II SA/Sz 402/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Ł. W. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany lub uchylenia decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę Skarżąca Ł.W. – T. uprawnienia wdowy po kombatancie uzyskała orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej w [...] z dnia [...] r. z tytułu działalności zmarłego męża J.W. w ruchu oporu Armii Krajowej od [...]r. do [...]r. i walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w ramach służby w organach Bezpieczeństwa Publicznego od [...] r. do [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w wyniku wszytego postępowania weryfikacyjnego decyzją z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 25 ust 2 pkt 4 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 poz. 950 z 1997r.) pozbawił Ł.W. – T. uprawnień wdowy po kombatancie. Naczelny Sąd Administracyjny w [...] Ośrodek Zamiejscowy w [...] wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2003r. w sprawie [...], oddalił skargę Ł.W.-T., na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie. Pismem z dnia [...]r. Ł.W. –T. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów "o wszczęcie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pominięcia w prowadzonym postępowaniu dowodu w postaci zaświadczenia stwierdzającego, że zmarły mąż J.W. uprawnienia kombatanckie nabył obok tytułu utrwalania władzy ludowej – również z tytułu działalności w konspiracji – Armii Krajowej, co w skutkach pozbawiło wnioskodawczynię statusu podopiecznej". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów, stosownie do art. 235 § 1 kpa, powyższy wniosek strony potraktował jako żądanie uchylenia ostatecznej decyzji w trybie art.154 kpa i decyzją z dnia [...]r., Nr [...], odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r. Nr [...] i decyzji z dnia [...] r. nr [...] o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie. Organ orzekający w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie ostatecznej decyzji. Z dowodów zebranych w sprawie, w tym zaświadczenia KWP w [...] z dnia [...]r. wynika, że zmarły mąż strony w okresie od [...]r. do [...] r. był zatrudniony w PUBP w [...] i w [...] w charakterze funkcjonariusza. Ponadto brak jest dowodów świadczących o tym, aby do męża strony miał zastosowanie przepis art. 21 ust.3 pkt 1 ustawy o kombatantach , stanowiący, że przepisów o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie stosuje się do osoby, która przedłoży dowody, że do wskazanych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy. W konkluzji Kierownik Urzędu stwierdził, że w obecnym stanie prawnym uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobom, które były zatrudnione w organach Bezpieczeństwa Publicznego nawet jeżeli istnieją podstawy do przyznania tychże uprawnień z tytułów określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991r. Stanowisko powyższe zostało poparte przytoczeniem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego. Z powyższych względów Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji o pozbawieniu strony uprawnień wdowy po kombatancie. Ł.W.-T. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się uchylenia decyzji. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa , art. 20 ust.3 w związku z art. 25 ust.2 pkt 1 lit. "a" oraz art. 21 ust.2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tj. Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm./, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że stosownie do art. 16 § 1 kpa uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko przypadkach określonych w kodeksie. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 kpa, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem Kierownika Urzędu, tenże słuszny interes strony nie może jednak sprowadzać się do obejścia innych przepisów prawa, to jest w niniejszej sprawie art. 25 ust.2 pkt 1 lit. "a" i art. 21 ust.2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach/.../. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa /art. 6 kpa/ i w sytuacji gdy ustalą brak podstaw do zachowania przyznanych uprawnień kombatanckich zobowiązane są do wydania decyzji o pozbawieniu tych uprawnień. W dalszej części uzasadnienia Kierownik Urzędu przedstawił dotychczasowy tok sprawy i wyjaśnił obowiązujący stan prawny mający zastosowanie w dacie wydawania poszczególnych decyzji, także powołał się na orzecznictwo sądowe dotyczące zagadnienia uprawnień wdów po kombatantach i weryfikacji tych uprawnień. Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu wskazał, że Sąd Najwyższy w wyroku z 2002r. /SN III RN 46/02/ dokonał wykładni przepisu art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, zatem nie ma on zastosowania do sytuacji prawnej strony. Ponadto podniósł, że decyzja o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2003r. oddalił skargę strony uznają ją za nieuzasadnioną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] Ł.W.-T. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r., jako wydanych z naruszeniem prawa oraz o przyjęcie jako dowodu pisma Rzecznika Praw Obywatelskich. W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła stanowisko i argumenty przedstawione w piśmie wszczynającym postępowanie, podkreślając, że zmarły mąż nabył uprawienia kombatanckie również z tytułu udziału w ruchu oporu – Armii Krajowej, co ma wpływ na status skarżącej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych wart. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.l, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna. W postępowaniu administracyjnym występuje zasada, że sprawa administracyjna zakończona ostateczną decyzją administracyjną nie może być przez organ administracyjny ponownie rozpoznawana. Jedynie w ściśle określonych przypadkach dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji, stwierdzenie nieważności takiej decyzji lub wznowienie postępowania administracyjnego taką decyzją /art. 16 ust.1 kpa/. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że w dniu [...]r. zapadła ostateczna decyzja o pozbawieniu Ł.W.-T. uprawnień wdowy po kombatancie. Dlatego każde ponowne żądanie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie złożone po podjęciu tej decyzji i oparte na tych samych faktach i stanie prawnym, mogło być rozważane jedynie jako żądanie wszczęcia jednego z nadzwyczajnych postępowań dotyczących wzruszenia ostatecznej decyzji, więc jako podanie o zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji na podstawie art. 154, art. 155 kpa, podanie o stwierdzenie nieważności takiej decyzji art. 156-158 kpa, czy też podanie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją art. 145-153 kpa. W okolicznościach sprawy, najbliższe intencji skarżącej i dopuszczalne przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego było uznanie Jej pisma z dnia [...]r. za żądanie zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...]r. na korzyść strony. Możliwość taką przewiduje art. 154 § 1 kpa, który stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Trafnie zatem Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismo skarżącej z dnia [...]r. potraktował jako żądanie zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...]r. Odnosząc się natomiast do zgodności z prawem zaskarżonej obecnie decyzji, czyli decyzji o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] r. wskazać należy, że jest oczywiste, iż zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 kpa nie może doprowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Należy stwierdzić, że wydanie, w wyniku uchylenia ostatecznej decyzji, decyzji sprzecznej z prawem nie przewiduje żadna z dwóch przesłanek uchylenia decyzji wymienionych w art. 154 § 1 kpa. Takie postępowanie nie jest bowiem ani w zgodzie z interesem społecznym, ani nie stanowi zaspokojenia słusznego interesu strony. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 kpa musi być rozumiany jako interes znajdujący oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż uwzględnienie wniosku skarżącej, a więc uchylenie decyzji z dnia [...]r. prowadziłoby do zachowania uprawnień wdowy po kombatancie, a tym samym do wydania decyzji z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tj. Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm./. Niesporne jest w sprawie, że zmarły mąż skarżącej J.W. w okresie od [...]r. do [...]r. pełnił służbę w organach Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w [...] i w [...] w charakterze funkcjonariusza, a zatem pełnił służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy o kombatantach - uprawnień kombatanckich pozbawiono osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy o kombatantach, tzn. osoby, które pełniły służbę lub funkcje i były zatrudnione między innymi w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, o ile nie przedłożą one dowodów na to, że skierowane zostały do tych Służb i organów przez organizacje niepodległościowe lub przez te organy zostały zwerbowane w celu udzielania im pomocy /art. 21 ust.3/. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na okoliczności wymienione w art. 21 ust.3 ustawy o kombatantach. O zachowaniu uprawnień kombatanckich wdowy, nie decyduje jej subiektywne przekonanie o wadze zasług zmarłego męża kombatanta, lecz decyduje wola ustawodawcy i jego ocena faktów historycznych, wyrażona w ustawie mającej zastosowanie w sprawie. W tym stanie faktycznym i prawnym, podzielić należy w pełni stanowisko Kierownika Urzędu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że podnoszona przez skarżącą okoliczność służby Jej zmarłego męża w Armii Krajowej, nie ma wpływu na wynik sprawy. Podkreślić też należy, że Kierownik Urzędu klarownie i szczegółowo wyłożył w uzasadnieniu decyzji wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia aspekty sprawy, a zatem nie zachodzi potrzeba kolejnego przytaczania argumentacji organu, którą Sąd podzielił w całej rozciągłości. W tej sytuacji Sąd nie stwierdził niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem i dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, skargę oddalił.