II SA/Sz 40/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na uchwałę Rady Narodowej Miasta i Gminy w Sianowie z dnia 29 października 1981 r., nr XXII/79/81 w przedmiocie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla domków jednorodzinnych w Sianowie p o s t a n a w i a: 1/ odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odrzucił skargę B. C. z na uchwałę Rady Narodowej Miasta i Gminy w Sianowie z dnia 29 października 1981 r., nr XXII/79/81 w przedmiocie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla domków jednorodzinnych w Sianowie. Odpis postanowienia został doręczony skarżącej w dniu [...] r. W terminie przewidzianym do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej, bytowej i nie posiada żadnego wykształcenia prawnego. Matka skarżącej ma [...] lat choruje na serce, jest po dwóch udarach i wymaga stałej opieki. Dom, w którym skarżąca zamieszkuje razem z matką z powodu złego stanu technicznego jest systematycznie remontowany od 10 lat. Koszty utrzymania ponoszone przez wnioskodawczynię wynoszą: [...] zł. Ponadto miesięcznie na wyżywienie skarżąca wydatkuje ok. [..] zł, a na rozpoczęcie prac w gospodarstwie, tj. zakup nasion, nawozów około [...] tys. zł. B.C. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką Z. C., posiadany majątek to dom stanowiący współwłasność z córką E. S., oraz [...] ary nieruchomości rolnej. Miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł i składa się na niego emerytura Z. C. w wysokości [...] zł oraz emerytura rolnicza skarżącej w kwocie [..] zł. Do formularza skarżąca załączyła kserokopie skierowań do szpitala, kart informacyjnych leczenia szpitalnego, faktur na zakup lekarstw, umowy pożyczki zawartej z [...] w dniu [...] r. na kwotę [...] zł na cele konsumpcyjne na okres [...] lat. W wykonaniu wezwania Sądu zobowiązującego do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń obrazujących jej sytuację materialną i rodzinną, skarżąca oświadczyła, że dom położony w S. przy ul. [...] wybudował jej ojciec, ona następnie zamieszkała w domu położonym przy ul.[...] . W dniu [..] r. przekazała notarialnie matce Z.Ch. w zarządzanie dom położony przy ul.[...] , r. przekazała notarialnie córce część domu położonego przy ul.[...] . Aktualnie córka E. S. zamieszkuje wraz z rodziną na parterze tego domu i ponosi koszty jego utrzymania. Odnośnie dochodu osiąganego z prowadzonej uprawy warzyw wnioskodawczyni podała, że dochód osiągnięty z tego tytułu w [...] r. pozwolił jej na spłatę kredytu zaciągniętego w [...] r. w kwocie [...] zł, poniesienie kosztów zakupu cebul warzyw w kwocie [...] zł, zakup obornika za [...] zł, kupno kosy mechanicznej – ok. [...] zł, pompy hydraulicznej – ok. [...] zł oraz gumowych przewodów ok. [...] zł. Nadto za zaoszczędzone kwoty B.C w październiku i [...] r. kupiła nasiona pomidorów i papryki za [...] zł, natomiast w połowie marca za pieniądze zaoszczędzone w styczniu i lutym zamierza kupić nasiona ogórka, marchewki, pietruszki, fasolki szparagowej i bobu za kwotę ok. [...] zł. Skarżąca spłaca raty z tytułu zaciągniętej pożyczki w[...] . w miesięcznej wysokości [...] zł.. Ze swojej emerytury wynoszącej [...] zł skarżąca spłaca raty pożyczki, opłaca telefon, kupuje lekarstwa, a pozostałą kwotę odkłada na zakup nasion. Z kolei emerytura matki przeznaczona jest na pokrycie kosztów związanych z opłatami za dom w wysokości [...] zł, bieżące utrzymanie – ok. [...] zł, zakup lekarstw – ok. [...] zł miesięcznie. Do oświadczenia skarżąca załączyła kserokopię decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za [...] r. w wysokości [...] zł dotyczącą nieruchomości położonej przy ul. [...] w S., oraz nieruchomości położonej przy ul. [...] w S. w kwocie [...] zł, paragon fiskalny z apteki na kwotę [...] zł, dowód wpłaty podatku za użytkowanie wieczyste za rok [...] w wysokości [...] zł, dowód wpłaty raty z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł, fakturę za prąd za okres dwóch miesięcy na kwotę [...] zł, dowód wpłaty za odpady komunalne w wysokości [...] zł, dowód opłaty za wodę – [...] zł i opłaty za wodę na ogrodach działkowych za sezon [...] r. – [...] zł, polisę ubezpieczenia domu na kwotę [...] zł, wyciąg z konta bankowego za okres od [...] r., odcinki wpłat raty pożyczki w wysokości [...] zł w[...] ., pierwszą stronę deklaracji podatkowej PIT – 36 za rok [..] , zawiadomienie z [...] o zmianie wysokości raty pożyczki do spłaty, która od dnia [...] r. wynosić będzie [...] zł, dowody zakupu nasion pomidorów. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje- w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Co do zasady, strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie zaś prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postępowaniu o przyznanie skarżącej prawa pomocy Sąd ustalił, w oparciu o złożone przez stronę dokumenty oraz jej oświadczenia, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z matką a miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi [...] zł netto. Na dochód ten składa się emerytura Z. C. w wysokości [...] zł oraz emerytura rolnicza skarżącej w wysokości [...] zł. Nadto B.C. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na uprawie i sprzedaży warzyw. Według oświadczenia skarżącej dochód z tej sezonowej działalności wynosi ok. [...] tys. zł. Miesięczne wydatki związane z bieżącymi kosztami utrzymania w oparciu o przesłane dokumenty wynoszą ok. [...] zł (prąd, woda i ścieki, odpady komunalne, wyżywienie). Dodatkowo skarżąca wydatkuje kwotę ok. [...] zł na zakup lekarstw dla matki. Dochód osiągany z prowadzonej działalności wnioskodawczyni przeznacza na spłatę zobowiązań finansowych oraz zakup nasion i innych artykułów związanych z prowadzoną działalnością. Reasumując, w oparciu o opisane wyżej okoliczności, Sąd doszedł do wniosku, że skarżąca będzie w stanie ponieść ewentualne przyszłe koszty sądowe związane z wniesieniem skargi kasacyjnej, o ile do tego dojdzie. Skarżąca jest bowiem w stanie wygospodarować środki na ten cel, tj. wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 150 zł. Obciążenie jednak budżetu domowego dalej idącymi kosztami, wynikającymi z konieczności pokrycia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru mogłoby – zdaniem Sądu – spowodować uszczerbek w niezbędnych środkach utrzymania rodziny skarżącej. Z tego powodu uwzględnienie wniosku w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata należało uznać za zasadne. W tej sytuacji, na podstawie art. 245 i art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.