II SA/Sz 405/14

WyrokWSA w Szczecinie2014-12-10

Skład orzekający: Elżbieta Makowska, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żołnierz rezerwy posiadający przydział kryzysowy, który odbył ćwiczenia wojskowe (rotacyjne), jest uprawniony do otrzymania rekompensaty finansowej, o której mowa w art. 132d ust. 1 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w sytuacji, gdy jego wynagrodzenie ze stosunku pracy jest wyższe niż uposażenie zasadnicze otrzymywane w czasie pełnienia okresowej służby wojskowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że rekompensata finansowa przewidziana w art. 132d ust. 1 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje wyłącznie żołnierzom rezerwy posiadającym przydziały kryzysowe, którzy pełnią okresową służbę wojskową i których wynagrodzenie ze stosunku pracy jest wyższe niż uposażenie zasadnicze otrzymywane w tym czasie. Odbywanie ćwiczeń wojskowych, nawet rotacyjnych, nie jest równoznaczne z pełnieniem okresowej służby wojskowej w rozumieniu tego przepisu, co wyklucza możliwość przyznania tej konkretnej rekompensaty.
Stan faktyczny
Skarżący T. S. złożył wniosek o przyznanie rekompensaty finansowej w związku z pełnieniem okresowej służby wojskowej, powołując się na art. 132d ust. 1 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania rekompensaty, wskazując, że skarżący w spornych okresach pełnił ćwiczenia rotacyjne, a nie okresową służbę wojskową. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną interpretację przepisów i nierówne traktowanie żołnierzy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty rekompensaty finansowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] ([....] ) utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] ([...] ) z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty T. S. rekompensaty finansowej w związku z pełnieniem okresowej służby wojskowej. Powyższa decyzja organu odwoławczego zapadła w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia [...] r. T. S. złożył do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] wniosek o przyznanie mu rekompensaty finansowej za okresy [...] r. w związku z pełnieniem okresowej służby wojskowej oraz z różnicą w otrzymywanym wynagrodzeniu ze stosunku pracy i uposażeniem zasadniczym otrzymywanym w czasie pełnienia służby. Jako podstawę wniosku wskazał art. 132 d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 5 pkt 1 i § 7 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania świadczeń żołnierzom rezerwy posiadającym przydziały kryzysowe. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...]odmówił T. S. rekompensaty finansowej za okresy: [...] r. oraz [....] r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że zgodnie z art. 132d ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, żołnierzom rezerwy, posiadającym przydziały kryzysowe, niezależnie od uprawnień wynikających z odbywania ćwiczeń wojskowych i pełnienia okresowej służby wojskowej (...), których wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy jest wyższe niż uposażenie zasadnicze otrzymywane w czasie pełnienia okresowej służby wojskowej – przysługuje w tym czasie rekompensata finansowa, w wysokości różnicy między tym wynagrodzeniem i uposażeniem. Ze zgormadzonego w sprawie materiału wynika, że T. S. we wnioskowanym okresie nie pełnił okresowej służby wojskowej, o której mowa w art. 108 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej lecz odbywał ćwiczenia rotacyjne, o których mowa w art. 101 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy. Pismem z dnia 17 lutego 2014 r. T. S. odwołał się od powyższej decyzji, podnosząc, że Dowódca Jednostki Wojskowej [...] błędnie interpretuje przepis art. 132d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej bowiem uważa, iż rekompensatę można wypłacić tylko w przypadku pełnienia okresowej służby wojskowej. Zdaniem T. S. , gdyby taka interpretacja przepisu była właściwa to żołnierz Narodowych Sił Rezerwowych, żołnierz rezerwy posiadający przydział kryzysowy musiałby ponosić koszty wyżywienia, zakwaterowania, umundurowania i wyekwipowania wojskowego w trakcie ćwiczeń wojskowych ponieważ zgodnie z art. 132d ust. 1 pkt 8 cytowanej ustawy, żołnierzom rezerwy, posiadającym przydziały kryzysowe, niezależnie od uprawnień wynikających z odbywania ćwiczeń wojskowych i pełnienia okresowej służby wojskowej przysługują świadczenia obejmujące bezpłatne wyżywienie lub równoważnik pieniężny, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1 – w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej, a także bezpłatne zakwaterowanie zbiorowe na zasadach określonych w art. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej, a nadto umundurowanie i wyekwipowanie wojskowe w naturze lub równoważnik pieniężny, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 2 – w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej. Zdaniem skarżącego powyższe świadczy o nielogiczności interpretacji art. 132d ustawy z dnia 21 listopada 1967 r., dokonywanej przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] . Dowodem na wspomnianą błędną interpretację przepisów stosowanej przez wspomnianego Dowódcę jest ponadto w ocenie T. S. fakt, że po czterech innych wnioskach złożonych przez niego wcześniej nie wydał on żadnej decyzji. Dopiero postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (rozstrzygające spór kompetencyjny pomiędzy Wójtem Gminy i Dowódcą Jednostki Wojskowej [...] ) zobligowało Dowódcę do wydania decyzji. T. S. wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty T. S. rekompensaty finansowej w związku z pełnieniem okresowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że należy odróżnić ćwiczenia wojskowe, które mogą być odbywane m.in. jako rotacyjne – trwające łącznie do trzydziestu dni i dobywane z przerwami w określonych dniach w ciągu danego roku kalendarzowego od okresowej służby wojskowej, którą zgodnie z art. 108 ust. 1 i 6 ustawy pełni się w przypadkach uzasadnionych potrzebami obrony państwa, potrzebami Sił Zbrojnych lub zarządzania kryzysowego, zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, działań antyterrorystycznych, ochrony mienia, akcji poszukiwawczych oraz ratowania lub ochrony zdrowia i życia ludzkiego, oczyszczania terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwiania, a także wykonywania zadań przez Siły Zbrojne poza granicami państwa. Na podstawie art. 119a ust. 1 - 4 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r., żołnierzowi rezerwy, który odbył ćwiczenia wojskowe, z wyjątkiem ćwiczeń trwających do dwudziestu czterech godzin odbywanych w czasie lub w dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, które mógłby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych. Powyższe świadczenie ustala i wypłaca wójt lub burmistrz (prezydent miasta) na udokumentowany wniosek uprawnionego żołnierza rezerwy, złożony nie później niż w ciągu trzech miesięcy od zakończenia ćwiczeń wojskowych. Z kolei na podstawie art. 132d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r., żołnierzom rezerwy, posiadającym przydziały kryzysowe, niezależnie od uprawnień wynikających z odbywania ćwiczeń woskowych i pełnienia okresowej służby wojskowej, których wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy jest wyższe niż uposażenie zasadnicze otrzymywane w czasie pełnienia okresowej służby wojskowej - przysługuje w tym czasie rekompensata finansowa, w wysokości różnicy między tym wynagrodzeniem i uposażeniem. Wniosek o ustalenie i wypłatę należnej rekompensaty finansowej, o której mowa w art. 132d ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy, żołnierz składa do dowódcy jednostki wojskowej nie później niż do końca miesiąca następującego po miesiącu, za który rekompensata finansowa przysługuje. Organ odwoławczy przyjął w oparciu o zebrane w toku postępowania dokumenty, że T. S. w spornych okresach odbywał ćwiczenia rotacyjne w Jednostce Wojskowej[...] . Z tego względu jest on uprawniony do ubiegania się – w odpowiednim trybie i zgodnie z właściwością określonych organów – o należności związane z odbywaniem tych ćwiczeń rotacyjnych, natomiast brak jest podstaw do ustalenia i wypłaty stronie należności w postaci rekompensaty finansowej związanej z odbywaniem okresowej służby wojskowej, o jakiej mowa w art. 132d ust. 1 pkt 1 ustawy, ponieważ służby takiej nie pełnił w żadnym ze wskazanych okresów. T. S. zaskarżył opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie art. 132d ust. 1 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem skarżącego, ćwiczenia wojskowe jak też okresowa służba wojskowa wymaga bycia w dyspozycji przełożonych 24 godziny na dobę w trakcie całego okresu na jaki zostało się powołanym. Dla żołnierza nie ma różnicy czy uczestniczy w ćwiczeniach wojskowych czy też pełni okresową służbę wojskową. Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest fakt, że żołnierzom Narodowych Sił Rezerwowych z tytułu odbywania ćwiczeń jak też służby wojskowej przysługuje rekompensata z tytułu utraty świadczeń tj. wynagrodzenia z jego pochodnymi, w tym składkami na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, które żołnierz otrzymałby od pracodawcy. T. S. zaznaczył, że z dotychczasowego przebiegu postępowania wynika, iż w ocenie Dowódcy organem właściwym do wydania decyzji i wypłaty rekompensaty jest Wójt Gminy na podstawie art. 119a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] r. wskazało, że właściwym organem do wydania decyzji w tym zakresie jest Dowódca Jednostki Wojskowej Nr[...] . Obowiązek wydania decyzji przez Dowódcę potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 października 2013 r. Zdaniem skarżącego ćwiczenia wojskowe organizowane są dla żołnierzy rezerwy, jak też żołnierzy Narodowych Sił Rezerwowych, posiadających przydziały kryzysowe, przy czym w przypadku pierwszych z wymienionych zastosowanie ma art. 119a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast w przypadku żołnierzy Narodowych Sił Rezerwowych zastosowanie ma art. 132d ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy. Skarżący raz jeszcze zwrócił uwagę na błędną w jego ocenie interpretację przepisów stosowaną przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] jak również Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] . Przy przyjęciu takiej interpretacji - zdaniem skarżącego - żołnierzom Narodowych Sił Rezerwowych, z tytułu uczestniczenia w ćwiczeniach wojskowych nie przysługiwałyby prawa, o których mowa w art. 132d ust. 1 pkt 3, 8 lit. a, b, c ustawy tj. zwrot kosztów dojazdu, bezpłatne wyżywienie, bezpłatne zakwaterowanie, umundurowanie i wyekwipowanie wojskowe ponieważ zgodnie z tymi przepisami wymienione wyżej uprawnienia przysługują w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej. T. S. wskazał, że w jego ocenie właściwym organem do wypłacenia rekompensaty jest Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] , zaś łączna wysokość tej rekompensaty wynosi [...] zł. Odpowiadając na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty T. S. rekompensaty finansowej w związku z pełnieniem okresowej służby wojskowej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 461 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 132d ust. 1 cytowanej ustawy, żołnierzom rezerwy, posiadającym przydziały kryzysowe, niezależnie od uprawnień wynikających z odbywania ćwiczeń wojskowych i pełnienia okresowej służby wojskowej: - których wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy jest wyższe niż uposażenie zasadnicze otrzymywane w czasie pełnienia okresowej służby wojskowej - przysługuje w tym czasie rekompensata finansowa, w wysokości różnicy między tym wynagrodzeniem i uposażeniem (pkt 1); - zamieszkującym poza miejscem pełnienia służby - przysługuje prawo do zwrotu kosztów dojazdów z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia czynnej służby wojskowej i z powrotem na zasadach określonych w art. 72 (pkt 3); - okres urlopu bezpłatnego udzielonego przez pracodawcę jest wliczany do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, w tym wymiar urlopu wypoczynkowego za dany rok (pkt 4); - okres pełnienia czynnej służby wojskowej w ramach Narodowych Sił Rezerwowych dolicza się do wysługi emerytalnej na zasadach określonych w ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66, z późn. zm.) - (pkt 5); - przysługuje prawo do: a) odznaczeń, wyróżnień i nagród, b) wystąpień publicznych oraz udziału w uroczystościach państwowych, wojskowych i lokalnych w mundurze, na zasadach określonych ustawie z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach (Dz. U. Nr 31, poz. 130, z późn. zm.), c) używania tytułu honorowego nadanego w drodze wyróżnienia osobom wyróżniającym się w służbie, w szkoleniu wojskowym lub w wykonywaniu zadań służbowych, w tym po zakończeniu służby w Narodowych Siłach Rezerwowych, d) korzystania z pierwszeństwa w zatrudnieniu w urzędach administracji publicznej na stanowiskach związanych z obronnością kraju, na zasadach przewidzianych dla żołnierzy zawodowych, określonych w art. 119 ust. 1-1c ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 119 ust. 2 i 3 tej ustawy (pkt 7); - przysługują świadczenia obejmujące: a) bezpłatne wyżywienie lub równoważnik pieniężny, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1 - w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej, b) bezpłatne zakwaterowanie zbiorowe na zasadach określonych w art. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 oraz z 2011 r. Nr 22, poz. 114 i Nr 185. poz. 1092) - w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej, c) umundurowanie i wyekwipowanie wojskowe w naturze lub równoważnik pieniężny, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 2 - w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej, d) oznaki i odznaki przewidziane dla żołnierzy Narodowych Sił Rezerwowych (pkt 8). Z kolei zgodnie z treścią art. 119a ust 1 cytowanej ustawy, żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe, z wyjątkiem ćwiczeń trwających do dwudziestu czterech godzin odbywających się w czasie lub dniu wolnym od pracy, przysługuje świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych. Świadczenie pieniężne za każdy dzień ćwiczeń wojskowych stanowi kwota 1/21 miesięcznego wynagrodzenia lub dochodu, o których mowa w ust. 1, pomnożona przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych (ust. 2). Kwota dziennego świadczenia pieniężnego nie może być wyższa od 1/21 dwuipółkrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw obowiązującego w okresie poprzedzającym termin powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych, którego wysokość ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego (ust. 3). Świadczenie pieniężne ustala i wypłaca wójt lub burmistrz (prezydent miasta) na udokumentowany wniosek uprawnionego żołnierza rezerwy lub osoby przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, złożony nie później niż w ciągu trzech miesięcy od zakończenia ćwiczeń wojskowych (ust. 5). Świadczenie pieniężne wypłaca się w kwocie pomniejszonej o uposażenie, jakie żołnierz rezerwy otrzymał z tytułu odbytych ćwiczeń wojskowych (ust. 6). W świetle powyższych uregulowań, za nietrafne należy uznać stanowisko skarżącego, zgodnie z którym żołnierzom Narodowych Sił Rezerwowych odbywającym ćwiczenia wojskowe przysługuje rekompensata finansowa o jakiej mowa w art. 132d ust. 1 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Z wymienionego przepisu jasno wynika bowiem, że wspomniana rekompensata przysługuje (niezależnie od uprawnień wynikających z odbywania ćwiczeń wojskowych i pełnienia okresowej służby wojskowej) jedynie tym żołnierzom rezerwy, posiadającym przydziały kryzysowe, których wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy jest wyższe niż uposażenie zasadnicze otrzymywane w czasie pełnienia okresowej służby wojskowej. Przepis art. 132d ust. 1 cytowanej ustawy wymienia w poszczególnych punktach od 1 do 8 szereg uprawnień przysługujących żołnierzom rezerwy posiadającym przydziały kryzysowe, przy czym w każdym z tych punktów odrębnie opisano warunki niezbędne do ich uzyskania. W punkcie 1 wymieniono rekompensatę finansową jako przysługującą żołnierzom w czasie pełnienia okresowej służby wojskowej, nie wskazując innych przypadków służby – w tym także pomijając ćwiczenia wojskowe. Jednocześnie należy pokreślić, że pojęcia "ćwiczenia wojskowe" i "okresowa służba wojskowa" zostały szczegółowo opisane w Rozdziale 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej w art. 101 i 108. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów, ćwiczenia wojskowe mogą być odbywane jako: 1) jednodniowe; 2) krótkotrwałe - trwające nieprzerwanie do trzydziestu dni; 3) długotrwałe - trwające nieprzerwanie do dziewięćdziesięciu dni; 4) rotacyjne - trwające łącznie do trzydziestu dni i odbywane z przerwami w określonych dniach w ciągu danego roku kalendarzowego. Żołnierze rezerwy posiadający nadane przydziały kryzysowe: 1) odbywają corocznie ćwiczenia wojskowe rotacyjne; 2) mogą odbywać ćwiczenia wojskowe w trybie natychmiastowego stawiennictwa, nie częściej jednak niż jeden raz w ciągu roku kalendarzowego, a w razie powołania na te ćwiczenia odbyty ich okres zalicza się do czasu trwania ćwiczeń wojskowych rotacyjnych; 3) mogą zostać zobowiązani do odbycia, w okresie obowiązywania przydziału kryzysowego, ćwiczeń wojskowych krótkotrwałych; 3a) mogą zostać zobowiązani do odbycia jeden raz przez cały okres pozostawania na przydziałach kryzysowych ćwiczeń wojskowych długotrwałych; 4) na ich wniosek lub za ich zgodą mogą odbywać ćwiczenia wojskowe krótkotrwałe i długotrwałe, jeżeli takie są potrzeby Sił Zbrojnych; 5) na ich wniosek lub za ich zgodą mogą odbywać, w dniach wolnych od pracy, ćwiczenia wojskowe jednodniowe, jeżeli w danym roku kalendarzowym został wyczerpany limit dni przeznaczonych na ćwiczenia wojskowe rotacyjne (ust. 2). Z kolei w myśl przepisu art. 108 cytowanej ustawy, okresową służbę wojskową pełni się w przypadkach uzasadnionych potrzebami obrony państwa, potrzebami Sił Zbrojnych lub zarządzania kryzysowego, zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, działań antyterrorystycznych, ochrony mienia, akcji poszukiwawczych oraz ratowania lub ochrony zdrowia i życia ludzkiego, oczyszczania terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwiania, a także wykonywania zadań przez Siły Zbrojne poza granicami państwa. Okresową służbę wojskową pełni się w jednostkach wojskowych i związkach organizacyjnych, a w przypadku wyznaczenia lub skierowania do służby, o której mowa w ust. 5, również na stanowiskach służbowych lub funkcjach wojskowych występujących poza tymi jednostkami lub związkami (ust. 2). Żołnierza rezerwy pełniącego okresową służbę wojskową wyznacza się na stanowiska służbowe lub funkcje wojskowe określone w etacie jednostki wojskowej (ust. 3). Żołnierza rezerwy pełniącego okresową służbę wojskową można przenosić do innej jednostki wojskowej, delegować lub kierować w podróż służbową, jeżeli przemawiają za tym względy służbowe, w tym w szczególności szkoleniowe lub związane z wykonywaniem zadań przez jednostki wojskowe, w tym o charakterze reprezentacyjnym (ust. 4). W ramach okresowej służby wojskowej żołnierz rezerwy może być wyznaczony lub skierowany do pełnienia tej służby poza granicami państwa. Zobowiązanie żołnierza rezerwy do pełnienia służby poza granicami państwa, o którym mowa w art. 59b ust. 5 pkt 9, stanowi jednocześnie pisemną zgodę, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1117, z późn. zm.) – (ust. 5). Czas trwania okresowej służby wojskowej nie może przekraczać łącznie dwudziestu czterech miesięcy. Czas ten może zostać wydłużony za zgodą żołnierza rezerwy łącznie nie dłużej niż do czterdziestu ośmiu miesięcy przez: 1) dowódcę jednostki wojskowej - w trakcie pełnienia tej służby; 2) wojskowego komendanta uzupełnień - przed powołaniem do jej pełnienia (ust. 6). W przypadku skarżącego nie ulega wątpliwości, że w okresach: [...] r. odbywał on jedynie ćwiczenia wojskowe. Skarżący okoliczności tej zasadniczo nie kwestionuje zresztą, podnosząc jedynie, że "dla żołnierza nie ma różnicy czy uczestniczy w ćwiczeniach wojskowych czy też pełni okresową służbę wojskową". W świetle cytowanych powyżej przepisów różnica pomiędzy ćwiczeniami wojskowymi i okresową służbą wojskową nie budzi jednak wątpliwości. Nie budzi też wątpliwości fakt, że rekompensata jakiej domaga się skarżący przewidziana została jedynie w przypadku pełnienia okresowej służby wojskowej. Za nietrafny należy uznać argument skarżącego dotyczący błędnej – w jego ocenie - interpretacji przez Dowódcę Jednostki przepisu art. 132d ust. 1 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem skarżącego przy przyjęciu takiej interpretacji, żołnierzom Narodowych Sił Rezerwowych, z tytułu uczestniczenia w ćwiczeniach wojskowych nie przysługiwałyby prawa, o których mowa w art. 132d ust. 1 pkt 3, 8 lit. a, b, c ustawy,tj. zwrot kosztów dojazdu, bezpłatne wyżywienie, bezpłatne zakwaterowanie, umundurowanie i wyekwipowanie wojskowe ponieważ zgodnie z tymi przepisami wymienione wyżej uprawnienia przysługują w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej. Skarżący zdaje się jednak nie dostrzegać znaczenia pojęcia "żołnierza w czynnej służbie wojskowej", które zostało opisane w art. 59 cytowanej ustawy. Tymczasem zgodnie z tym przepisem, żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, w rozumieniu niniejszej ustawy, są osoby, które odbywają lub pełnią następujące jej rodzaje: 1) zasadniczą służbę wojskową; 2) przeszkolenie wojskowe; 3) ćwiczenia wojskowe; 4) służbę przygotowawczą; 5) okresową służbę wojskową; 6) służbę wojskową w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. W świetle powyższego przepisu nie ulega wątpliwości, że z pełnieniem czynnej służby wojskowej mamy do czynienia zarówno w przypadku żołnierza odbywającego ćwiczenia wojskowe jak i okresową służbę wojskową. Skoro uprawnienia określone w art. 132d ust. 1 pkt 3 i 8 lit. a - c cytowanej ustawy przysługują żołnierzom rezerwy w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej zatem – wbrew poglądowi skarżącego - zarówno żołnierz odbywający okresową służbę wojskową jak i ćwiczenia wojskowe uzyskuje prawo do zwrotu kosztów dojazdu czy bezpłatnego wyżywienia. Podkreślenia wymaga przy tym, że ustawodawca w art. 132d ust. 1 pkt 8 oprócz uprawnień przysługujących w trakcie pełnienia czynnej służby wojskowej (a zatem zarówno w czasie ćwiczeń wojskowych jak i okresowej służby wojskowej) określił także (w art. 132d ust. 1 pkt 8 lit. e) uprawnienia przysługujące wyłącznie w czasie okresowej służby wojskowej. Nie ma zatem wątpliwości, że określenia te (czynna służba wojskowa, okresowa służba wojskowa) nie zostały użyte przypadkowo jak również nie są używane zamiennie. Gdyby zamiarem ustawodawcy było przyznanie prawa do rekompensaty finansowej o jakiej mowa w art. 132d ust. 1 pkt 1 – także żołnierzom odbywającym ćwiczenia wojskowe to niewątpliwie użyłby stosownego określenia – np. tak jak w pozostałych przypadkach "w czasie pełnienia czynnej służby wojskowej". Skoro tak nie uczynił, to oznacza, że wspomniane uprawnienie przyznał jedynie grupie żołnierzy wskazanej w tym przepisie, do której to grupy skarżący nie należy. Powyższej okoliczności nie zmienia fakt, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze , rozpoznając jedno z wcześniejszych odwołań T. S. (od decyzji Wójta Gminy), wskazało jako organ właściwy do wydania decyzji, Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] . Należy bowiem mieć na uwadze, że rozpoznawane wówczas odwołanie dotyczyło decyzji wydanej w związku z konkretnym wnioskiem T. S. – złożonym na podstawie art. 132d ust. 1 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Jak słusznie wskazało wówczas Kolegium, wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, wobec czego skoro wniosek dotyczył ustalenia przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] wysokości rekompensaty finansowej to ten organ a nie Wójt Gminy, był organem właściwym do wydania decyzji. W ten sam sposób wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 października 2013 r. (sygn. akt II OW 102/13), zaznaczając jednocześnie, że "rozstrzygając spór kompetencyjny sąd administracyjny w żadnym wypadku nie ocenia zasadności żądania określonego we wniosku wszczynającym postępowanie". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że "określenie organu właściwego do rozpoznania wniosku nie przesądza o zasadności zawartego w nim żądania". Jak wynika z powyższego, wskazanie jako organu właściwego do wydania decyzji - Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] , związane było jedynie z podstawą i zakresem wniosku złożonego przez T. S. nie zaś z jego zasadnością (gdyby wniosek został złożony na podstawie art. 119a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, wówczas organem właściwym do wydania decyzji byłby Wójt Gminy). W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło