II SA/Sz 392/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej I. oddala skargę. II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata R. W. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r., nr[...] , wydaną z upoważnienia Burmistrza K. S. odmówiono skierowania do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, że z opinii pracownika socjalnego współpracującego ze skarżącym od [...] r. wynika, że jest on osobą w pełni samodzielną fizycznie a przede wszystkim zdolną do samodzielnego funkcjonowania we wszystkich obszarach życia. Z analizy akt sprawy wynika ponadto, że ponowne skierowanie do domu pomocy społecznej podyktowane jest nieporozumieniami z byłą konkubiną i problemem bezdomności. Powyższe przesłanki nie stanowią jednak podstawy umieszczenia w domu pomocy społecznej. Sytuacja zdrowotna skarżącego nie uległa pogorszeniu od czasu gdy zamieszkiwał w C. Nie podejmuje on żadnego stałego specjalistycznego leczenia, ostatnia wizyta u [...] miała miejsce w [...] r. Leczenie ograniczone jest do sporadycznych wizyt u lekarza pierwszego kontaktu. Ustalony stan zdrowia i niezdolność do podejmowania zatrudnienia nie są równoznaczne z koniecznością skierowania do domu pomocy społecznej. Art. 54 ustawy o pomocy społecznej przedstawia konkretne przesłanki, które należy spełnić aby zostać skierowanym do domu pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Zdaniem organu I instancji żadna z powyższych przesłanek nie została spełniona. Skarżący nie wymaga całodobowej pomocy i może samodzielnie funkcjonować w środowisku. W ocenie organu, decyzje, które skarżący podejmuje odnośnie skierowania lub rezygnacji z domu pomocy społecznej podyktowane są względami osobistymi a nie zdrowotnymi. Bezdomność czy niepowodzenia w życiu osobistym nie mogą stanowić podstawy do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Od powyższej decyzji K. S. wniósł odwołanie podnosząc, że w domu pomocy społecznej przebywał od kilku lat, jego stan zdrowi stale się pogarsza co potwierdza dokumentacja medyczna. W jego ocenie powodem pogorszenia stanu zdrowa są złe warunki życia i brak mieszkania. Organ I instancji, wydając decyzję nie zasięgnął opinii lekarskich, jak również nie dopuścił dowodów medycznych, z których jasno wynika, że jedynie umieszczenie w domu pomocy społecznej w Jarominie "umożliwi jego leczenie i przedłuży życie". K. S. wniósł o uchylenie decyzji z dnia 4.02.2014 r. W wyniku rozpoznania powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r., nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w zw. z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej przez organ I instancji, ani też przepisów postępowania. Powołując się na przepis art. 54 ustawy o pomocy społecznej Kolegium podkreśliło, że umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania (w postaci usług opiekuńczych) oraz zbadaniem jej sytuacji rodzinnej. Analiza akt sprawy wskazuje, że skarżący ma [...] lat i jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia [...] r. Nie jest jednak osobą wymagającą całodobowej opieki i może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Z opinii dotyczącej sprawności psychofizycznej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej z dnia [...] r. wynika, że K. S. jest osobą samodzielną ruchowo, samodzielnie zaspokajającą wszystkie podstawowe potrzeby życiowe. Jedynym jego oczekiwaniem w stosunku do domu pomocy społecznej jest opieka pielęgniarki, która będzie pilnowała, by regularnie brał leki, wygodne spanie, odpowiednia dieta i poczucie bezpieczeństwa. Jak wskazał organ I instancji, skarżący przebywa obecnie w schronisku, które zabezpiecza wszystkie jego podstawowe potrzeby bytowo-mieszkaniowe. Nie wymaga on dodatkowych form wsparcia, w tym w szczególności brak jest przesłanek do udzielenia pomocy w formie usług opiekuńczych. Stan jego zdrowa nie wskazuje na konieczność udzielenia takiej pomocy. K. S. zaskarżył opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o "przywrócenie mu prawa do pomocy w umieszczeniu go w domu pomocy społecznej w T. ". Skarżący podniósł, że posiadał mieszkanie, które przekazał nieodpłatnie w zamian za opiekę w Domu Pomocy Społecznej w T. Z uwagi na sytuację życiową i nieuleczalną chorobę wymaga pomocy innych osób i nie może dać sobie rady w "prowadzeniu życia". Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. oświadczył, że popiera skargę K. S. W jego ocenie stan zdrowia skarżącego uzasadnia konieczność wsparcia opieką innych osób oraz skierowanie do domu pomocy społecznej. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r., wniósł o oddalenie skargi, bowiem w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 54 ustawy o pomocy społecznej. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący jest osobą sprawną i zdolną do samodzielnego funkcjonowania. Również dokumentacja medyczna nie wskazuje, aby obecny stan zdrowia skarżącego uzasadniał przyznanie mu usług opiekuńczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności jego wykładni. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Mając na uwadze sformułowane w skardze wnioski, należy podkreślić, że wobec wyraźnego odróżnienia kontroli administracji publicznej (rozstrzygania sprawy sądowoadministracyjnej) od wykonywania administracji publicznej (załatwiania sprawy administracyjnej), sąd administracyjny nie ma kompetencji do przejęcia sprawy administracyjnej, jako takiej, do jej końcowego załatwienia i rozstrzygnięcia co do jej istoty. Nie zastępuje więc, ani też nie wyręcza organu administracji publicznej w realizacji powierzonych mu zadań. Rolą sądu administracyjnego, orzekającego w granicach sprawy i na podstawie ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego sprawy, jest przeprowadzenie kontroli i oceny działania organu z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Wbrew oczekiwaniom skarżącego, Sąd nie ma zatem możliwości wydania rozstrzygnięcia o skierowaniu go do domu pomocy społecznej. Tego rodzaju rozstrzygnięcie może wydać jedynie właściwy organ administracji. Sąd administracyjny nie jest też uprawniony do rozpatrywania w związku z wniesioną skargą okoliczności, które powstały po wydaniu zaskarżonego aktu lub podjęciu zaskarżonej czynności. Sąd administracyjny dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego przez organ administracji publicznej. Kontroli takiej można dokonać wyłącznie na podstawie stanu faktycznego ustalonego w czasie wydawania kontrolowanego aktu lub dokonywania czynności. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest prawidłowość decyzji o odmowie skierowania do domu pomocy społecznej. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., nr 26, poz. 182 z późn. zm.), a w szczególności art. 54 ust. 1, zgodnie z którym osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Wskazany przepis przewiduje zatem przesłanki warunkujące uzyskanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej przez osobę ubiegającą się o takie uprawnienie, które organ powinien ustalić i rozważyć z zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego określonych m.in. w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267). Należy też zgodzić się ze stanowiskiem organu, że umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem jej sytuacji rodzinnej. Organ I instancji mając na uwadze całość zgromadzonego materiału dowodowego nie znalazł podstaw do skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej. Zaznaczył, że skarżący nie spełnia przesłanek wymaganych do skierowania do domu pomocy społecznej wymienionych w art. 54 ustawy o pomocy społecznej. W szczególności nie wymaga on całodobowej pomocy i może samodzielnie funkcjonować w środowisku. Jego stan zdrowia nie wymaga przy tym objęcia pomocą w ramach usług opiekuńczych, co potwierdzone zostało przeprowadzonym wywiadem środowiskowym. Stanowisko powyższe podzielił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazując, że K.S. jest osobą samodzielną ruchowo, zaspokajającą wszystkie podstawowe potrzeby życiowe. Obecnie przebywa w schronisku, które zabezpiecza wszystkie jego podstawowe potrzeby bytowo-mieszkaniowe. Brak jest przy tym przesłanek do udzielenia pomocy w formie usług opiekuńczych – stan zdrowia nie wskazuje na konieczność udzielenia takiej pomocy. Skarżący podniósł natomiast, że z uwagi na stan zdrowia i bezdomność wymaga umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej. Podkreślił, że będąc nieuleczalnie chorym wymaga pomocy innych osób. Powyższego stanowiska skarżącego nie sposób jednak podzielić. Należy podkreślić, że skarżący był już dwukrotnie kierowany do Domu Pomocy Społecznej i dwukrotnie z pobytu w tej placówce rezygnował. W dniu [...] r. złożył on pismo skierowane do Dyrektora Domu Pomocy Społecznej, w którym zwrócił się z prośbą "o wyrażenie zgody na rezygnację z pobytu w Domu Pomocy Społecznej". Prośbę uzasadnił tym, że zakłada rodzinę, potrafi samodzielnie wykonywać wszystkie czynności samoobsługowe i załatwiać wszelkie sprawy. Dodał, że posiada rentę socjalną i dodatek pielęgnacyjny oraz potrafi samodzielnie dysponować swoimi funduszami. W związku z powyższym wnioskiem, wydana została opinia lekarza psychiatry dotycząca funkcjonowania skarżącego w Domu Pomocy Społecznej w której wskazano, że nie był on wcześniej leczony psychiatrycznie, czuje się dobrze, nie czuje się przygnębiony, jego sprawność intelektualna jest na poziomie przeciętnym, jest zdolny do samodzielnej egzystencji i nie wymaga pomocy w pełnieniu ról społecznych. Z opinii pracownika socjalnego z dnia 14.11.2012 r. wynika, że skarżący podczas pobytu w Domu Pomocy Społecznej samodzielnie wykonuje wszystkie czynności samoobsługowe, sam załatwia sprawy na zewnątrz w różnych instytucjach, jest operatywny, samodzielnie dysponuje swoimi funduszami. Należy podkreślić, że organ odwoławczy brał przy tym pod uwagę okoliczność, że skarżący posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (umiarkowanym) i jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, jednak jak słusznie przyjął, zgodnie z przepisem art. 54 ustawy o pomocy społecznej prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje jedynie osobom wymajającym całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Jak wynika ze zgromadzonej przez organ I instancji dokumentacji oraz twierdzeń samego skarżącego, nie wymaga on takiej opieki. Pomimo, że jest chory i obecnie także niezdolny do pracy, to jednak wszystkie czynności samoobsługowe wykonuje samodzielnie i nie potrzebuje pomocy innych osób. Skarżący wskazuje, że w domu pomocy społecznej lepiej sypia, czuje się spokojniejszy mogąc prosić o pomoc pielęgniarkę (np. w zarejestrowaniu do lekarza), ma tam spokój i ciszę. Powyższe okoliczności nie uzasadniają jednak skierowania do domu pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga przy tym, że choć skarżący wskazuje na pogorszenie stanu zdrowia to jednak nie przedłożył na tę okoliczność stosownych dowodów. Nie może być bowiem takim dowodem nadesłana przez niego dokumentacja medyczna, skoro ostatni zapis potwierdzający wizytę u lekarza specjalisty z zakresu [...] r., a zatem sprzed daty rezygnacji z pobytu w Domu Pomocy Społecznej. Brak jest jakichkolwiek zapisów dotyczących stanu zdrowia skarżącego po tej dacie, a zatem nie sposób mówić o jego pogorszeniu. Należy przy tym zauważyć, że gdyby doszło w przyszłości do pogorszenia stanu zdrowia skarżącego, to będzie on miał możliwość złożenia nowego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej, do którego będzie mógł dołączyć wszelkie dokumenty potwierdzające powyższą okoliczność. Na marginesie jedynie dodać należy (choć nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia), że podnoszona przez skarżącego okoliczność przekazania w zamian za opiekę w Domu Pomocy Społecznej, trzypokojowego mieszkania z kuchnią i łazienką, pozostaje w sprzeczności z treścią podania z dnia [...] r., w którym oświadczył, że nie posiada stałego miejsca zameldowania bowiem Zarząd Budynków Komunalnych wypowiedział mu umowę najmu lokalu. Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika wyznaczonego na zasadzie prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.