II SA/Sz 406/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury [...] delegowanego do Prokuratury [...] B. R. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata A. W. kwotę [...] złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Burmistrza, na podstawie art. 41 ust. 1, art. 17 ust. 2, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 7 pkt 5, 6 i art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) w związku z art. 106 ustawy o pomocy społecznej, po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] przyznał Z. M. pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego specjalnego na częściowe pokrycie kosztów nabycia drewna opałowego w wysokości [...] zł na miesiąc[...] . płatne w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że uwzględniając zalecenia organu II instancji zawarte w decyzji z dnia [...]Nr [...] przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeprowadził postępowanie uzupełniające. Kierownik OPS ustalił, że z wywiadu z dnia[...]. wynika, że kwestia dodatku mieszkaniowego została już załatwiona przez pracownika socjalnego, który ustalił, że wypłata dodatku nastąpi [...] z wyrównaniem za [...].Organ wyjaśnił, powołując się na definicję dochodu zawartą w art. 8 ust. 3 ustawy, że poza kwotą alimentów płaconych na rzecz innych osób, dochód nie może być pomniejszony o inne potrącenia komornicze. Dlatego też, formalnym dochodem klientki w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc tj. w [...] jest renta socjalna netto –[...] zł oraz [...] zł zasiłku pielęgnacyjnego, co daje łącznie kwotę [...] zł. Ustalono również, że komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji na kwotę [...]zł. W konkluzji Kierownik OPS stwierdził, że z uwagi na bardzo ograniczone możliwości Ośrodka, nawet najbardziej uzasadnione potrzeby rodziny nie mogą być w pełni zaspokojone. W [...] dotacja celowa na realizację zadań własnych – zasiłki celowe wynosiła [...] zł, natomiast w [...] zł. Średni zasiłek celowy, przy realizacji zadań za trzy kwartały wynosił[...] . – ...] zł, natomiast [...] zł. Z. M. reprezentowana przez D. J., której udzieliła pełnomocnictwa wniosła odwołanie, w którym polemizuje z ustaleniami decyzji wskazując na brak odpowiedniej pomocy prawnej ze strony Ośrodka w załatwieniu spraw strony oraz obarcza odpowiedzialnością za ten stan rzeczy pracownika socjalnego i kierownika OPS, który posiada wiedzę o stanie zdrowia oraz sytuacji życiowej strony, lecz odmawia jej pomocy prawnej. Zdaniem autorki odwołania, brak środków na pomoc społeczną został spowodowany ich rozdysponowaniem przez OPS "na wynagrodzenia i nagrody oraz prezenty". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 8 ust. 1 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r., w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), po rozpatrzeniu odwołania – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samodzielnie gospodarczej, której dochód nie przekracza kwoty [...] Następnie organ wskazał na przepisy art. 8 ust. 3-13 ustawy określające zasady ustalania dochodu na potrzeby uzyskania świadczeń z pomocy społecznej i przytoczył treść art. 8 ust. 3 stanowiący co ustawa uważa za dochód i wyjaśnił ich treść. W konkluzji tego wyjaśnienia organ zaznaczył, że katalog obciążeń pomniejszających dochód i katalog przychodów odliczanych od dochodu są na gruncie ustawy o pomocy społecznej zamknięte i nie obejmują kwot potrąconych przez komornika z tytułu zaległości w opłacaniu czynszu. Organ ustalił, że odwołująca się jest osobą niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka sama w mieszkaniu należącym do Nadleśnictwa. Na jej dochód w [...] (tj. w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek) złożyła się renta socjalna w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, co łącznie stanowi dochód [...] zł. Dlatego Kolegium stwierdziło, że dochód strony przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej tj.[...] , a wobec tego strona nie kwalifikuje się do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy, w tym do otrzymania zasiłku celowego na zasadzie art. 39 tej ustawy. Wyjaśniając, że zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, organ drugiej instancji wskazał na brak ustawowego zdefiniowania pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek", jednak przyjął, że w sprawie taki przypadek zachodzi z uwagi na sytuację zdrowotną strony. Omawiane świadczenie ma charakter fakultatywny, a zatem przyznanie tej formy pomocy oraz jej wysokość mają charakter uznaniowy. Przyznanie zasiłku celowego specjalnego nie jest uwarunkowane tylko i wyłącznie sytuacją życiową wnioskodawcy (interes indywidualny), lecz również uzależnione jest od posiadanych przez Ośrodek środków pieniężnych oraz liczby korzystających z pomocy społecznej (interes społeczny). W myśl bowiem art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Powołując się na zawarte w decyzji organu I instancji informacje o wysokości dotacji celowej na realizację zasiłku w latach [...] i średnią wysokość przyznanych w tych latach zasiłków celowych oraz wskazując na przyznane stronie, innymi decyzjami, formy pomocy (zasiłki celowe w[...] . w kwocie [...] zł na pokrycie kosztów leczenia, w kwocie [...] zł na wykupienie leków, na częściowe pokrycie kosztu zakupu żywności w wysokości [...] Kolegium wyjaśniło, że Z. M. nie została pozbawiona wsparcia ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej, a przyznany zaskarżoną decyzją zasiłek na zakup opału w kwocie [...] zł. znacznie przewyższa średnią wysokość zasiłku celowego w [...]. Nie zgadzając się z wyżej opisaną decyzją Z. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę podnosząc, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze skupiło swą uwagę tylko na kwotach udzielanego wsparcia finansowego natomiast strona przede wszystkim podniosła "kompletny brak pracy socjalnej z osobą chorą i niepełnosprawną". W skardze opisana została sytuacja zdrowotna i życiowa w jakiej znalazła się skarżąca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie wyjaśnić trzeba, skoro strona, jak wynika to z treści skargi, tego nie wie lub nie rozumie, że sądy administracyjne rozpatrując skargi na decyzje administracyjne, sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że sądowej kontroli nie podlegają działania pracowników socjalnych oraz innych pracowników ośrodka pomocy społecznej, które nie przybierają postaci aktu administracyjnego podjętego w wyniku rozpatrzenia indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej. Wbrew przekonaniu skarżącej, sąd administracyjny nie jest właściwy do oceny sposobu wykonywania pracy socjalnej przez osoby zatrudnione w instytucjach pomocy społecznej, a zatem zarzuty skargi eksponujące tę stronę działania organów orzekających w sprawie należało uznać za bezprzedmiotowe dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Z uwagi na to, że sąd administracyjny z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, należało zbadać zgodność z prawem zaskarżonej decyzji niezależnie od wskazanych wyżej wywodów skargi. Materialno – prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stwarza możliwość przyznania – w szczególnie uzasadnionych przypadkach – zasiłku celowego specjalnego osobie, której dochód, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, przekracza kryterium dochodowe wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojej decyzji w sposób klarowny, a przede wszystkim znajdujący oparcie w przepisach prawa oraz zgodny z ich wykładnią, wyjaśniło zarówno zasady ustalania dochodu osoby samotnie gospodarującej, jak też prawidłowo ustaliło dochód skarżącej, przyjmując, że dochód ten [...] w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekroczył przewidziane prawem kryterium dochodowe wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej [...]. Podzielić zatem trzeba stanowisko organów administracji publicznej orzekających w sprawie, że w takiej sytuacji stronie nie przysługuje zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Również zgodnie z prawem organy te uznały, że sytuacja zdrowotna i życiowa skarżącej przemawia za uznaniem, że zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, prowadzący do konieczności rozpatrzenia wniosku w trybie tego przepisu ustawy. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja w sposób wyczerpujący rozważyła, w ramach uznania administracyjnego, kwestie dotyczące przyznania Z. M. prawa do zasiłku celowego specjalnego, jak również okoliczności mające wpływ na ustalenie wysokości tej formy pomocy. Nie negując trudnej sytuacji życiowej skarżącej, z uwagi na jej niepełnosprawność, samotność oraz niski dochód, który przekracza wprawdzie kryterium dochodowe, ale z pewnością nie jest wystarczający na pokrycie wszystkich potrzeb, trzeba jednak mieć na uwadze, że – jak trafnie wywiodło to Kolegium – wysokość przyznanej pomocy społecznej stanowi wypadkową potrzeb strony i możliwości pomocy realizowanej przez ośrodek pomocy społecznej. Z tego wynika, że potrzeby podopiecznego mogą być zaspokojone przez pomoc społeczną w stopniu wynikającym z jej możliwości. Środki pomocy społecznej muszą być dzielone na wszystkich korzystających z pomocy społecznej. W tej sytuacji, wykazany w zaskarżonej decyzji fakt zmniejszenia w [...] dotacji na zasiłki celowe [...] w stosunku do roku poprzedniego, posiada istotne znaczenie przy ocenie możliwości organu pomocy społecznej i trafnie został powołany w zaskarżonej decyzji jako jeden z czynników ograniczających możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej w zaspokojeniu potrzeb zgłaszanych przez podopiecznych w ramach zasiłków fakultatywnych. Z drugiej strony nie można stracić z pola uwagi, również zasadnie dostrzeżonego przez organ II instancji, faktu objęcia skarżącej w tym samym czasie pomocą szerszą niż tylko na podstawie zaskarżonej decyzji, skoro w na podstawie czterech odrębnych decyzji przyznano stronie zasiłki celowe specjalne na łączną kwotę[...] . W tej sytuacji, brak jest podstaw do podważenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która oparta została na prawidłowo ustalonych faktach i mieści się w granicach uznania administracyjnego w ramach którego została wydana. Wprawdzie samo postępowanie administracyjne nie było wolne od wad, skoro organ I instancji swoją decyzję doręczył stronie, a nie ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi, jednakże naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro pełnomocnik powziął wiedzę o decyzji i w terminie ustawowym złożył od niej odwołanie. Z tych względów należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić skargę. Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia na rzecz adwokata wyznaczonego na zasadzie prawa pomocy oparte zostało o przepis art. 250 p.p.s.a.