II SA/Sz 387/16

Dnia 12 grudnia 2016 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia odmówić zmiany postanowienia Sądu z dnia 23 maja 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z dnia 23 maja 2016 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności skargi. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r. (doręczonym w dniu 25 lipca 2016 r.) Sąd odrzucił skargę, jako wniesioną z uchybieniem terminu. W dniu 1 sierpnia 2016 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie odrzucające skargę wraz z pełnomocnictwem dla adwokata S. L. do zastępowania skarżącego w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie [...] zł, pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podano, że skarżący jest rencistą, utrzymuje się z renty w kwocie [...] zł miesięcznie i nie stać go na uiszczenie opłat sądowych. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżący podał, że mieszka z żoną, letnią córką i letnią wnuczką w mieszkaniu o pow., utrzymuje się z renty w kwocie [...] zł, a jego żona uzyskuje dochód [...]zł miesięcznie, nikt z członków rodziny nie ma oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca nie podał wysokości ponoszonych wydatków, przedłożył natomiast zaświadczenie z ZUS dotyczące wysokości pobieranej renty (zł netto r. po potrąceniu alimentów w kwocie zł). Wezwaniem z dnia 20 października 2016 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 25 października 2016 r.) referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni: - wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącego, jego żony i córki rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość świadczeń alimentacyjnych ponoszonych na rzecz innych osób oraz otrzymywanych (dotyczy to wszystkich członków rodziny, w tym wnuczki), - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania, w okresie ostatnich trzech miesięcy Skarżący na wezwanie nie odpowiedział. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej "p.p.s.a", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 p.p.s.a., to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. W myśl art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący w złożonym wniosku podał, że mieszka z żoną, dorosłą córką i wnuczką w mieszkaniu o pow., utrzymuje się z renty w kwocie [...] zł miesięcznie, a jego żona uzyskuje dochód w kwocie [...] zł miesięcznie (emerytura i alimenty od wnioskodawcy w kwocie [...] zł miesięcznie). Wnioskodawca nie złożył oświadczenia dotyczącego dochodów córki ani nie podał wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania, czy innych stałych wydatków. Oświadczenie skarżącego o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych, a skarżący, mimo wezwania, nie przedłożył dowodów pozwalających na ocenę tej sytuacji. Należy zatem uznać, że nie wykazał, iż rzeczywiście znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej uiszczenie wpisu sądowego od zażalenia w kwocie [...] zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponieważ w niniejszej sprawie zostało wydane postanowienie odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a ponowny wniosek dotyczył tego samego zakresu, należało rozważyć, czy zostały spełnione przesłanki upoważniające do zmiany tego postanowienia. Stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Okoliczności sprawy zmieniły się, ponieważ zmieniła się sytuacja procesowa wnioskodawcy spowodowana odrzuceniem skargi. Z tego względu ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie podlegał ocenie merytorycznej. Ocena złożonego wniosku pod kątem spełnienia przesłanki ustawowej nie pozwoliła na zmianę wydanego wcześniej postanowienia. Wnioskodawca nie wykazał bowiem w sposób dostateczny, iż sytuacja materialna jego rodziny uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Skarżący wprawdzie udokumentował wysokość otrzymywanej renty, ale nie przedłożył dowodów potwierdzających wysokość dochodów pozostałych domowników, nie udokumentował też ponoszonych wydatków. Uniemożliwiło to uwzględnienie wniosku. Z tego względu, na podstawie art. 165, w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.