finansowe skarżącej. Podkreślić należy również, że organ wskazał stronie możliwości zamienne wykonania nałożonych obowiązków.
Zdaniem Sądu, organy nie naruszyły przepisów materialnych, ani procesowych. Zaskarżona decyzja posiada uzasadnienie faktyczne i prawne. Okoliczność, że skarżąca nie podziela stanowiska organu nie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania przez organ.
W tym zakresie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę.
Orzekając o kosztach postępowania Sąd zastosował art. 206 p.p.s.a. i zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 210 zł, stanowiącą 30% sumy kosztów postępowania w sprawie (tj. 697 zł). Wobec faktu, że skargę uwzględniono jedynie co do jednego z obowiązków, nałożonych przez organ, Sąd uznał, że brak jest podstaw do zasądzenie kosztów postępowania w pełnej wysokości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło