II SA/Sz 39/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy S. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, ustalającą na rzecz B. B. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie, związanej z budową schodów zewnętrznych na I piętro, budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budowie zewnętrznych instalacji na działce nr [...]. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody i duże wydatki. Skarżący oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada ½ domu o pow. [...] m2, utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł, a ponoszone przez niego comiesięczne wydatki wynoszą [...]zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2014 r. skarżący przedłożył dowody potwierdzające uzyskiwane dochody oraz ponoszone wydatki. W odpowiedzi na wezwanie referendarza z dnia 12 lutego 2014 r. skarżący oświadczył, że jego była żona nie mieszka we wspólnym domu od kilku lat, mieszkają natomiast dorośli synowie A. i B., którzy jednak nie prowadzą z wnioskodawcą wspólnego gospodarstwa domowego i nie jest on w stanie przedłożyć wyciągów z ich kont bankowych. Skarżący podał, że syn B. pracuje i przekazuje na koszty utrzymania domu kwotę [...] zł miesięcznie, natomiast syn A. przez długi czas nie miał pracy i nie ponosił kosztów utrzymania domu, obecnie rozpoczął pracę i po otrzymaniu przez niego wynagrodzenia zostanie ustalony zakres jego partycypacji. Postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia, dlatego na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego ( § 2), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ). Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście art. 199 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych sytuacjach. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oświadczenie to powinno odzwierciedlać rzeczywistą sytuacje majątkową i rodzinną wnioskodawcy. Skarżący podał w urzędowym formularzu, że utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł, nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego, a jego comiesięczne koszty utrzymania wynoszą [...] zł (gaz – [...] zł, telefon i internet – [...] zł, prąd – [...] zł, wodociągi i kanalizacja – [...] zł, wywóz śmieci [...] zł, podatek za dom – [...] zł, opał na zimę – [...] zł, środki czystości i higieny – [...] zł, ubezpieczenie samochodu – [...] zł, przegląd samochodu – [...] zł, paliwo do samochodu – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, leki – [...] zł, rata kredytu – [...] zł.). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2014 r. wnioskodawca oświadczył, że mieszkają z nim dwaj dorośli synowie, którzy jednak nie prowadzą z nim wspólnego gospodarstwa domowego, dlatego nie jest w stanie przedłożyć wyciągów z ich rachunków bankowych. Skarżący podał, że syn A. przez długi czas nie miał pracy i nie partycypował w kosztach utrzymania domu, natomiast syn B. pracuje i na koszty utrzymania domu przekazuje kwotę [...] zł miesięcznie. W tej sytuacji oświadczenie skarżącego, że syn A., który przez długi czas nie miał pracy i nie partycypował w kosztach utrzymania domu, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, budzi wątpliwości co do jego prawdziwości. Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych skarżącego wynika natomiast, że syn B. w dniu 18 listopada 2013 r. przelał na konto wnioskodawcy kwotę [...] zł, w dniu 22 listopada 2013 r. kwotę [...] zł, w dniu 5 grudnia 2013 r. kwotę [...] zł, w dniu 12 grudnia 2013 r. kwotę [...] zł. Są to zatem kwoty znacznie przewyższające deklarowane [...] zł miesięcznie, które w zupełności pozwalały na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Ponadto, z decyzji w sprawie podatku od nieruchomości wynika, że wnioskodawca i jego była żona są właścicielami domu o pow. [...] 2 jak wynika z wniosku. Z przedłożonych dowodów wynika, że comiesięczne wydatki na utrzymanie domu wnioskodawcy wynoszą ok. [...] zł (gaz – [...] zł, telefon – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, woda – [...] zł, śmieci – [...] zł, opał – [...] zł, leki – [...] zł, wyżywienie [...] zł). Oprócz tego skarżący spłaca kredyt zaciągnięty w Banku na remont mieszkania i cele konsumpcyjne, którego rata miesięczna wynosi [...] zł. Skarżący ponosi także koszty utrzymania samochodu. Reasumując należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, by nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący posiada własny dom, otrzymuje stosunkowo wysoką emeryturę, spłaca kredyt bankowy, w terminie reguluje także inne należności, co nie świadczy o jego wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej. Ponadto, w okresie bezpośrednio poprzedzającym wniesienie skargi otrzymał od syna B. kwotę [...] zł, pozwalającą na uiszczenie wpisu od skargi w całości. Ponadto skarżący nie udokumentował dochodów wspólnie z nim zamieszkujących dorosłych synów i mimo wezwania nie przedłożył wyciągów z ich kont bankowych, nie uprawdopodobnił, że syn A. rzeczywiście pozostawał bez pracy. Nie jest do zaakceptowania sytuacja, w której osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, posiadająca własny dom i stałe dochody jest w stanie terminowo spłacać wszystkie swoje zobowiązania, ponosić koszty utrzymania samochodu, niemal samodzielnie ponosić koszty utrzymania domu, mimo zamieszkiwania z dwoma pełnoletnimi synami, ale nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od wniesionej przez siebie skargi. Należy mieć także na uwadze, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżący będzie mógł żądać od organu zwrotu poniesionych kosztów sądowych w całości (art. 200 p.p.s.a.). Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.