II SA/Sz 401/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 26 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić zmiany postanowienia z dnia 20 czerwca 2018 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2018 r. skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 28 maja 2018 r. oświadczył on, że mieszka w mieszkaniu przy ul. [...] z żoną i dwojgiem dzieci, nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani wierzytelności, utrzymuje się z prac dorywczych z których uzyskuje [...] zł miesięcznie, a zobowiązania i wydatki stałe wynoszą: [...] zł czynsz, energia elektryczna, gaz, [...] zł wyżywienie, [...] zł środki higieniczne i leki, [...] zł odzież i obuwie, [...] zł dojazd do pracy. Wyjaśnił, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie może też liczyć na pomoc dalszej rodziny. Wezwaniem z dnia 29 maja 2018 r. starszy referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do złożenia oświadczenia, do kogo należy lokal w którym zamieszkuje, do przedłożenia dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie mieszkania, wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy i jego żony, zaświadczeń z urzędu pracy potwierdzających, że skarżący i jego żona są osobami bezrobotnymi, oświadczenia jakiego rodzaju działalność gospodarczą skarżący prowadzi i do przedłożenia dowodów potwierdzających jego dochód z okresu ostatnich trzech miesięcy, a także zaświadczenia dotyczącego korzystania z pomocy opieki społecznej. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący podał, że lokal w którym mieszka wraz z rodziną nie stanowi jego własności, jest wynajmowany na podstawie umowy ustnej w zamian za prace wykonywane na rzecz właściciela i w ramach rozliczenia. Wyjaśnił, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy i nie korzysta z pomocy opieki społecznej, a jego żona nie pracuje ponieważ opiekuje się dziećmi w wieku 2 i 3 lat. Skarżący nie posiada żadnych aktywnych kont bankowych i od lat nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na brak zleceń (z zawodu jest stolarzem). Żadnego z dokumentów źródłowych wnioskodawca nie przedłożył. Referendarz uznał, że złożone oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach nie było wiarygodne i nie odzwierciedlało rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a uchylił się on od obowiązku złożenia dodatkowych dokumentów mających na celu ustalenie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Referendarz stwierdził, że nie jest wiarygodna sytuacja w której zarówno wnioskodawca jak i jego żona nie pracują, jednak żadne z nich nie jest zarejestrowane w urzędzie pracy, nie korzysta z pomocy opieki społecznej i nie pobiera świadczeń na dzieci, nie mając żadnego dochodu, majątku ani oszczędności. Z tych względów oddalił wniosek. Sąd, postanowieniem z dnia 20 lipca 2018 r. utrzymał w mocy to postanowienie. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwicie [...] zł, ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wyjaśnił, że sytuacja majątkowa rodziny jest trudna, ponieważ żona nie pracuje z uwagi na sprawowaną osobiście opiekę nad dziećmi, a wnioskodawca pracuje tylko dorywczo. Jego dochody wynoszą [...] zł miesięcznie, a ponoszone wydatki wynoszą: czynsz, energia elektryczna, gaz [...] zł, wyżywienie rodziny [...] zł, środki higieniczne i leki [...] zł, odzież i obuwie [...] zł, dojazd do pracy [...] zł. Wezwaniem z dnia 11 września 2018 r. starszy referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do przedłożenia, w terminie 7 dni: - wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącego i jego żony rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających dochody uzyskane przez wnioskodawcę i żonę, w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania i ewentualnie inne wydatki, w okresie ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy, dotyczącego korzystania z opieki społecznej w okresie ostatniego roku. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy bo nic to nie daje poza jałowymi obowiązkami polegającymi na konieczności stawiania się w urzędzie pracy, pracuje na podstawie ustnych umów i nie posiada umów pisemnych, nie jest też w stanie przedłożyć wyciągów z rachunków bankowych, bo w trakcie rozwodu z pierwszą żoną utracił całą dokumentację prowadzonej przez niego firmy, a z prowadzonych egzekucji komorniczych wie, że jego dług opiewa na [...] zł. Wskazał, że lokale w których mieszka wraz z rodziną są wynajmowane na podstawie ustnych umów w związku z pracami wykonywanymi na rzecz ich właścicieli, w ramach rozliczenia za prace stolarskie jakie wykonuje. Skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie pobiera świadczenia wychowawczego na dzieci. Żadnego z dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu M. N. nie przedłożył. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ). Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oświadczenie to powinno odzwierciedlać rzeczywistą sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie wniosek M. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych został już prawomocnie oddalony postanowieniem z dnia 20 czerwca 2018 r. W związku z tym rozpoznawany obecnie wniosek należało potraktować jako wniosek o zmianę tego postanowienia. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. W sytuacji złożenia przez stronę wniosku w przedmiocie zmiany wydanego wcześniej postanowienia należy zbadać, czy strona powołała nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska. Warunkiem bezwzględnym weryfikacji prawomocnego orzeczenia w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że jej sytuacja materialna uległa zmianie na tyle, że uzasadnia zmianę orzeczenia prawomocnego. Mogłoby się to stać tylko w przypadku zmiany polegającej na pogorszeniu się sytuacji materialnej strony. Do wnioskodawcy należy wykazanie, że jego sytuacja uległa pogorszeniu, w stosunku do tej, która była brana pod uwagę przy rozpatrywaniu poprzedniego wniosku. Brak wskazania takich okoliczności przy ponownym złożeniu wniosku powoduje, że raz już dokonana ocena możliwości płatniczych strony, pozostaje nadal aktualna. Analiza informacji przedstawionych przez M. N. we wniosku z dnia 18 września 2018 r., w zestawieniu z poprzednio złożonym wnioskiem i oświadczeniem z dnia 11 czerwca 2018 r. prowadzi do stwierdzenia, że sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa skarżącego nie uległa istotnej zmianie w stosunku do poprzednio prezentowanej we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dalszym ciągu wnioskodawca wraz z żoną i dwojgiem dzieci utrzymują się z jego prac dorywczych, ich dochód wynosi [...] zł, a wydatki [...] zł. Podobnie jak poprzednio skarżący nie wykonał wezwania do przedłożenia dowodów źródłowych, pozwalających na zweryfikowanie złożonych oświadczeń o sytuacji majątkowej. W dalszym ciągu nie wiadomo gdzie właściwie skarżący mieszka, jakie uzyskuje dochody i jakie ponosi wydatki. Mimo deklarowanego braku pracy wnioskodawcy jak i jego żony, nie są oni osobami zarejestrowanymi jako bezrobotni, nie korzystają z pomocy opieki społecznej i nie pobierają świadczeń wychowawczych na dzieci. Przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło na ustalenie, jakie są rzeczywiście dochody i wydatki stałe skarżącego i jego rodziny ani nawet gdzie rzeczywiście mieszka. Z przedłożonych oświadczenia wnioskodawcy nie wynika jednak, by jego sytuacja uległa pogorszeniu. W tej sytuacji należało stwierdzić, że M. N. nie dołożył starań mających na celu wykazanie, jak rzeczywiście wygląda jego sytuacja finansowa i majątkowa, co pozwoliłoby na ocenę czy rzeczywiście nie jest on w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi, wynoszącegoy [...] zł. Ponieważ treść wniosku nie pozwoliła na ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a dokumentów określonych w wezwaniu skarżący nie przedłożył, nie było podstaw do uznania, że jego sytuacja majątkowa uległa zmianie. Uniemożliwiło to uwzględnienie wniosku. Z uwagi na powyższe, brak było podstaw do zmiany, bądź uchylenia postanowienia z dnia 20 czerwca 201 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, na podstawie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.