II SA/Sz 404/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oddala skargę. W dniu [...] r., R. P. wystąpił do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na syna K. O. Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Gminy i Miasta przyznał wnioskodawcy zasiłek rodzinny na syna K. O., od dnia [...] r., w kwocie po [..] zł miesięcznie. W dniu [...] r., do organu zgłosiła się K. O. – babcia K. O. oraz M. O. – matka dziecka. Przedstawiły postanowienie Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r., sygn. akt IIIR Nsm 446/09, stwierdzające w pkt II orzeczenia, ograniczenie M. O. i R. P. władzę rodzicielską nad małoletnim K. O., poprzez umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej u K. O. i K. O. Decyzją z dnia [...], Burmistrz Gminy i Miasta, w związku z umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej, ustalił wysokość nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przez R. P., za okres od [...] r., w kwocie [...] zł oraz wyliczył ustawowe odsetki (do dnia 13 stycznia 2014 r.) w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ podał, że stosownie do art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej. Wyżej wymieniona decyzja stała się ostateczna, ponieważ nie złożono od niej odwołania. Następnie, decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 104, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 6 - 8, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), Burmistrz Gminy i Miasta nałożył na R. P. obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na syna K. O., w okresie od [...] r., w łącznej kwocie [...] zł, na którą składała się kwota [...]zł pobranego zasiłku rodzinnego oraz kwota [...] zł ustawowych odsetek, wyliczonych do dnia wydania decyzji nakładającej obowiązek zwrotu świadczeń. R. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że świadczeń rodzinnych na syna osobiście nie pobierał. Wniosek o przedmiotowe świadczenie był przez niego złożony, ale pieniądze wpływały na konto K. O. Stwierdził, iż nie miał możliwości kontrolować jej przychodów, a tym samym nie wiedział o tym, że pobiera nienależne jej świadczenia rodzinne. Podał, że pozostaje w konflikcie z rodziną O. Z racji tego odwołujący się uważa, że nie miał wpływu na to, ani jakiejkolwiek wiedzy, w kwestii pobrania nienależnego świadczenia. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 30 ust. 1 i ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie nałożenia na R. P. obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że decyzja wydana w tej sprawie, nakładająca zwrot świadczeń nienależnie pobranych, jest konsekwencją prawomocnej decyzji z dnia [...] r., ustalającej wysokość nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Kolegium wyjaśniło, że strona nie odwołała się od decyzji ustalającej wysokość świadczeń nienależnie pobranych, tym samym decyzja ta nie była przedmiotem kontroli organu odwoławczego, a wydanie decyzji nakładającej zwrot świadczeń nienależnie pobranych po uprawomocnieniu się decyzji ustalającej wysokość nienależnych świadczeń, jest zgodne z art. 30 ust. 1 i ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższa decyzja została zaskarżona przez R. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości. Stwierdził, że wniosek o pomoc finansową, na rzecz syna, złożył na prośbę K. O.. We wniosku tym podał numer jej konta bankowego, gdyż pieniądze miały pomóc w wychowaniu syna. Kwota wynikająca z nienależnych świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego wpływała więc na konto K. O. Dodał, że we wskazanym terminie ([...]r.), jak i po dzień dzisiejszy, regularnie płaci alimenty na rzecz syna. Od kilku lat pozostaje w konflikcie z rodzicami zastępczymi, tym samym nie ma między nimi dobrych relacji. W związku z tą sytuacją, skarżący nie miał wiedzy o tym, że K. O. pobrała nienależne świadczenie. Dodał, że można sprawdzić konto bankowe, na które wpływały pieniądze. Powyższe ma stanowić dowód tego, że K. O. pobrała środki, które jej się nie należały i powinna je zwrócić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę R. P. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ww. ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Stosownie do art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za nienależnie pobrane, uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Kwoty świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zdaniem sądu, organy obu instancji rozstrzygające w sprawie prawidłowo stwierdziły, że wystąpiły przesłanki uzasadniające wydanie decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przez skarżącego. Z akt sprawy wynika bezspornie, że w wyniku rozpoznania wniosku z dnia [...] r., organ pierwszej instancji mocą decyzji z dnia [...] r., przyznał R. P. zasiłek rodzinny na syna K. O. na okres od dnia [...] r., płatny do ostatniego dnia każdego miesiąca w Banku lub na konto wskazane przez świadczeniobiorcę. Wobec powzięcia informacji o tym, że syn skarżącego od miesiąca [...] r. został umieszczony w rodzinie zastępczej K. O. i K. O., organ wszczął postępowanie w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, zakończone decyzją z dnia [...] r., ustalającą wysokość nienależnie pobranych przez R. P. świadczeń rodzinnych i kwestia ta została ostatecznie rozstrzygnięta. Z treści znajdującej się w aktach administracyjnych decyzji przyznającej zasiłek rodzinny wynika przy tym, że skarżący został pouczony o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych oraz obowiązku zwrotu w sytuacji pobierania ich nienależnie. W świetle zatem spełnienia wymogu, wynikającego z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym pouczenia strony o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, orzekanie przez organ o ich zwrocie, jako nienależnie pobranych, było w niniejszej sprawie uzasadnione. Kontrolowana decyzja nie ma charakteru uznaniowego i nie zależy od woli stron tego postępowania. Przeciwnie, podyktowana jest przepisami prawa, co oznacza, że przy spełnieniu określonych warunków ustawowych (w tym ostatecznego rozstrzygnięcia o tym, że świadczenie zostało nienależnie pobrane), organ zobowiązany jest do określonego działania, sprowadzającego się do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Argumenty skarżącego podnoszone w skardze, odnoszące się do wadliwego ustalenia osoby, która nienależnie pobrała świadczenie sąd uznał za niezasadne. Wnioskodawcą i adresatem decyzji ustalającej świadczenie w postaci zasiłku rodzinnego na rzecz K. O., był skarżący R. P. Okoliczność tą skarżący sam przyznaje nawet w skardze. W świetle przepisów prawa to skarżący był więc świadczeniobiorcą przyznanej pomocy społecznej. Wpływu na takie ustalenie, nie ma, podnoszona okoliczność przekazywania kwoty świadczeń na wskazane przez świadczeniobiorcę konto osoby trzeciej, sprawującej pieczę zastępczą nad małoletnim synem. Pozostawanie w konflikcie z osobami tworzącymi rodzinę zastępczą, nie mogło mieć wpływu na obowiązek świadczeniobiorcy, polegający na zgłoszeniu organowi informacji, o zmianie sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Dotyczy to również obowiązku strony zgłoszenia organowi faktu umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie, spowodowało ostatecznie skutek w postaci nałożenia na niego nakazu zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego, za okres wskazany w zaskarżonej decyzji wraz z ustawowymi odsetkami. Z tego też powodu, sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że osobą, która powinna zwrócić nienależnie pobrane świadczenia powinna być K. O. Reasumując stwierdzić należy, że jakkolwiek uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w art.107 § 3 K.p.a., analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła sąd do uznania, że organy administracji nie naruszyły w sprawie reguł postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy oraz prawidłowo zastosowały art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 oraz ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.