II SA/Sz 401/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. N. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 401/18 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 czerwca 2018 r. M. N. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie opisaną w sentencji decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący oświadczył, że z uwagi na ogólną sytuację gospodarczą, sytuacja materialna jego czteroosobowej rodziny jest ciężka. Zmuszony jest jeździć za pracą i tylko on utrzymuje rodzinę, ponieważ żona nie pracuje. Rodzina nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, uzyskiwany z prac dorywczych dochód wynosi [...] zł miesięcznie, a ponoszone wydatki to: [...] zł – czynsz, gaz, prąd, [...] zł – wyżywienie rodziny, [...] zł – środki higieniczne i leki, [...] zł – odzież i obuwie,[...] zł – dojazd do pracy. Starszy referendarz sądowy pismem z dnia 29 maja 2018 r. zobowiązał M. N. do przedłożenia dodatkowych dowodów dotyczących jego sytuacji majątkowej, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy, tj.: - oświadczenia, czy lokal w którym aktualnie zamieszkuje wraz z rodziną stanowi jego własność, czy jest przedmiotem najmu (w sytuacji wynajmowania mieszkania przedłożenie umowy potwierdzającej powyższy fakt), - dowodów potwierdzających wysokość niezbędnych wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. gaz, prąd, woda itp.) oraz innych niezbędnych wydatków z tego okresu, - wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych z zestawieniem operacji z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w przedmiocie posiadania przez żonę skarżącego oraz skarżącego (jeśli nie prowadzi działalności gospodarczej, bądź nie jest zatrudniony) statusu osoby bezrobotnej, - stosownie do oświadczenia złożonego przez matkę B. R. w przedmiocie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, podanie jakiego rodzaju jest to działalność oraz przedłożenie dokumentów potwierdzających uzyskiwany z tego tytułu dochód w okresie ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy o sytuacji rodzinnej skarżącego i jego żony wraz z podaniem, czy korzystają z pomocy społecznej. W odpowiedzi na powyższe skarżący w piśmie z dnia 11 czerwca 2018 r. oświadczył, że lokal w którym aktualnie zamieszkuje wraz z rodziną nie stanowi jego własności, wynajmowany jest na podstawie umowy ustnej w związku z pracami wykonywanymi na rzecz właściciela i w ramach rozliczenia; skarżący nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, utrzymuje się z prac dorywczych, z zawodu jest stolarzem, aktualnie nie ma aktywnych kont bankowych, z uwagi na brak zleceń od lat nie prowadzi działalności gospodarczej. Żona nie pracuje zawodowo, ponieważ opiekuje się dziećmi w wieku 2 i 3 lat. Rodzina nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Dokumentów wymienionych w wezwaniu skarżący nie przedłożył. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 401/18 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie odmówił przyznania prawa pomocy M. N. we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wskazał, że oświadczenia skarżącego na temat jego położenia osobistego, rodzinnego i nawet mieszkaniowego nie mogą być uznane za wiarygodne i rzetelne. Bezsprzecznie uchyla się on od złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji jego gospodarstwa domowego. Za niewiarygodne w aktualnych realiach życia uznać należy udostępnienie mieszkania czteroosobowej rodzinie jedynie na podstawie ustnej umowy. Skarżący nie przedłożył również dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, a przecież nawet jeżeli ponosi je właściciel, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby je udostępnił. Powyższe uniemożliwia zestawienie wysokości deklarowanego dochodu z wysokością ponoszonych niezbędnych kosztów utrzymania. Zarówno skarżący jak i jego żona są osobami niepracującymi, a mimo to żadne z nich nie jest zarejestrowane jako osoba bezrobotna, co wiąże się chociażby z ubezpieczeniem społecznym. Pismem z dnia 14 lipca 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) M. N. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, iż system prawny RP pozbawia go prawa do uczciwego i bezstronnego sądu. Ośwaidczył, iż jego dorobek życia komornik zlicytował w [...]. - postępowanie przed Sądem Rejonowym [...] w S. [...]. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia ma dług wynoszący około [...] zł. W ocenie skarżącego Sąd uznał zaskarżonym postanowieniem, że ma pozbawić dzieci wyżywienia, aby opłacić koszty sądowe związane z wniesioną przez niego skargą dotyczącą uczynienia go bezdomnym przez bezprawne wymeldowanie go z domu rodzinnego przez urzędników miasta. Skarżący ponowił treść oświadczenia przedstawionego Sądowi w piśmie z dnia 11 czerwca 2018 r. Nadto M. N. wyraził swoje niezadowolenie żądaniem przez Sąd zaświadczeń z urzędów, zgodnie z którymi powinienem udowodnić, że w ogóle żyje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w tym postępowaniu, stąd każda osoba wszczynająca postępowanie winna się liczyć z wydatkami na ten cel. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 64/04, dostępne w Internecie) udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Natomiast art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy musi znajdować usprawiedliwienie w całej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. To właśnie na skutek wskazanych przez skarżącego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności, co do tego, że nie ma on dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, świadczy o tym użyty w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrot: "gdy (osoba fizyczna) wykaże". W niniejszej sprawie sąd podziela stanowisko starszego referendarza sądowego, iż skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa była na tyle trudna, że pozbawiony jest możliwości pokrycia kosztów prowadzonego z jego skargi postępowania sądowego. Analizując złożony przez skarżącego na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy, jego oświadczenie z dnia 11 czerwca 2018 r. oraz okoliczności podniesione w sprzeciwie, sąd stanął na stanowisku, że w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy zasadnie ocenił wniosek strony skarżącej, słusznie przyjmując, że podane informacje jako niekompletne nie pozwalały na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku i jego uwzględnienie. Wskazać należy także, że do sprzeciwu nie przedłożono żadnych dokumentów źródłowych, a uzasadnienie sprzeciwu stanowi powielenie oświadczenia skarżącego dnia 11 czerwca 2018 r. oraz wyrażenie niezadowolenia z powodu wymagań procesowych udokumentowania przez skarżącego jego sytuacji finansowej. Wyjaśnić należy, że stosownie do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie starszy referendarz sądowy skorzystał z możliwości, o jakiej mowa w art. 255 p.p.s.a. i zobowiązał skarżącego do dostarczenia wyszczególnionych w wezwaniu z dnia 29 maja 2018 r. dokumentów źródłowych mających zobrazować jego rzeczywistą sytuację finansową i majątkową. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący złożył oświadczenie niepoparte jednak żadnymi dokumentami źródłowymi. Nie uczynił tego również wnosząc sprzeciw od postanowienia starszego referendarza. Skarżący wskazał jedynie, iż na skutek egzekucji komorniczej ma dług wynoszący około [...] zł, czego również nie poparł stosownymi dokumentami. Nie wypełniając wezwania referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów źródłowych we wskazanym zakresie, skarżący uchylił się od przedłożenia dokumentacji poświadczającej jego sytuację majątkową. Tym samym skarżący uniemożliwił usunięcie wszelkich niejasności i wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości finansowych. Wobec powyższego, opierając się o treść formularza oraz treść oświadczenia skarżącego z dnia 11 czerwca 2018 r. przyjąć należało, że nie odzwierciedlają one pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego. Brak rzeczywistej współpracy ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musiał odmową przyznania tego prawa. W konsekwencji skoro skarżący nie dostarczył wszystkich dokumentów mających na celu uzasadnienie jego żądania, Sąd również nie mógł w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, a co za tym idzie zmienić postanowienia wydanego w tym zakresie przez referendarza. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia należało w pełni podzielić. Referendarz sądowy nie dopuścił się żadnych naruszeń prawa i właściwie uzasadnił zajęte stanowisko. Zatem wniesiony sprzeciw należało uznać za niezasadny. W takiej sytuacji brak było podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 260 p.p.s.a., art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.