II SA/Sz 407/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.),, Sędzia WSA Barbara Gebel, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2010r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I oddala skargę, II przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na rzecz adwokat I. Z. kwotę [...] złote , zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Burmistrza, na podstawie art. 41 ust. 1,17 ust. 2,8, ust. 1 pkt 1,7 pkt 5,6 i art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z poźn. zm.) w związku z art. 106 ustawy o pomocy społecznej, po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 9 września 2009 r. przyznał Z. M. pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego specjalnego na częściowe pokrycie kosztów leczenia w wysokości [...] zł na miesiąc [...]r. płatne w [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że uwzględniając zalecenia organu II instancji zawarte w decyzji z dnia [...]r. Nr [...]przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeprowadził postępowanie uzupełniające. Kierownik OPS ustalił, że z wywiadu z dnia [...]r. wynika, że kwestia dodatku mieszkaniowego została już załatwiona przez pracownika socjalnego, który ustalił, że wypłata dodatku nastąpi w [...]r. z wyrównaniem za [...]r. Organ wyjaśnił, powołując się na definicję dochodu zawartą w art. 8 ust. 3 ustawy, że poza kwotą alimentów płaconych na rzecz innych osób, dochód nie może być pomniejszony o inne potrącenia komornicze. Dlatego też, formalnym dochodem klientki w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc tj. w [...]r. jest renta socjalna netto – [...]zł oraz [...] zł zasiłku pielęgnacyjnego, co daje łącznie kwotę [...]zł. Ustalono również, że komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji co do kwoty [...]zł. We wrześniu klientka nie skorzystała ze skierowań do ortopedy wystawionych przez lekarza rodzinnego, gdyż nie zarejestrowała się do żadnej przychodni. Organ wskazał, że Ośrodek nie posiada środków na pokrycie wizyt w prywatnych gabinetach ortopedycznych, oraz że strona korzystała ze wsparcia na leczenie lub wykupienie leków. W konkluzji Kierownik OPS stwierdził, że z uwagi na bardzo ograniczone możliwości Ośrodka, nawet najbardziej uzasadnione potrzeby rodziny nie mogą być w pełni zaspokojone. W roku [...] dotacja celowa na realizację zadań własnych – zasiłki celowe wyniosła [...]zł, natomiast w roku [...] – [...]zł. Średni zasiłek celowy, przy realizacji zadań za trzy kwartały wynosił w [...] r. – [...] natomiast w [...]r. – [...]zł. Z. M. reprezentowana przez D. J., której udzieliła pełnomocnictwa wniosła odwołanie, które skierowane zostało przeciwko trzem różnym decyzjom wydanym przez organ I instancji w dniu [...]r. oraz w dniu [...]r. Odwołanie wniesione w niniejszej sprawie polemizuje z ustaleniami decyzji wskazując na brak odpowiedniej pomocy prawnej ze strony Ośrodka w załatwieniu spraw strony oraz obarcza odpowiedzialnością za ten stan rzeczy pracownika socjalnego i kierownika OPS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 8 ust. 1 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z poźn. zm.) oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r., w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), po rozpatrzeniu odwołania – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuję osobie samodzielnie gospodarczej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł. Następnie organ przytoczył przepisy art. 8 ustawy określające, co uważa się za dochód, o jakie zobowiązania dochód ten pomniejsza się oraz jakich obciążeń do dochodu nie wlicza się. W konkluzji tego wywodu Kolegium wyjaśniło, że zarówno katalog odliczeń jak i katalog pomniejszeń nie obejmuję kwot potrąconych przez komornika z tytułu zaległości w opłacaniu czynszu. Organ odwoławczy ustalił, że odwołująca się jest osobą niezdolna do pracy z powodu niepełnosprawności, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka sama w mieszkaniu należącym do Nadleśnictwa. Na jej dochód w [...]r. (tj. w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek) złożyła się renta socjalna w wysokości [...]oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, co łącznie stanowi dochód [...]zł i przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące [...]zł. Dlatego Kolegium stwierdziło, że strona nie kwalifikuje się do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy, w tym do otrzymania zasiłku celowego na podstawie art. 39 tej ustawy. Wyjaśniając, że zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, organ drugiej instancji wskazał na brak ustawowego zdefiniowania pojęcia "szczególnie uzasadniony przypadek", jednak przyjął, że w sprawie taki przypadek zachodzi z uwagi na sytuację zdrowotną strony. Kolegium wskazało dalej, że omawiane świadczenie ma charakter fakultatywny, a zatem przyznanie tej formy pomocy oraz jej wysokość mają charakter uznaniowy. Przyznanie zasiłku celowego specjalnego nie jest uwarunkowane tylko i wyłącznie sytuacją życiową wnioskodawcy (interes indywidualny), lecz również uzależnione jest od posiadanych przez Ośrodek środków pieniężnych oraz liczby korzystających z pomocy społecznej (interes społeczny). W myśl bowiem art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Powołując się na zawarte w decyzji organu I instancji informacje o wysokości dotacji celowej na realizację zasiłku w latach [...]i sposób wydatkowania tych sum oraz wskazując na przyznane stronie, innymi decyzjami, formy pomocy w [...] r., Kolegium wyjaśniło, że strona nie została pozbawiona wsparcia ze strony OPS w [...]. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że skoro organ I instancji należycie uzasadnił motywy jakimi kierował się przyznając stronie specjalny zasiłek celowy w wysokości [...]zł, to brak jest podstaw do uznania, że doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego i przepisów prawa i dlatego rozstrzygnięcie organu I instancji uznał za zasadne i utrzymał w mocy. Z. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wyżej opisaną decyzje ostateczną podnosząc, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze skupiło swą uwagę tylko na kwotach udzielanego wsparcia finansowego natomiast strona przede wszystkim podniosła "kompletny brak pracy socjalnej z osobą chorą i niepełnosprawną" Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na wstępie wyjaśnić trzeba, bowiem strona, jak wynika to z treści skargi, tego nie wie lub nie rozumie, że sądy administracyjne rozpatrując skargi na decyzje administracyjne, sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że sądowej kontroli nie podlegają działania pracowników socjalnych, oraz innych pracowników ośrodka pomocy społecznej, które nie przybierają postaci aktu administracyjnego podjętego w wyniku rozpatrzenia indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej. Wbrew przekonaniu skarżącej, sąd administracyjny nie jest właściwy do oceny sposobu wykonywania pracy socjalnej przez osoby zatrudnione w instytucjach pomocy społecznej. Z uwagi na to, że sąd administracyjny z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, należało zbadać zgodność z prawem zaskarżonej decyzji niezależnie od wskazanych wyżej wywodów skargi. Materialno – prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stwarza możliwość przyznania – w szczególnie uzasadnionych przypadkach – zasiłku celowego specjalnego osobie, której dochód, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, przekracza kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojej decyzji w sposób klarowny, a przede wszystkim znajdujący oparcie w przepisach prawa oraz zgodny z ich wykładnią wyjaśniło zarówno zasady ustalania dochodu osoby samotnie gospodarującej, jak też prawidłowo ustaliło dochód skarżącej, przyjmując, że dochód ten przekracza przewidziane prawem kryterium dochodowe wynoszące [...] zł, w odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej. Podzielić zatem trzeba stanowisko organu, że w takiej sytuacji stronie nie przysługuje zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Również zgodnie z prawem organy orzekające obu instancji uznały, że sytuacja zdrowotna i życiowa skarżącej przemawia za uznaniem, że jest to szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prowadzący do konieczności rozpatrzenia wniosku w trybie tego przepisu ustawy. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja w sposób wyczerpujący rozważyła, w ramach uznania administracyjnego, kwestie dotyczące przyznania Z. M. prawa do zasiłku celowego specjalnego, jak również okoliczności mające wpływ na ustalenie wysokości tej formy pomocy. Nie negując trudnej sytuacji życiowej skarżącej z uwagi na jej niepełnosprawność, samotność oraz niski dochód, który przekracza wprawdzie kryterium dochodowe, ale z pewnością nie jest wystarczający na pokrycie wszystkich potrzeb, trzeba jednak mieć na uwadze, że – jak trafnie wywiodło to Kolegium – wysokość przyznanej pomocy społecznej stanowi wypadkową potrzeb strony i możliwości pomocy realizowanej przez ośrodek pomocy społecznej. Z tego wynika, że potrzeby podopiecznego mogą być zaspokojone przez pomoc społeczną w stopniu wynikającym z jej możliwości. Środki pomocy społecznej muszą być dzielone na wszystkich korzystających z pomocy społecznej. W tej sytuacji, wykazany w zaskarżonej decyzji fakt zmniejszenia w [...]r. dotacji na zasiłki celowe niemalże o [...]% w stosunku do roku poprzedniego posiada istotne znaczenie przy ocenie możliwości organu pomocy społecznej. Z drugiej strony nie można stracić z pola uwagi, również trafnie dostrzeżonego przez organ II instancji, faktu objęcia skarżącej w [...]r. pomocą szerszą niż tylko na podstawie zaskarżonej decyzji, skoro na podstawie czterech innych decyzji przyznano stronie zasiłki specjalne celowe na łączną kwotę [...]zł. W tej sytuacji, brak jest podstaw do podważenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która oparta została na prawidłowo ustalonych faktach i mieści się w granicach uznania administracyjnego. Z tych względów należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić skargę a w oparciu o art. 250 p.p.s.a. orzec o wynagrodzeniu na rzecz pełnomocnika wyznaczonego na zasadzie prawa pomocy.