II SA/Sz 39/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący S. S. wezwany do uiszczenia wpisu od złożonej skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w wysokości [...] zł złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych z uwagi na małe dochody i duże wydatki. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego majątek stanowi współwłasność domu o powierzchni [...]. Miesięczny dochód stanowi emerytura w wysokości [...] zł netto. Do formularza wnioskodawca załączył zestawienie miesięcznych wydatków tj. gaz – [...] zł, telefon i internet – [...] zł, prąd – [..] zł, wodociągi i kanalizacja – [...] zł, wywóz śmieci [...] zł, podatek za dom – [..] zł, opał na zimę – [...] zł, środki czystości i higieny – [...] zł, ubezpieczenie samochodu – [...] zł, przegląd samochodu – [...] zł, paliwo do samochodu – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, lekarstwa – [...] zł, spłata raty kredytu – [...] zł. Łącznie wskazane wydatki wynoszą miesięcznie [...] zł. Wezwaniem z dnia 28 stycznia 2014 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 7 dni, braków formalnych wniosku załączonego do akt sprawy poprzez jego własnoręczne podpisanie, bądź wypełnienie, podpisanie i odesłanie formularza PPF załączonego do wezwania – pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Równocześnie w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do nadesłania w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy: - dowodu potwierdzającego wysokość emerytury otrzymywanej przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów lub wykazów z posiadanego przez skarżącego konta bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. rachunki za prąd, gaz itp.) oraz innych niezbędnych wydatków, - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2013, - dowodu potwierdzającego wysokość zaciągniętego kredytu oraz wysokość miesięcznie spłacanych rat (np. umowa kredytowa wraz z harmonogramem) oraz oświadczenia w jakim celu został zaciągnięty. W wykonaniu powyższego zobowiązania skarżący nadesłał wypełniony i podpisany formularz PPF, oświadczenie, że zaciągnięty kredyt został przeznaczony na remont mieszkania, zakup leków i cele konsumpcyjne, wyciąg z posiadanego rachunku bankowego nadto kserokopie następujących dokumentów: decyzję ZUS z dnia [...] r. o waloryzacji emerytury ustalającej wysokość świadczenia do wypłaty na kwotę [...] zł miesięcznie, faktury VAT Orange każda na kwotę [...] zł, fakturę za prąd za okres od 16.10 do 17.12.2013 r. na kwotę [...] zł, za okres od 21.08. do 16.10.2013 r. na kwotę [...] zł, dowód opłaty za wywóz śmieci na kwotę [...] zł za sierpień i wrzesień 2013 r., faktury VAT za gaz za okres od 24.11.2013 r. do 24.01.2014 r. i od 24.09.2013 r. do 24.11.2013 r. każda na kwotę [...] zł, faktury za wodę i ścieki za okres dwóch miesięcy każda na kwotę [...] zł, decyzję Prezydenta Miasta w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2013 w łącznej kwocie [...] zl, zawiadomienie z Banku o zmianie wysokości raty spłaty kredytu na kwotę [...] zł. Dodatkowo wobec powstałych wątpliwości dotyczących sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wezwaniem z dnia 12 lutego 2014 r. referendarz sądowy zobowiązał go do nadesłania: - wyciągów z zestawieniem operacji z posiadanego przez skarżącego konta bankowego w Banku z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z zestawieniem operacji z kont posiadanych przez wszystkich dorosłych domowników, tj. żonę B. S. oraz synów A. i B. z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz wskazanie w jakiej części osoby te partycypują w kosztach utrzymania domu. W odpowiedzi skarżący nadesłał wyciąg z konta w banku oraz oświadczył, że jego była żona nie zamieszkuje w domu od kilku lat, dorośli synowie nie prowadzą z nim wspólnego gospodarstwa domowego i nie jest w stanie przedłożyć wyciągów z ich rachunków bankowych. Syn A. przez długi czas nie miał pracy i nie partycypował w kosztach utrzymania domu, aktualnie zaczął pracować dorywczo i po otrzymaniu wynagrodzenia zostanie ustalony zakres jego udziału w kosztach utrzymania domu, syn B. pracuje i na koszty utrzymania domu przekazuje kwotę [...] zł. Wyciągu z rachunku bankowego w Banku skarżący nie przedłożył. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych zważył: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 cyt. artykułu). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ). Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 cyt. ustawy, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, że zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. Zatem zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Badanie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych należy oprzeć na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (np. osoby pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych środków utrzymania. Podkreślenia wymaga też fakt, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia – w sytuacji, gdy są one dochodem budżetu państwa – stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Mając na uwadze wskazane regulacje oraz wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należy uznać, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem poniesienia opłat sądowych. Za odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie przemawia fakt, że skarżący dysponuje stałym miesięcznym dochodem w wysokości [...] zł. Miesięczne niezbędne koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł ( gaz – [...] zł, telefon – [...] zł, prąd – [...] zł, woda – [...] zł, śmieci – [...] zł, opał – [...] zł, leki – [...] zł, wyżywienie [...] zł). W kosztach utrzymania domu partycypuje również syn B. dokładając kwotę [...] zł, obecnie również drugi syn zaczął pracować i ma uczestniczyć w kosztach jego utrzymania. Dodatkowo z przesłanego wyciągu z konta bankowego wynika, że syn B. wpłacił w listopadzie 2013 r. na konto skarżącego łącznie kwotę w wysokości [...] zł, a w grudniu [...] zł. Odnosząc się do ponoszenia zobowiązań z tytułu zaciągniętego kredytu na remont domu, i cele konsumpcyjne, należy zauważyć, że okoliczność ta nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy. Możliwość spłaty przez skarżącego miesięcznej raty w wysokości [...] zł oznacza, że jego sytuacja finansowa jest na tyle dobra, że gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, w kwocie przewyższającej wysokość wymaganego na chwilę obecną wpisu od skargi ([...] zł), a jednocześnie żądał, aby koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. W tym stanie rzeczy należało odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jedynie zaś spełnienie tej przesłanki obligowało referendarza sądowego do przyznania mu prawa pomocy w powyższym zakresie. Sytuacja majątkowa skarżącego wynikająca z przesłanych dokumentów pozwala mu na poniesienie kosztów związanych ze skargą inicjującą postępowanie w niniejszej sprawie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.