II SA/Sz 404/08

PostanowienieWSA w Szczecinie2008-11-27

Skład orzekający: Sędzia NSA Grzegorz Jankowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, której przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania?
Ratio decidendi
Osobie fizycznej, której przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd ocenia sytuację majątkową i rodzinną strony na podstawie informacji zawartych we wniosku, uwzględniając dochody, wydatki oraz stan zdrowia.
Stan faktyczny
Skarżący G. S. złożył skargę na decyzję Wojewody w przedmiocie wymeldowania. Sąd wezwał go do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu, jednak skarżący nie dopełnił tych czynności, co skutkowało odrzuceniem skargi. Skarżący złożył następnie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, uzasadniając to chorobą i brakiem prawidłowego doręczenia wezwania. Wniosek o przywrócenie terminu został uwzględniony. Następnie skarżący złożył wniosek o ustanowienie adwokata w ramach prawa pomocy, powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną.
Rozstrzygnięcie
Ustanowiono adwokata dla skarżącego w ramach prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Sędzia NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a ustanowić adwokata Sygn. akt IISA/Sz 404/08 POSTANOWIENIE Dnia 27 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Sędzia NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a 1. przywrócić termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi 2. przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi G. S., pismem z dnia 27 lipca 2008 r., wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 8 listopada 2008 r. skarżący złożył na formularzu PPF wniosek o ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że z uwagi na fakt przyznania skarżącemu – postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2008 r. – prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wniosek skarżącego zawarty w piśmie z dnia 8 listopada 2008 r. o ustanowienie adwokata rozpatrzyć należy pod kątem spełnienia przez niego przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Sąd dokonał oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego na podstawie informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący podał we wniosku, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację majątkową. Jedynym dochodem skarżącego jest renta w wysokości 721,84 zł brutto miesięcznie. Skarżący oświadczył dodatkowo, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe oraz że posiada garaż, jak również że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Z treści wniosku wynika ponadto, że skarżący od 11 lat leczy się psychiatrycznie. Należy zauważyć, że prawo pomocy jest ze swej natury instytucją wyjątkową, stosowaną tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Może być więc stosowane jedynie w przypadku osób rzeczywiście ubogich, dla których uiszczenie kosztów sądowych oznaczałoby konieczność drastycznego uszczuplenia środków przeznaczonych na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Analiza przedstawionej przez skarżącego sytuacji majątkowej i rodzinnej, w jakiej się znajduje (w szczególności otrzymywanie renty w kwocie netto 721,84 zł miesięcznie i przewlekła choroba) prowadzi do wniosku, że nie jest ona zadowalająca i nie pozwala na poniesienie przez niego jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Wobec powyższego, na podstawie przepisu art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji. UZASADNIENIE G. S., pismem z dnia 18 kwietnia 2008 r., wniósł skargę na wyżej wymienioną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze podał – jako adres do korespondencji – adres: ul. B. w G. Pismem z dnia 19 maja 2008 r., Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia – poprzez nadesłanie odpisu lub kserokopii skargi poświadczonej za zgodność z oryginałem oraz poprzez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Powołane wezwanie zostało doręczone skarżącemu - w trybie art. 73 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w dniu 30 maja 2008 r. na adres: ul. N. w G. We wskazanym wyżej terminie skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi i nie uiścił wpisu od skargi. W związku z powyższym, Sąd, postanowieniem, odrzucił skargę. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 7 lipca 2008 r. W dniu 18 lipca 2008 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie z dnia 15 lipca 2008 r., w którym wskazano, że w dniach od 4 do 15 lipca 2008 r. skarżący z powodu pogorszenia stanu zdrowia nie był zdolny do czynności prawnych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że dopiero po otrzymaniu w dniu 7 lipca 2008 r. odpisu postanowienia Sądu o odrzuceniu jego skargi dowiedział się o skierowaniu do niego uprzednio wezwania do przedłożenia odpisu skargi i uiszczenia wpisu od skargi. Jednak ze względów zdrowotnych nie był w stanie zareagować niezwłocznie na ten fakt i podjąć racjonalnych kroków prawnych, co wynika z załączonego zaświadczenia lekarskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 2 tej ustawy, we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 87 § 1) i jednocześnie z jego wniesieniem należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 87 § 3). Stosownie do treści przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu może więc nastąpić jedynie wówczas, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy, dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Zgodnie z powyższym, brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przy czym brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Ocena braku winy pozostaje w gestii sądu, który dokonuje przedmiotowej oceny biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i mając na względzie także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. W ocenie Sądu, skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz złożenia wniosku o przywrócenie terminu do ich uzupełnienia nastąpiło bez jego winy. Z akt sprawy oraz z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżącemu nie doręczono w sposób prawidłowy wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, w tym uiszczenia wpisu od skargi, bowiem przesyłka zawierająca wskazane wyżej wezwanie została skierowana na adres inny, niż wskazany przez skarżącego w skardze. Skarżący dowiedział się zatem o niniejszym wezwaniu dopiero w momencie doręczenia mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi, co nastąpiło w dniu 7 lipca 2008 r. Zobowiązany był więc w terminie 7 dni od tej daty do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jednak w okresie od 4 do 15 lipca stan jego zdrowia psychicznego uległ znacznemu pogorszeniu, co zostało potwierdzone w przedłożonym do akt sprawy zaświadczeniu lekarskim, w związku z czym rozpatrywany wniosek złożył w dniu 18 lipca 2008 r., a więc z zachowaniem siedmiodniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia. Uznać zatem należy, że wskazane wyżej okoliczności, świadczą o tym, że skarżący uprawdopodobnił, że nie ponosi winy zarówno w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, jak i w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do ich uzupełnienia, złożył przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jak również wnosząc wraz z rozpatrywanym wnioskiem m.in. wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych (rozpatrzony pozytywnie postanowieniem z dnia [...]) dopełnił czynności, dla których ustanowiony był termin. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 86 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak na wstępie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło