II SA/Sz 398/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych B. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] uchylającą decyzję organu I instancji i orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu położonego w [...]. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego sytuacja materialna jest bardzo trudna ponieważ prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł netto miesięcznie, ma zasądzone alimenty w kwocie [...] zł miesięcznie, a ponieważ został wyrzucony z domu resztę wynagrodzenia przeznacza na wynajem pokoju oraz wyżywienie. Wezwaniem z dnia 3 czerwca 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni: - dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie mieszkania lub pokoju w którym zamieszkuje (czynsz, media, telefony), z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodu potwierdzającego wysokość wynagrodzenia za pracę, - dowodu potwierdzającego wysokość zasądzonych alimentów oraz potwierdzającego dokonywanie wpłat na poczet alimentów, w okresie ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych. Przedłożył dowody opłacania czynszu za mieszkanie przy ul. [...] z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenie pracodawcy o wynagrodzeniu i potrącanych alimentach, umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych, dowody wpłaty należności sądowych Sądowi Okręgowemu w kwocie [...] zł miesięcznie, dowody opłacania składek w PZU w kwocie [...] zł kwartalnie. Skarżący nie przedłożył natomiast żadnych dowodów potwierdzających koszty wynajmu pokoju czy utrzymania innego miejsca w którym aktualnie zamieszkuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – "dalej p.p.s.a." przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy w określonych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Przede wszystkim należy zauważyć, że obowiązkiem stron postępowania wynikającym z art. 199 ww. ustawy jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie z własnych środków finansowych, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Prawo pomocy może być więc przyznane osobom które wykażą, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla wnioskującego i jego rodziny. Konieczne koszty utrzymania to takie które umożliwiają zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ciężar wykazania, że dana osoba spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie sądu zależy od tego co zostanie wykazane przez stronę. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy, a także wysokość obciążających stronę kosztów postępowania. Oceniając informacje zawarte w złożonym wniosku w aspekcie przesłanek ustawowych, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie uiścić opłat sądowych bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania. Skarżącemu, po potraceniu przez pracodawcę alimentów na rzecz dzieci, pozostaje kwota [...] zł netto miesięcznie. Nie jest to wysoka kwota, jednak koszty sądowe obciążające skarżącego w sprawie na obecnym etapie postępowania wynoszą tylko [...] zł. Ponadto, skarżący nie wykazał jakie konieczne koszty swojego utrzymania ponosi. Nie jest jasne gdzie skarżący mieszka i jakie ponosi koszty utrzymania. Przedłożenie dowodów opłacania czynszu za mieszkanie w którym skarżący, jak wynika z akt administracyjnych, nie mieszka od marca 2012 r., nie może być uznane za udokumentowanie koniecznych kosztów utrzymania wnioskodawcy. W lokalu tym zamieszkuje bowiem jego była żona i dzieci. W tej sytuacji należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.