II SA/Sz 393/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Maria Rosochacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Dyrektor Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. Nr [...], II. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego R. L. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 25 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz.1641), zwolnił R. L.- młodszego rewidenta celnego, kontrolera celnego ze służby w Izbie Celnej w [...] z dniem [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Sąd Rejonowy w [...] po rozpoznaniu w dniu [...] r. sprawy ( sygn. akt VI K [...]), dotyczącej popełnienia przez funkcjonariusza celnego R. L. czynu z art.178 a § 1 kk., polegającego na kierowaniu w dniu [...]r. w [...] na ul. [...] samochodem marki Nissan Almera,nr rej. [...] pod wpływem alkoholu (0,39 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), warunkowo umorzył postępowanie na okres próby jednego roku, orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres jednego roku, świadczenie pieniężne w kwocie [...] złotych na rzecz Domu Dziecka w [...] oraz zobowiązał oskarżonego do zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w [...] i zasądził na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe. Dyrektor Izby Celnej uznał, że w związku z tym, że prawomocny wyrok, warunkowo umarzający postępowanie karne, stanowi skazanie za przestępstwo popełnione umyślnie, zwolnienie R. L. ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz.1641) jest obligatoryjne. R. L. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. W przekonaniu funkcjonariusza celnego, zwolnienie go ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej jest istotnym naruszeniem prawa materialnego, ponieważ jego przypadek odnosi się art. 26 pkt 8 tej ustawy, z którego wynika, iż funkcjonariusza można zwolnić ze służby w wypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli czyn dotyczył przestępstwa popełnionego umyślnie, ściganego z oskarżenia publicznego. Przepis ten daje Dyrektorowi Izby Celnej możliwość wyboru i oceny wagi popełnionego czynu oraz uznania, czy konieczne jest zwolnienie funkcjonariusza ze służby, czy odstąpienie od wymierzenia najsurowszej kary. Odwołujący się podniósł nadto, że zapis art. 26 pkt 8, który szczegółowo i wyczerpująco odnosi się do jego sytuacji, wyklucza możliwość zastosowania art. 25 ust. 1 pkt 3. R. L. zarzucił również, że wbrew twierdzeniom organu został skazany, lecz pozostał nadal niekarany. Nadto decyzja w przedmiocie zwolnienia ze służby w swoim uzasadnieniu zawiera sprzeczność polegającą na równorzędnym traktowaniu pojęć orzeczenie i skazanie. Funkcjonariusz celny odwołując się w uzasadnieniu wniosku do orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz literatury przedmiotu ( Komentarz do Kodeksu Karnego - Część Ogólna Wydawnictwo Prawnicze pod redakcją Kazimierza Buchały) podniósł, że osoba co do której zastosowano warunkowe umorzenie postępowania karnego nie jest osobą karaną, natomiast orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania karnego nie jest tożsame ze skazaniem prawomocnym wyrokiem sądu. Ustawa o Służbie Celnej, na którą organ powołał się w decyzji o zwolnieniu ze służby, w art. 25 ust. 1 pkt 3, art. 26 pkt 8 i art. 28 wyraźnie rozgranicza oba te pojęcia. Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego, wina R. L. została stwierdzona przez Sąd prawomocnym wyrokiem, który stanowi formę warunkowego skazania za popełnione przestępstwo i charakteryzuje się jedynie złagodzoną odpowiedzialnością karną. Prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne obala domniemanie niewinności i wskazuje na winę funkcjonariusza jako sprawcy, co oznacza, że stanowi skazanie za przestępstwo popełnione umyślnie , skutkiem czego jest zwolnienie ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej. Ze względu na zapis ustawy, zwolnienie na podstawie tego przepisu ma charakter obligatoryjny i nie zależy od uznania organu. R. L. wywiódł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę zwolnienia go ze służby. W uzasadnieniu skargi R. L. powtórzył argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a ponadto podniósł, że ustawa o Służbie Celnej wyraźnie rozgranicza pojęcia skazania prawomocnym wyrokiem sądu od warunkowego umorzenia postępowania karnego. Z treści art. 25 ust. 1 pkt 3 i art. 26 pkt 8, jednoznacznie wynika, kiedy funkcjonariusza celnego obligatoryjnie zwalnia się ze służby (art. 25), a kiedy można go zwolnić fakultatywnie na podstawie (art. 26). Również treść art. 28 odróżnia oba te pojęcia. Art.26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej daje Dyrektorowi Izby Celnej możliwość wyboru i oceny wagi popełnionego czynu i uznania, czy koniecznym jest zwolnienie ze służby lub odstąpienie od wymierzenia najsurowszej kary. Zastosowanie wobec skarżącego środka w postaci art. 25 ust. 1 pkt 3 jest istotnym naruszeniem prawa materialnego, ponieważ w tym przypadku winien mieć zastosowanie art. 26 pkt 8, z którego treści wynika, iż funkcjonariusza można zwolnić ze służby w wypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli czyn dotyczył przestępstwa popełnionego umyślnie, ściganego z oskarżenia publicznego. Skarżący przekonywał, że treść art. 26 pkt 8, która w sposób bardziej szczegółowy i wyczerpujący odnosi się do jego sytuacji, wyklucza możliwość zastosowania zwolnienia w trybie art. 25 ust. 1 pkt 3. Warunkowe umorzenie postępowania jest formą orzeczenia winy lecz bez wymierzenia kary w postaci skazania prawomocnym wyrokiem. Ponadto według skarżącego, zarówno decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] jak i decyzja z dnia [...] zawierają sprzeczność w swoim uzasadnieniu polegającą na równorzędnym traktowaniu pojęć orzeczenie i skazanie. Błędnym jest twierdzenie, "że prawomocny wyrok, umarzający postępowanie karne, stanowi skazanie za przestępstwo..." podczas, gdy powyżej, w treści tego samego uzasadnienia stwierdza się, że sąd" orzekł warunkowe umorzenie postępowania na okres próby jednego roku...". R. L. zarzucił nadto Dyrektorowi Izby Celnej w [...], że organ ten powiadomiony przez Prokuraturę Rejonową w [...] o przedstawieniu skarżącemu zarzutu popełnienia czynu z art. 178 a § 1 KK i na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, z dniem [...] zawiesił skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych na okres trzech miesięcy, a po upływie tego terminu dnia [...] przywrócił do służby na poprzednio zajmowane stanowisko. Zapewniał również , że skarżący nadal będzie pracował, jeśli nie wpłynie akt oskarżenia. Pomimo to, że Prokuratura Rejonowa w [...] zamiast aktu oskarżenia złożyła w Sądzie wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego, skarżący został zwolniony ze służby. Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie uznając, że wymierzona kara jest adekwatna do stopnia zawinienia. Funkcjonariusz celny winien przestrzegać obowiązującego porządku prawnego oraz godnie zachowywać się na służbie oraz poza nią. Tymczasem w ocenie organu funkcjonariusz naruszył obowiązujące normy wynikające z ustawy o Służbie Celnej, a w szczególności normy zachowania wynikające z art. 32 tej ustawy, odnoszące się do zasad etyki zawodowej. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących podstawy prawnej zwolnienia ze służby organ uznał, że prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie jest skazaniem w rozumieniu art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej i z tego powodu wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby było obligatoryjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zarzuty w niej zawarte, odnoszące się do wadliwie zastosowanego przepisu prawa jako podstawy zwolnienia ze służby funkcjonariusza celnego, nie pozostały bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 25 pkt 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641ze zm.). Przepis ten stanowi, że funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i w razie stwierdzenia przez organ orzekający w sprawie wystąpienia okoliczności, o których mowa w powołanym przepisie, funkcjonariusza należy ze służby zwolnić. Tymczasem w sprawie dotyczącej R. L. wystąpiły okoliczności uzasadniające rozstrzygnięcie sprawy dalszego zatrudnienia funkcjonariusza w Służbie Celnej na podstawie innego, aniżeli zastosowany, przepisu prawa. Wyrokiem z dnia 30 września 2004 r. - sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] postępowanie wobec R. L. o czyn z art. 178 a § 1 Kodeksu karnego warunkowo umorzył na okres próby jednego roku i orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres jednego roku. Sąd orzekł również w przedmiocie świadczenia pieniężnego na rzecz Domu Dziecka w [...], zobowiązał oskarżonego do zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenie pojazdu mechanicznego oraz rozstrzygnął w przedmiocie kosztów sądowych. W tej sytuacji materialnoprawną podstawę decyzji winien stanowić art. 26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w wypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli ścigany czyn dotyczył przestępstwa popełnionego umyślnie, ściganego z oskarżenia publicznego. Użycie w tym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, iż zwolnienie funkcjonariusza w oparciu o tę podstawę prawną ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ administracji, działając na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest zobowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. W niniejszej sprawie zapis ten oznacza, że organ posiadając prawną możliwość zwolnienia funkcjonariusza ze służby w związku z zaistnieniem okoliczności, o których mowa w art. 26 pkt 8 ustawy o Służbie Celnej, winien rozważyć zarówno te argumenty, które przemawiają za rozwiązaniem stosunku pracy jak i te, które uzasadniają pozostawienie funkcjonariusza w Służbie Celnej. Zauważyć należy, że Dyrektor Izby Celnej wskazując, że kara adekwatna jest do stopnia zawinienia, potraktował zwolnienie ze służby jako kolejną karę wymierzoną funkcjonariuszowi celnemu w związku z orzeczeniem Sądu Rejonowego w [...] warunkowo umarzającym postępowanie karne. Tymczasem przypomnieć należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia organu administracji publicznej jest kwestia rozwiązania stosunku pracy z funkcjonariuszem celnym w związku z zaistnieniem okoliczności opisanych w wyroku sądu powszechnego. Brak jest zatem usprawiedliwionych podstaw do potraktowania tej sprawy w kategoriach kolejnej sankcji orzeczonej wobec funkcjonariusza celnego. Przepisy art. 25 i 26 ustawy o Służbie Celnej stanowią podstawę do rozwiązania stosunku pracy z funkcjonariuszem celnym w konkretnych okolicznościach wymienionych w tych przepisach. Interpretowanie tych przepisów rozszerzająco jest nieuprawnione. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy.