II SA/Sz 398/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Wiesław Drabik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany orzeczenia o wykonaniu aktu nadania oddala skargę. 1. Starosta S. decyzją z dnia 6 listopada 2023 r., po rozpoznaniu wniosku K. K. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") o zmianę, na podstawie art. 155 K.p.a., orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. nr 27/59 z dnia 3 grudnia 1959 r. o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa rolnego nr [...] położonego w S. , nadanego B. K., odmówiło zmiany orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z przekazanej przez Burmistrza C. oraz Starostę D. dokumentacji wynika, że w dacie wydania orzeczenia którego wniosek dotyczył, powierzchnia gospodarstwa rolnego nadanego B. K. wynosiła 4,12 ha. W wyniku prac związanych z regulacją wsi S. powstał rejestr gruntów w którym B. K. figurowała jako właścicielka nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni 0,82 ha, nr [...] o pow. 0,74 ha i nr [...] o powierzchni 2,56 ha (łącznie 4,12 ha). W dniu 27 lipca 2023 r. organ dokonał badania księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w D. dla gospodarstwa rolnego B. K.. Podstawą założenia księgi wieczystej był wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia 19 grudnia 1959 r. oraz orzeczenie o wykonaniu aktu nadania PPRN z dnia 3 grudnia 1959 r. W ocenie Organu I instancji zamiarem wnioskodawcy jest zmiana orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia 3 grudnia 1959 r. w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa rolnego. Z treści kwestionowanego orzeczenia wynika, że właścicielka gospodarstwa jako repatriantka posiadająca opis pozostawionego poza granicami kraju mienia nieruchomego była zwolniona zgodnie z art. 12 dekretu z dnia 18 kwietnia 1995 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 107) od obowiązku uiszczenia ceny za nabycie gospodarstwa. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że Powiatowa Komisja Ziemska w S. aktem nadania z dnia 30 października 1947 roku nadała B. K. gospodarstwo rolne nr 27 o pow. 4.12 ha położone w S. . Granice tego gospodarstwa zostały ustalone prawomocnym orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 5 grudnia 1959 r. Nr 89/59 i wraz z gruntami podlegały oszacowaniu. Organ wyjaśnił, że nadzwyczajne postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. nie może polegać na ponownym merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, ale na kontroli i weryfikacji decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, tj. czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym uchyleniu lub zmianie decyzji nie mogą sprzeciwiać się przepisy szczególne. Istotą postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 K.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za zmianą (uchyleniem) decyzji ostatecznej, pod warunkiem, że zmienione rozstrzygnięcie nie będzie kolidowało z obowiązującym porządkiem prawnym. Przy czym zmiana decyzji ostatecznej może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych tą decyzją a nie kwestii nowych. Postępowanie dotyczące zmiany decyzji na podstawie tego przepisu nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niejako w kolejnej instancji. Wobec braku podstaw do zmiany orzeczenia o wykonaniu aktu nadania wydano decyzję odmowną. 2. W odwołaniu od tej decyzji Skarżący zarzucił nierozpoznanie istoty sprawy przez Organ I instancji wskazując, że domaga się on zmiany orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej powierzchni gospodarstwa rolnego a nie w części dotyczącej jego ceny, jak przyjął Organ. Podniósł zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i wniósł u uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie odwołującego się, Starosta dokonał dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie wskazując w uzasadnieniu decyzji, że powierzchnia gospodarstwa rolnego nadanego B. K. wynosiła 8 ha jak wynika z przedłożonego Organowi aktu nadania oraz protokołu przekazania ziemi z dnia 10 kwietnia 1958 roku. Organ oparł się na dokumentach księgi wieczystej ale nie sposób ustalić czy grunty objęte księgą wieczystą to wszystkie grunty nadane B. K.. Ponadto, Organ wskazał w uzasadnieniu orzeczenia, że Powiatowa Komisja Ziemska w S. aktem nadania z dnia 30 października 1947 r. nadała na własność B. K. gospodarstwo o pow. 4,17 ha w sytuacji gdy wnioskodawca przedłożył Staroście oryginał aktu nadania z którego wynika jednoznacznie, iż grunty przekazane obejmują ok. 8 ha. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr SKO.4167.3104.2023 wydaną na podstawie art. 155 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium opisało przebieg postępowania administracyjnego i wyjaśniło, że nadzwyczajne postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia ale do kontroli i weryfikacji decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym zmianie tej nie mogą sprzeciwiać się przepisy szczególne. Decyzje wydawane na podstawie art. 155 K.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych, ponieważ przesłanki wydawania takich decyzji określone w tym przepisie nie są zdefiniowane. Zdaniem Kolegium zarzuty podniesione w odwołaniu nie uwzględniały szeroko omówionej przez Organ zasady weryfikacji decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 K.p.a., sprowadzały się one do oczekiwania ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, co nie może mieć miejsca w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 155 K.p.a. W innym, wcześniejszym postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ceny gospodarstwa rolnego, decyzją z dnia 28 maja 2020 r. nr SKO4167.364.2020 Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia nr 27/59 z dnia 3 grudnia 1959 r. o wykonaniu aktu nadania. Z akt administracyjnych wynika, że Organ I instancji w piśmie z dnia 16 listopada 2020 r. wyjaśnił Skarżącemu, skąd powstała różnica w powierzchni gospodarstwa rolnego zdanego przez B. K. na Skarb Państwa wskazując, że w akcie nadania z dnia 30 października 1947 r. wskazano powierzchnię gospodarstwa na ok. 8 ha użytków rolnych. W dniu 10 grudnia 1952 roku B. K. zwróciła się do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. o zmianę gospodarstwa na mniejsze, motywując to słabym stanem zdrowia oraz obowiązkiem wychowywania samotnie dwojga niepełnoletnich dzieci. Wniosek ten został rozpatrzony pozytywnie nadając jej orzeczeniem PPRN w S. z dnia 3 grudnia 1959 r. gospodarstwo rolne o pow. 4,12 ha położone w S. . Następnie, decyzją z dnia 2 października 1978 r. nr 70156/31/78 Naczelnik Gminy C. przejął gospodarstwo rolne od B. K. o pow. 4,12 ha w zamian za świadczenie emerytalno-rentowe, w związku z jej oświadczeniem o przekazaniu gospodarstwa. Z akt wynika również, że orzeczenie o wykonaniu aktu nadania nr 27/59 z dnia 3 grudnia 1959 r. którego zmiany domaga się Skarżący, dotyczy wykonania aktu nadania z dnia 30 października 1947 r. w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa, natomiast orzeczenie PPRN w S. z dnia 5 grudnia 1959 r. nr 89/59 dotyczy granic gospodarstwa nadanego aktem nadania z 30 października 1947 roku i nie ma tu wątpliwości co do dat orzeczeń, co zasugerował Skarżący, gdyż jedno orzeczenie wykonujące akt nadania dotyczyło ustalenia granic gospodarstwa rolnego, a drugie ustalenia ceny gospodarstwa. W tym miejscu Kolegium odniosło się do przepisów prawa materialnego, na podstawie których wydana została decyzja - orzeczenie o wykonaniu aktu nadania, przede wszystkim do dekretu dnia z 6 września 1946 oraz dekretu z dnia 6 września 1951 o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1951 nr 46 poz. 340 i nr 9 poz. 07). Przyjęta w dekrecie z dnia 6 września 1946 r. procedura nadawania osadnikom prawa własności gospodarstw (działek) spowodowała, że w wielu przypadkach osadnicy nie otrzymali aktu nadania bądź też otrzymali akty nadania, lecz nie doszło do wydania orzeczeń o wykonaniu aktów nadania, w takich przypadkach osadnicy nie nabyli prawa własności gospodarstw (działek) które były w ich posiadaniu. Stąd został wydany dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Zgodnie z art. 2 dekretu osoby, które posiadają gospodarstwa rolne i prowadzą je osobiście lub przez członków rodziny żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, a do dnia wejścia w życie dekretu nie nabyły ich własności, stają się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw. Jednak prawo własności nie rozciąga się na część gospodarstwa rolnego przekraczającą 15 ha wskazanych użytków, a w przypadku gospodarstwa hodowlanego 20 ha użytków, jak również na te zabudowania, urządzenia gospodarcze i inne przedmioty inwentarza martwego, które nie są potrzebne do prowadzenia gospodarstwa rolnego w tych rozmiarach (art. 4 ust. 1 dekretu). W celu poświadczenia nabytego z mocy prawa gospodarstwa rolnego i jego przynależności powiatowa komisja ziemska wydaje z urzędu akty nadania, natomiast akty nadania wydane na podstawie dotychczasowych przepisów są poświadczeniami własności, o których mowa w art. 5 dekretu. Następnie, w wydawanym z urzędu przez prezydium powiatowej rady narodowej orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania ustalano granice gospodarstw rolnych oraz ich szacunek. Prawomocne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania stanowiło podstawę wpisu w księdze wieczystej prawa własności i wierzytelności z tytułu należności przypadającej za gospodarstwo rolne (art. 6 dekretu). Zgodnie z art. 7 dekretu władza nie mogła zmienić granic gospodarstwa rolnego po wydaniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Natomiast przed wydaniem tego orzeczenia granice gospodarstwa mogły być zmieniane w związku z regulacją i jedynie w tym przypadku, gdy było to potrzebne do racjonalnego rozmieszczenia gospodarstw. Przy zmianie granic gospodarstw rolnych władza nie mogła bez zgody zainteresowanego zmniejszyć obszaru gospodarstwa rolnego, jeżeli mieściło się ono w granicach norm określonych w art. 4 dekretu. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej mogło, za zgodą zainteresowanego, powiększyć posiadane przez niego gospodarstwo rolne do norm określonych w art. 4. Dekret z 1951 roku nie tylko nadawał z mocy prawa osadnikom prawo własności posiadanych przez nich gospodarstw rolnych, którzy do dnia wejścia w życie dekretu nie nabyli własności gospodarstw rolnych, ale zawierał jeszcze jedną istotną regulację mającą zastosowanie na przyszłość, a więc do stanów faktycznych powstałych po dniu wejścia w życie dekretu. Mianowicie, zmienione zostały zasady nabywania przez osadników gospodarstw rolnych. Zgodnie z art. 10 dekretu, w sprawach osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych, nie unormowanymi przepisami dekretu, stosuje się przepisy dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska z tym, że osoba która po wejściu w życie dekretu z 1951 r. otrzyma akt nadania, staje się właścicielem tego gospodarstwa na zasadach dekretu z 1951 r. Z powołanego art. 10 dekretu z 1951 r. wynika, że od dnia 7 września 1951 r., czyli od dnia wejścia w życie dekretu z 6 września 1951 r., nabywanie przez osadników na Ziemiach Odzyskanych prawa własności gospodarstw rolnych następowało na zasadach określonych w dekrecie z 6 września 1951 r., a nie na zasadach wynikających z dekretu z 6 września 1946 roku. Stąd nadany osadnikowi po dniu 7 września 1951 r. akt nadania nadawał osadnikowi prawo własności gospodarstwa rolnego. W orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania ustalano granice gospodarstwa oraz jego szacunek, prawomocne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania stanowiło podstawę wpisu w księdze wieczystej. Wynika z tego, że po wejściu w życie dekretu z dnia 6 września 1951 r. zmienił się charakter prawny aktu nadania i orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w stosunku do stanu prawnego uregulowanego dekretem z dnia 6 września 1946 r. Z art. 10 dekretu z 1951 r. wynika, że osoba która po dniu wejścia w życie dekretu otrzyma akt nadania, staje się właścicielem tego gospodarstwa na zasadach określonych w tym dekrecie. Z przepisu tego wynika, że akt nadania będzie stanowił podstawę nabycia na własność gospodarstwa i że nabycie własności nie nastąpiło z mocy prawa, ale na podstawie aktu nabycia o charakterze konstytutywnym. Osoba która otrzymywała akt nadania stawała się właścicielem gospodarstwa na zasadach określonych w dekrecie z 1951 r. Art. 4 dekretu określał, nie tylko powierzchnię gospodarstwa rolnego, jakie mógł otrzymać osadnik, ale stanowił również, że nabycie własności zabudowań, urządzeń gospodarczych i innych przedmiotów inwentarza martwego możliwe jest tylko w takim zakresie, w jakim potrzebne jest do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Tym samym orzeczenie o wykonaniu aktu nadania (po dniu 7 września 1951 roku) w zakresie ustalenia granic gospodarstwa rolnego musiało pozostawać w zgodzie zarówno z treścią aktu nadania jak i dekretu. Orzeczenie o wykonaniu aktu nadania rozstrzygało zatem określoną kwestię w sposób ostateczny w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego. Wydanie takiego orzeczenia było wiążące dla organu administracji, który je wydał (art. 110 K.p.a.) i oznacza, że sprawa została ostatecznie załatwiona. Ewentualne uchylenie lub zmiana takiego orzeczenia mogłaby nastąpić wyłącznie w nadzwyczajnym trybie postępowania np. stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 K.p.a.) czy wznowienia postępowania (art. 145 K.p.a.). Wniosek jest zatem jednoznaczny, że orzeczenie o wykonaniu aktu nadania miało charakter decyzji tzw. związanej, nie uznaniowej. Jak wskazano wyżej, dla oceny zasadności wniosku o zmianę decyzji ostatecznej istotne jest to, czy żądanie zmiany orzeczenia mieści się w granicach sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Postępowanie na podstawie art. 155 K.p.a. musi toczyć się w tej samej – z punktu widzenia materialnego – sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie zwykłe zakończone decyzją której wniosek o zmianę dotyczy, a wiec niezbędne jest ustalenie, czy w konkretnym przypadku istnieje tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym. W ocenie Kolegium żądanie Skarżącego nie mieści się w granicach sprawy administracyjnej rozstrzygniętej orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania, ponieważ zmianie uległ stan faktyczny sprawy. Decyzją z dnia 2 października 1978 r. Naczelnik Gminy C. przejął na rzecz Skarbu Państwa nieodpłatnie gospodarstwo rolne o pow. 4,12 ha (działki nr [...], [...] [...]) bez budynków oraz inwentarza żywego i martwego położone we wsi S. stanowiące własność B. K.. Oznacza to, że B. K. utraciła własność przedmiotowego gospodarstwa, zatem w myśl dekretu starosta, dawniej prezydium powiatowej rady narodowej nie może powiększyć posiadanego przez nią wcześniej gospodarstwa rolnego do norm określonych w art. 4 dekretu z 1951 r., bo już go nie posiada. Kolejną przesłanką decydującą o odmowie zmiany orzeczenia w trybie art. 155 K.p.a. jest to, że za zmianą orzeczenia nie przemawia interes społeczny. Pojęcie interesu społecznego nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa, jego definicja jest tworzona na zasadzie wykładni przepisów prawa. W każdym wypadku organ administracji ma obowiązek wykazać, o jaki interes publiczny chodzi i udowodnić, że jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Interes publiczny (społeczny) jest pojęciem niedookreślonym, które powinno być skonkretyzowane przez organ administracji w procesie stosowania prawa, w szczególności organ obowiązany jest wyjaśnić treść tego pojęcia w każdym wypadku i wykazać, na podstawie konkretnego stanu faktycznego i prawnego, że taki interes przemawia przeciwko rozstrzygnięciu sprawy zgodnie z wnioskiem strony. W doktrynie interes społeczny jest tłumaczony jako interes pewnej zorganizowanej wspólnoty jako suma interesów poszczególnych jej członków. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 grudnia 2008 roku (P 57/07) zdefiniował interes społeczny jako wartość istotną z punktu widzenia społeczeństwa, a wartości takie powinny być chronione za pomocą norm prawa powszechnie obowiązującego. Granica uwzględnienia słusznego interesu społecznego zostaje zaznaczona poprzez kolizję z normą prawną, która chroni określoną wartość. Zdaniem Kolegium, uwzględnienie interesu strony i zmiana orzeczenia z dnia 3 grudnia 1959 r. o wykonaniu aktu nadania kolidowałoby z obowiązującym porządkiem prawnym. Organ dokonujący weryfikacji decyzji ma bowiem obowiązek stosować przepisy normujące załatwienie sprawy co do istoty obowiązujące w dniu tej weryfikacji. Nie można w tej kwestii czynić wyjątków. Nie bez znaczenia jest też to, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 K.p.a. następuje ze skutkiem prawnym ex nunc (do przodu), a nie ex tunc (wstecz) tak jak w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że ewentualna zmiana orzeczenia zgodnie z wnioskiem strony mogłaby zadziałać dopiero od dnia ostatecznej zmiany orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Reasumując SKO uznało, że decyzja Organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Przesłankami potwierdzającymi prawidłowość decyzji Starosty S. jest to, że: 1) charakter trybu z art. 155 K.p.a. zmiany decyzji ostatecznej dotyczy jedynie decyzji w których występuje luz decyzyjny tzn. chodzi o decyzje uznaniowe a nie związane (orzeczenie o wykonaniu aktu nadania ma charakter decyzji związanej), 2) orzeczenie o wykonaniu aktu nadania z dnia 3 grudnia 1959 roku dotyczyło jedynie ceny gospodarstwa, a nie jego wielkości, 3) żądanie strony nie mieści się w granicach sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzja pierwotną, 4) żądaniu zmiany decyzji sprzeciwia się interes społeczny. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji Organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że orzeczenie nr 27/59 z dnia 3 grudnia 1959 roku opiera się na orzeczeniu z dnia 5 grudnia nr 89/59, w uzasadnieniu powołuje się na akt nadania z dnia 30 października 1947 r. Jak można wydać orzeczenie nr 27/59 z dnia 3 grudnia opierając się na orzeczeniu z późniejszą datą i wyższym numerem tj. orzeczeniu 89/59 z dnia 5 grudnia. Jak można podejmować się wyceny bez ustalenia ilości. Powiatowa Komisja Ziemska aktem nadania z dnia 30 października 1947 r. nie nadała 4,12 ha. W akcie nadania 2545 z dnia 30 października 1947 r. jest ok. 8 ha. Skarżący ma wątpliwości czy jego mama otrzymała orzeczenie nr 27/59 z 3 grudnia 1959 r., bo gdyby je otrzymała z pewnością by się odwołała. Mama skarżącego nie umiała pisać ani czytać, ledwie umiała się podpisać, podpisała co jej podsunięto, ufała urzędnikowi. Dowodem na to jest dołączone do skargi podpisane jej oświadczenie złożone w Urzędzie Gminy w C. dotyczące przekazania gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa w którym brak daty złożenia oświadczenia, numeru decyzji i daty wydania decyzji. Wiele podpisów matki Skarżącego na dokumentach różni się od tego podpisu. W ocenie Skarżącego wiadomość z Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 1 kwietnia 1953 r., że zrzeczenie się gospodarstwa zostanie załatwione przychylnie po spełnieniu odpowiednich warunków, była nieaktualna, bo jego mama 10 marca 1953 r. wstąpiła do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w S. , przekazując grunty o pow. 7,46 ha do tej Spółdzielni. Charakter treści pisma do PPRN w S. z dnia 10.12.1952 r. znacząco różni się od podpisu. Mama Skarżącego była w Spółdzielni Produkcyjnej do 1 marca 1958 r., a wystąpiła bo skarżący i jego brat mogli już pracować w gospodarstwie. Wniosek z dnia 10 grudnia 1952 r. był nieaktualny i dotyczył całego gospodarstwa, a nie jego części i rozpatrzenie go wydając orzeczenie 27/59 z dnia 3 grudnia 1959 r., po 7 latach, to była niedźwiedzia przysługa. Była to kara za wystąpienie ze Spółdzielni Produkcyjnej. Były to czasy, że robili co chcieli. Według dokumentów to mama skarżącego zdając gospodarstwo za rentę 2 października 1978 r. posiadała 4,14 ha, a nie 4,12 ha, co potwierdziło Starostwo Powiatowe w D. w zaświadczeniu z dnia 02.02.2016 r., że w sumie było 4,14 ha. Urząd Gminy w C. przejmując gospodarstwo za rentę w decyzji z dnia 2 października 1978 roku w uzasadnieniu powołuje się na zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego w S. z dnia 17 grudnia 1973 roku nr 3370,3411/73 w którym też jest, że gospodarstwo wynosi 4,14 ha. Co istotne mama skarżącego posiadała 25 ha, które pozostawiła za Bugiem wyjeżdżając na Ziemie Odzyskane (wysiedlona). W związku z powyższym skarżący zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Organu I instancji oraz o zmianę orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia 3 grudnia 1959 roku w części dotyczącej ustalenia powierzchni gospodarstwa rolnego. 5. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, z tego powodu że decyzja nie narusza prawa, a skarga jest jedynie nieuzasadnioną polemiką. Kolegium wskazało, że z wnikliwej analizy treści orzeczeń wynika jednoznacznie, że orzeczenie PPRN w S. nr 27/59 z dnia 3 grudnia 1959 roku, którego zmiany domaga się Skarżący, dotyczy wykonania aktu nadania z dnia 30 października 1947 roku, w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki), natomiast orzeczenie nr 89/59 dotyczy granic gospodarstwa nadanego aktem nadania z dnia 30 października 1947 r. i nie ma tu wątpliwości co do dat orzeczeń, co sugeruje Skarżący, gdyż jedno orzeczenie dotyczyło ustalenia granic działki a drugie dotyczyło ustalenia ceny gospodarstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: 6. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. 7. W rozpoznawanej sprawie Skarżący, następca prawny B. K. zmarłej w lipcu 2003 r., wystąpił pismem z dnia 3 lipca 2023 r. do Starosty S. o zmianę orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. nr 27/59 z dnia 3 grudnia 1959 r. o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki) B. K.. W orzeczeniu tym postanowiono, że gospodarstwo nr [...] położone w S. nadane B. K. nie podlega oszacowaniu zgodnie z przepisami dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku (Dz. U. Nr 18, poz. 107), ponieważ B. K. jako repatriantka posiadająca opis pozostawionego poza granicami państwa mienia nieruchomego zostaje zwolniona zgodnie z art. 12 ww. dekretu. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że Powiatowa Komisja Ziemska w S. aktem nadania z dnia 30 października 1947 r. nadała B. K. gospodarstwo rolne o powierzchni 4,12 ha, położone w S. . W ocenie Skarżącego orzeczenie nr 27/59 o wykonaniu aktu nadania jest wadliwe, bowiem powierzchnia gospodarstwa rolnego jakie posiadała Jego matka była większa i wynosiła ok. 8 ha, co wynika z aktu nadania nr 2545 z dnia 30 października 1947 r. Zatem matce Skarżącego nadano gospodarstwo rolne o pow. ok. 8 ha, a orzeczenie nr 27/59 z dnia 3 grudnia 1959 roku o wykonaniu aktu nadania dotyczy oszacowania gospodarstwa nr 27 położonego w S. o pow. 4,12 ha, zatem niemal o połowę mniejszego. Zdaniem Skarżącego orzeczenie o wykonaniu aktu nadania dotyczące oszacowania gospodarstwa powinno dotyczyć gospodarstwa o takiej samej powierzchni jak wynika z aktu nadania, a więc o pow. ok. 8 ha. 8. Dokonując oceny zasadności stanowiska Organu odwoławczego wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z wyrażoną w art. 16 K.p.a. zasadą trwałości decyzji administracyjnych, decyzja ostateczna może zostać zmieniona tylko w trybach nadzwyczajnych, przewidzianych w art. 145, 154, 155 i 156 K.p.a. Aby mogło to nastąpić muszą się ziścić przesłanki określone we wskazanych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. 9. W rozpatrywanej sprawie Skarżący domagał się uchylenia orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia 3 grudnia 1959 r. w części dotyczącej powierzchni szacowanego gospodarstwa na podstawie art. 155 K.p.a.. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W trybie art. 155 K.p.a. mogą być zmieniane lub uchylane zarówno decyzje wadliwe, jak i decyzje niedotknięte żadnymi wadami, wyłącznie jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony. Taka konstrukcja powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako "w kolejnej instancji" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2024 r. III OSK 171/23). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że słuszny interes strony o którym mowa w ww. przepisie musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa oraz nie może być postrzegany jako każdy interes strony, sprowadzający się do chęci uzyskania rozstrzygnięcia organu o treści zgodnej z wolą strony. Za uchyleniem lub zmianą decyzji ma przemawiać obiektywna, społeczna akceptacja dla takiego wyjątkowego działania organu, a nie subiektywne przekonanie strony o słuszności swojej potrzeby (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lipca 2024 r.). Możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 K.p.a. wymaga łącznego spełnienia następujących warunków: decyzja ostateczna musi przyznawać prawo (nakładać obowiązki), strona musi wyrazić zgodę na jej zmianę lub uchylenie, przepisy szczególne nie mogą sprzeciwiać się jej weryfikacji, a ponadto za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiać musi interes społeczny lub słuszny interes strony. Przy czym zmiana tej decyzji musi być prawnie dopuszczalna na gruncie przepisów prawa materialnego, w oparciu o które pierwotnie ukształtowano w sposób władczy stosunek administracyjnoprawny. Istotne jest także to, że decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. jest decyzją uznaniową, co oznacza, że do organu rozstrzygającego należy ocena w konkretnej sprawie, czy istnieją podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji, jak też wybór jednego z możliwych rozwiązań. 10. Organy orzekające w sprawie uznały, że żądanie Skarżącego zawarte we wniosku o zmianę orzeczenia o wykonaniu aktu nadania nie może zostać uwzględnione i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie pogląd ten podziela. Osią sporu w sprawie było to, czy powierzchnia gospodarstwa wyznaczonego do nabycia matce Skarżącego określona w akcie nadania z dnia 30 października 1947 roku (ok. 8 ha) powinna pokrywać się z powierzchnią gospodarstwa określoną w uzasadnieniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia 3 grudnia 1959 roku (4,12 ha), a jeżeli tak, to czy żądanie zmiany orzeczenia o wykonaniu aktu nadania leży w interesie społecznym lub słusznym interesie strony. Zarówno akt nadania jak i orzeczenie o wykonaniu aktu nadania zostały wydane na podstawie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta G., dekret ten nadal jest aktem obowiązującym, z tym, że władzami właściwymi w rozumieniu tego dekretu są obecnie starostowie (art. 33). Zgodnie z przepisami dekretu z 1946 r. nabywanie własności gospodarstw rolnych na obszarze Ziem Odzyskanych przebiegało dwuetapowo. Pierwszym etapem było nadanie gospodarstwa rolnego. Stosownie do art. 25 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta G. (Dz. U. Nr 49, poz. 279 z późn. zm.), zwanego dalej "dekretem z 1946 r.", wyznaczenie nabywcy gospodarstwa (działki) następowało w drodze orzeczenia właściwej władzy, zwanego w dalszym ciągu aktem nadania. Nadawać można gospodarstwa (działki) fizycznie wydzielone lub jeszcze niewydzielone. W tym ostatnim przypadku akt nadania powinien wskazywać nieruchomość, z której grunty przynależne do gospodarstwa (działki) mają być wydzielone, ze wskazaniem, jakiemu obszarowi przeciętnej jakości gruntów, wchodzących w skład tej nieruchomości, odpowiadać ma rozmiar nadanego gospodarstwa (działki). Na podstawie art. 26 ust. 1 dekretu z 1946 r. osoba, która otrzymała akt nadania gospodarstwa (działki) fizycznie wydzielonego, miała prawo do objęcia tego gospodarstwa w posiadanie celem korzystania i pobierania z niego bezpłatnie pożytków, zaś zgodnie z art. 26 ust. 2 osoby, które otrzymały akty nadania gospodarstw (działek) fizycznie jeszcze nie wydzielonych z większej nieruchomości, miały prawo do prowizorycznego przyznania im całości lub części tej nieruchomości we wspólne posiadanie z tym, że objęty w posiadanie obszar nie mógł przekraczać łącznego obszaru gruntu wskazanego w aktach nadania tych osób. Z posiadaniem łączy się również prawo do korzystania i pobierania bezpłatnie pożytków z tej części nieruchomości. Z powyższego wynika, że wyznaczenie nabywcy gospodarstwa w drodze orzeczenia właściwej władzy (w akcie nadania) nie czyniło tej osoby właścicielem gospodarstwa a jedynie uprawniało do jego użytkowania i pobierania pożytków. Kolejny etap stanowiło przeniesienie prawa własności gospodarstwa rolnego objętego aktem nadania. Przeniesienie prawa własności nadanego gospodarstwa (działki) na nabywcę następowało w drodze orzeczenia, zwanego orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania (art. 31 ust. 1 dekretu z 1946 r.). W orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania należało, zgodnie z art. 31 ust. 2 dekretu z 1946 r., wymienić: akt nadania, osobę nabywcy oraz przedmiot i warunki nabycia gospodarstwa (działki). Natomiast przed przeniesieniem prawa własności nadanego gospodarstwa (działki) na nabywcę (art. 30 ust. 1 dekretu z 1946 r.) ustalano cenę tego gospodarstwa (działki). Jeżeli gospodarstwo (działka) w chwili nadania nie było jeszcze fizycznie wydzielone, ustalenie ceny następowało po lub równocześnie z określeniem jego granic. Ustalenie ceny nabycia i określenia granic nadanego gospodarstwa (działki) następowało w drodze odrębnego orzeczenia władzy, zgodnie z art. 30 ust. 2 dekretu z 1946 r. Zgodnie z art. 29 dekretu z 1946 r. osoba, która otrzymała akt nadania, może do czasu wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania zrzec się nadanego jej gospodarstwa (działki), z obowiązkiem przekazania go właściwej władzy administracji ogólnej jako władzy ziemskiej. 11. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy pisma B. K. z dnia 10 grudnia 1952 r., wynika, że zwróciła się ona do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa o zwolnienie jej z gospodarstwa i danie możliwości wyszukania sobie innej pracy odpowiadającej stanowi zdrowia wnioskodawczyni i umożliwiającej zapewnienie jej oraz dzieciom egzystencji. We wniosku podano, że B. K. jest wdową i sama wychowuje dwoje dzieci w wieku 10 i 7 lat które uczęszczają do szkoły, nie ma żadnej pomocy, a obecnie choruje. Organy orzekające w sprawie uznały i Sąd pogląd ten podziela, że pismem tym matka Skarżącego zrzekła się części nadanego jej gospodarstwa. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. pismem z dnia 1 kwietnia 1953 r. odpowiedziało wnioskodawczyni, że jej wniosek zostanie załatwiony przychylnie, po uprzednim obejrzeniu całego gospodarstwa, wyszukaniu następcy, oraz uregulowaniu wszelkich zobowiązań ciążących na B. K.. Po wypełnieniu tych warunków i przedłożeniu na to odpowiednich dokumentów wnioskodawczyni otrzyma formalne zrzeczenie się gospodarstwa. Z akt sprawy wynika, że do formalnego zrzeczenia się gospodarstwa jednak nie doszło, a orzeczeniem nr 27/59 o wykonaniu aktu nadania z dnia 3 grudnia 1959 r. B. K. ustalono szacunek gospodarstwa nr 27 położonego we wsi S. o pow. 4,12 ha. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie art. 21 dekretu z 1946 r. Zgodnie z art. 21 ust. 1 i 2 dekretu gospodarstwa (działki) nabywa się odpłatnie za cenę odpowiadającą szacunkowi składników gospodarstwa (działki). Szacunek gruntów ustala się w wysokości równej przeciętnemu rocznemu urodzajowi z danego obszaru ziemi, przy czym jako przeciętny urodzaj dla gruntów średniej jakości przyjmuje się 15 centnarów metrycznych żyta z jednego hektara. W orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania postanowiono, że B. K. jako repatriantka zostaje zwolniona z opłaty za nabycie gospodarstwa. Zdaniem Sądu rację mają Organy orzekające w sprawie, że zmiana orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, w części dotyczącej powierzchni gospodarstwa rolnego, kolidowałaby z obowiązującym porządkiem prawnym. Jak wyjaśniono powyżej, osoba która otrzymała akt nadania, do czasu wykonania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, mogła się zrzec nadanego jej gospodarstwa z obowiązkiem przekazania go właściwej władzy administracji ogólnej jako władzy ziemskiej. W ocenie Sądu skoro można było się zrzec całego gospodarstwa, nie było przeszkód, aby zrzec się określonej części gospodarstwa określonego w akcie nadania. Zatem powierzchnia gospodarstwa określona w akcie nadania nie musiała pokrywać się z powierzchnią gospodarstwa określonego w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania. Sytuacji tej nie zmienia to, że w dniu 7 września 1951 r. wszedł w życie dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.) zgodnie z którym osoby, które posiadają gospodarstwa rolne i prowadzą je osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, a do dnia wejścia w życie niniejszego dekretu nie nabyły ich własności, stają się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw. Matka Skarżącego do dnia 7 września 1951 r. posiadała gospodarstwo rolne i prowadziła je osobiście ale nie nabyła jego własności. W dniu 7 września 1951 r. stała się właścicielem gospodarstwa które posiadała z mocy prawa. Akty nadania wydane na podstawie dotychczasowych przepisów są poświadczeniami własności (art. 5 ust. 1 dekretu z 1951 r.). Granice gospodarstw rolnych oraz ich szacunek ustala orzeczenie o wykonaniu aktu nadania (art. 6 ust. 1 dekretu z 1951 r.). Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z 1951 r. przy zmianie granic gospodarstw rolnych władza nie może bez zgody zainteresowanego zmniejszyć obszaru gospodarstwa rolnego, jeżeli mieści się ono w granicach określonych w art. 4 (nie przekracza 15 ha, a gospodarstwo hodowlane 20 ha). Dekret z 1951 r. zmienił dekret z 1946 r. tylko w tym zakresie, że osoba która po dniu wejścia w życie tego dekretu (7 września 1951 r.) otrzymała akt nadania, stawała się właścicielem tego gospodarstwa na zasadach określonych w dekrecie z 1951 r. B. K. akt nadania otrzymała 30 października 1947 r., a więc przed wejściem w życie dekretu z 1951 r. i na mocy art. 2 dekretu z 1951 r. stała się właścicielką gospodarstwa o takiej powierzchni którą faktycznie użytkowała w tym dniu. Nabyła własność gospodarstwa nr 27 o pow. 4,12 ha z mocy prawa. Jedynie granice oraz szacunek gospodarstwa rolnego zostały określone w orzeczeniach o wykonaniu aktu nadania, zgodnie z art. 6 dekretu z 1951 r. 12. Skarżący domaga się zmiany orzeczenia o wykonaniu aktu nadania nr 27/59 z dnia 3 grudnia 1959 r. w części dotyczącej powierzchni gospodarstwa wskazanej w uzasadnieniu orzeczenia (4,12 ha). W ocenie Sądu powierzchnia gospodarstwa wskazana w uzasadnieniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania odpowiada powierzchni gospodarstwa, które B. K. faktycznie użytkowała. Brak jest podstaw do uznania, że powierzchnia gospodarstwa wskazana w kwestionowanym orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania nie odpowiadała powierzchni gospodarstwa użytkowanego przez matkę Skarżącego. W tym miejscu Sąd wskazuje, że w istocie rzeczy chodzi tu raczej o zmianę uzasadnienia a nie rozstrzygnięcia. Nawet jeśliby jednak przyjąć, że można dokonać zmiany kwestionowanego orzeczenia (w części jego uzasadnienia), to przecież to orzeczenie jest ściśle powiązane z orzeczeniem o ustaleniu granic. Zatem taka zmiana, w związku z tym, że wpływa na inne rozstrzygnięcia nie leży w interesie publicznym. Organ mógł ewentualnie z urzędu rozważać sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej, gdyby potraktował wielkość gospodarstwa 4,12 ha jako błędnie wskazaną i nie wynikającą z aktu nadania. Nie miałoby to jednak w ocenie Sądu i tak żadnego znaczenia. Z akt wynika owszem, że nadano ok. 8 ha, co potwierdza protokół. W aktach sprawy znajduje się także, co już wskazano, wniosek matki Skarżącego o zrzeczenie się gospodarstwa i pozytywne jego rozpatrzenie przez Radę – jeśli znajdą następcę. Określanie granic gospodarstwa (nawet jeśli nadano więcej), mogło faktycznie zmniejszać jego powierzchnię w tej sprawie z dwóch zatem powodów: po pierwsze ze względu na prośbę samej zainteresowanej, po drugie zaś – obmiar faktycznie wykorzystywanej ziemi (taka możliwość wynikała z art. 4 dekretu z 1951 r. – nabycie prawa własności zabudowań i innych możliwe było tylko w takim zakresie, w jakim potrzebne jest do prowadzenia gospodarstwa rolnego) określał powierzchnię tego gospodarstwa. Podsumowując – sam akt nadania jeszcze nie dawał prawa własności; konkretyzacja następowała dopiero w wyniku dekretu z 1951 r. po wydaniu orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Zatem matka Skarżącego nie mogła nabyć nic innego niż było wskazane w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania. 13. Nie stoi to na przeszkodzie aby żądać zmiany orzeczenia o wykonaniu aktu nadania na podstawie art. 155 K.p.a. Organy orzekające w sprawie uznały, że byłoby to wprawdzie w interesie Skarżącego ale nie jest to słuszny interes zasługujący na ochronę i spełnienie żądania Skarżącego nie jest w interesie społecznym. Sąd pogląd ten podziela. Jak wskazano powyżej, słuszny interes strony musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa oraz nie może być postrzegany jako każdy interes strony sprowadzający się do chęci uzyskania rozstrzygnięcia organu o treści zgodnej z wolą strony. Za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiać powinna obiektywna, społeczna akceptacja dla takiego wyjątkowego działania organu. Organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że żądanie Skarżącego nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Nie jest też w interesie społecznym zmiana niewadliwego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania gospodarstwa z 1947 r., które w 1978 r. zostało przekazane nieodpłatnie na własność Skarbu Państwa w zamian za emeryturę. Ponadto, jak trafnie wskazał Organ odwoławczy orzeczenie o wykonaniu aktu nadania jest decyzją związaną, dotyczy bowiem gospodarstwa o konkretnej powierzchni i położeniu które B. K. faktycznie użytkowała i którego stała się właścicielką w dniu wejścia w życie dekretu z 1951 r. Wniosek Skarżącego o zmianę orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej powierzchni gospodarstwa wykracza poza ramy orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, które dotyczyło jedynie oszacowania gospodarstwa (ustalenia ceny nabycia). 14. Z powodów przedstawionych powyżej, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd, w razie nieuwzględnienia skargi, skargę oddala. Wszystkie przytoczone w uzasadnieniu orzeczenia znajdują się w bazie orzeczeń sądów administracyjnych dostępnej na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl