II SA/Sz 393/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2006 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej I u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...] nr [...], II z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz Gminy po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...]na podstawie art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r nr 261 poz. 2603 z późn. zm.) i uchwały nr [...] Rady Miejskiej w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej dotyczącej wzrostu wartości nieruchomości na skutek jej geodezyjnego podziału, ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł, którą zobowiązana jest zapłacić Spółka A. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej przed podziałem numerem działki [...] o powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że na wniosek Spółka A. - właściciela nieruchomości został zatwierdzony projekt podziału nieruchomości decyzją nr [...], która stała się ostateczna w dniu [...]. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale została oszacowana przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym, z dnia [...] który wykazał wzrost wartości nieruchomości. Wartości te określono według cen obowiązujących na dzień szacowania, tj. na trzeci kwartał [...] operat został sporządzony zgodnie z zasadami określenia wartości nieruchomości w celu ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu jej wartości na skutek geodezyjnego podziału, zawartymi w § 41 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości sporządzenia operatu szacunkowego /Dz.U. z 2004r. Nr 207 poz. 1109/. Wyceny wartości działki [...], wydzielonej z przeznaczeniem na drogę wewnętrzną prawidłowo dokonano przy uwzględnieniu uregulowań zawartych w § 36 ust.6 w związku z § 36 ust.1 i 2 w/w rozporządzenia. Ustosunkowując się do wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z wykazu zmian ewidencyjnych z Ewidencji Gruntów, aktów notarialnych z dnia [...] Rep.A.Nr [...] i z dnia [...] Rep.A Nr [...], przesłuchania S. K. Prezesa Zarządu [...] organ uznał, że nie mają one istotnego znaczenia w sprawie. Stosownie do § 41 cytowanego rozporządzenia z dnia 21 września 2004r. stan prawny i faktyczny nieruchomości należało ustalić nie według aktualnych stanów w ewidencji gruntów i księdze wieczystej, a według stanu na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości tj. [...] i na dzień, w którym decyzja stała się ostateczna tj. [...]. Operat szacunkowy określa stan na w/w daty, a więc został sporządzony prawidłowo. Obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej ciąży na osobie będącej właścicielem nieruchomości w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości stała się ostateczna. W rozpoznawanej sprawie dniem tym był [...], a właścicielem nieruchomości była Spółka A. , i to ona była stroną w sprawie naliczenia opłaty adiacenckiej, a nie Spółka B. . W świetle powyższego nieistotne dla sprawy są dalsze czynności rozporządzające przedmiotową nieruchomością. Z tych względów nie zostały przeprowadzone dowody zawnioskowane przez strony. Z przesłuchania Prezesa Zarządu Spółki A. wynika, że po podziale nieruchomości podjęta została próba zbycia działek, lecz na skutek utraty mocy obowiązującej planu zagospodarowania przestrzennego i nie opracowania przez Gminę nowego planu, nabywca wycofał się z podpisania umowy sprzedaży działek. Z tego powodu działki zostały połączone w jedną o takim samym kształcie i powierzchni jak działka Nr [...]. Zdaniem Spółki nie nastąpił wzrost wartości nieruchomości brak jest podstaw do wydania decyzji o naliczeniu opłaty adiacenckiej z tytułu zwrotu wartości nieruchomości na skutek jej podziału. Zdaniem organu I instancji podział nieruchomości stanowi samodzielną i odrębną podstawę do ustalenia i pobrania opłaty adiacenckiej. Przy podziale nieruchomości na wniosek właściciela, nowy jej stan prawny następuje w dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. Wskazane przez rzeczoznawcę majątkowego wzrostu wartości nieruchomości według stanu na ten dzień oznacza, że wzrost wartości nastąpił bez względu na to, czy nowo powstałe nieruchomości wejdą do obrotu, czy też nadal będą stanowić własność dotychczasowego właściciela. Fakt utraty mocy planu zagospodarowania przestrzennego po wydaniu decyzji o podziale nieruchomości nie pozostaje w związku przyczynowym z decyzją ustalającą wysokość opłaty adiacenckiej, bowiem to podział nieruchomości stanowi podstawę do ustalenia i pobrania opłaty. Ponieważ w wyniku podziału wzrosła wartość nieruchomości, działając na podstawie art. 98a ustawy o gospodarce nieruchomościami i uchwały, ustalono opłatę adiacencką z tego tytułu w wysokości [...]% kwoty, o którą wzrosła wartość nieruchomości. W odwołaniu od tej decyzji Spółka A. zarzucając naruszenie art. 7 i 77 kpa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem strony skarżącej błędne jest stanowisko organu, że zgłoszone wnioski dowodowe nie mają znaczenia dla ustalenia opłaty adiacenckiej. Stan prawny i faktyczny ujęty w operacie szacunkowym, nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, a dla wydania decyzji w niniejszej sprawie konieczne jest przeprowadzenie i analiza dowodów przedstawionych przez stronę. W odwołaniu zarzucono, że ocena operatu szacunkowego jest wybiórcza i polega w zasadzie na przytoczeniu obowiązujących przepisów dotyczących przeprowadzenia obliczeń. Organ nie rozważył możliwości porównania operatu z dowodami przedstawionymi przez stronę w celu sprawdzenia, czy wartość nieruchomości rzeczywiście wzrosła. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją stwierdzając, że decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej została wydana po spełnieniu niezbędnych warunków do ustalenia tej opłaty, o których owa w art. 98a ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i przepisów mających odpowiednie zastosowanie. Organ odwoławczy stwierdził, że nie zostały naruszone przepisy art. 7 i 77 kpa bowiem w świetle obowiązujących przepisów organ I instancji nie miał obowiązku przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego a z o.o. zarzuciła: - naruszenie art. 7 kpa. poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; - naruszenie art. 77 § 1 kpa i 78 kpa. poprzez nie zebranie wyczerpującego i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz nie uwzględnienie dowodów, których przedmiotem była okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a mianowicie fakt, iż w wyniku podziału nieruchomości położonej w [...] nie doszło do wzrostu jej wartości; naruszenie art. 80 kpa. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów - operatu szacunkowego, który nie uwzględnia faktu, iż do działek powstałych w wyniku podziału nie ma dojazdu drogą publiczną, a część z nich została przeznaczona na drogę wewnętrzną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 98a ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2004r. nr 261 poz. 2603 ze zm./, który stanowi, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela, (...) wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Artykuł 98a ung nie nakłada bezwzględnego obowiązku ustalenia opłaty adiacenckiej, lecz jedynie zezwala na to. Wzrost wartości nieruchomości spowodowany podziałem musi być niewątpliwy i na organie gminy ciąży obowiązek wykazania bezpośredniego związku między dokonanym podziałem nieruchomości, a wzrostem jej wartości /uchwała NSA z dnia 22 listopada 1999r. OPK 21/99 –ONSA 200/2/56/. Istota opłaty adiacenckiej sprowadza się do tego, że ten kto uzyskuje korzyść na skutek wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego określonymi zdarzeniami, przekazuje część tej korzyści gminie. Opłata adiacencka jest daniną publiczną na rzecz gminy, daniną, której wprowadzenie ma źródło właśnie w tym, że określony podmiot uzyskuje korzyść majątkową na skutek zdarzenia, jakim jest między innymi podział nieruchomości /uchwała NSA z dnia 9 października 2000r. OPK 8/00-ONSA 2001/1/15/. Ustalenie wysokości zapłaty opłaty adiacenckiej nastąpić powinno w drodze decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania administracyjnego. Ustalenie opłaty adiacenckiej winno być zatem poprzedzone podjęciem kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego /art. 7 kpa/, zebraniem i rozpatrzeniem całego materiału dowodowego /art. 77 § 1 kpa/ i oceną zebranych dowodów /art. 80 kpa/. W rozpoznawanej sprawie, w toku postępowania administracyjnego strona zgłaszała zastrzeżenia co do zasadności wymierzenia opłaty adiacenckiej podnosząc, że w wyniku podziału nieruchomości nie doszło do wzrostu jej wartości. Spółka A. wniosła o przeprowadzenie na tą okoliczność dowodów z wykazu zmian ewidencyjnych z Ewidencji Gruntów, KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy, aktu notarialnego z dnia [...] Rep. A Nr [...], przesłuchania S. K.. Stosownie do art. 78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skoro jedną z przesłanek ustalenia opłaty adiacenckiej w związku z podziałem nieruchomości jest ustalenie wzrostu wartości tej nieruchomości po podziale - to uznanie przez organy obu instancji w rozpoznawanej sprawie, że zawnioskowane dowody nie mają istotnego znaczenia w sprawie, stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien przeprowadzić zawnioskowane przez stronę dowody, dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy i dokonać analizy zebranego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, 77 i 80 kpa przy uwzględnieniu fakultatywności ustalenia opłaty adiacenckiej. Na podstawie art. 98 a gmina może bowiem bądź zrezygnować z pobrania opłat adiacenckich z tytułu dokonania podziału nieruchomości, bądź też może opłaty tej nie pobierać od konkretnego jej właściciela z tytułu dokonania podziału nieruchomości. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] wstrzymało z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji dlatego Sąd w wyroku uwzględniającym skargę, nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana /art. 152 cytowanej ustawy p.p.s.a/.