II SA/Sz 409/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi E. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania (zażalenia) oddala skargę. Postanowieniem z 26 stycznia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego, po rozpoznaniu odwołania (zażalenia) E. Z. (dalej "skarżący") od postanowień w sprawie wznowienia z urzędu postępowań administracyjnych i decyzji Burmistrza Miasta S., tj.: 1. postanowienia z dnia [...] r., znak: [...] w sprawie wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu decyzją nr [...] z dnia [...] r. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w okresie od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz decyzji nr [...] z dnia [...] r. uchylającej w całości decyzję nr [...] z dnia [...] r. w sprawie przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. oraz odmawiającej na wniosek z dnia 20 grudnia 2019 r. przyznania zasiłku okresowego; 2. postanowienia z dnia [...] r. znak: DŚPS. [...], w sprawie wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu decyzją nr [...] z dnia [...]. świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 marca 2020 r. oraz w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. na cele bytowe oraz decyzji nr [...] z dnia 18 lipca 2022 r. uchylającej w całości decyzję nr [...] z dnia 7 stycznia 2020 r. w sprawie przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na cele bytowe (wydatki mieszkaniowe, usługi dentystyczne i fizjoterapeutyczne, koszty dojazdu do placówek medycznych, koszty napraw instalacji wodno - kanalizacyjnej i gazowej) w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2022 r. oraz odmawiającej na wniosek z dnia 20 grudnia 2019 r, przyznania zasiłku celowego na cele bytowe; 3. postanowienia z dnia [...] r. znak: [...], w sprawie wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu decyzją nr [...] z dnia [...] r. świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. oraz w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. z przeznaczeniem na zakup żywności oraz decyzji nr [...] z dnia 18 lipca 2022 r. uchylającej w całości decyzje nr [...] z dnia 7 stycznia 2020 r. w sprawie przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r. oraz odmawiającej na wniosek z dnia 20 grudnia 2019 r. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, - stwierdziło niedopuszczalność odwołania (zażalenia). Kolegium podało, że Burmistrz wznowił z urzędu postępowania administracyjne zakończone ostatecznymi decyzjami przyznającymi skarżącemu pomoc społeczną w formie zasiłków okresowych i celowych, natomiast wskazanymi decyzjami zakończył wszczęte postępowanie wznowieniowe. Pismem z 11 lipca 2022 r. skarżący wniósł odwołanie (zażalenie) na ww. postanowienia, nazywając je decyzjami. W dniu [...] Kolegium wydało postanowienie nr [...], w którym stwierdziło niedopuszczalność odwołania (zażalenia) od ww. postanowień. Kolegium podało, że decyzjami opisanymi na wstępie Burmistrz uchylił decyzje ostateczne przyznające skarżącemu pomoc społeczną i odmówił jej przyznania z uwagi na znaczne przekroczenie przez stronę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, przewidzianego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Decyzje te zostały nadane do strony na wskazany przez nią adres listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru za pośrednictwem Poczty Polskiej - operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe i doręczone skarżącemu w dniu 4 sierpnia 2022 r. Skarżący wniósł z uchybieniem ustawowego terminu odwołanie od tych decyzji, a jego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został uwzględniony przez Kolegium, które postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienia Kolegium z dnia [...] r. nr [...] oraz nr [...] zostały doręczone stronie w dniu 2 listopada 2022 r. Pismem z dnia 7 listopada 2022 r. (data wpływu do organu I instancji) skarżący wniósł ponownie odwołanie od postanowień organu z dnia [...] r. oraz decyzji organu z dnia [...] r. Kolegium uznało wniesione przez skarżącego odwołanie (zażalenie) za niedopuszczalne, gdyż dotyczyło postanowień i decyzji organu I instancji, które były już przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu odwoławczym, a w wyniku ich rozpatrzenia zapadły ostateczne rozstrzygnięcia w formie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania (zażalenia) - w odniesieniu do zaskarżonych postanowień organu I instancji oraz postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - w odniesieniu do zaskarżonych decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy podał, że na skutek uprzednio wniesionych przez stronę środków zaskarżenia od postanowień organu I instancji z dnia [...]. oraz decyzji tego organu z dnia [...] brak jest możliwości ponownego rozpatrzenia odwołania (zażalenia) od nich, gdyż organ odwoławczy nie może orzekać ponownie w tej samej sprawie. Organ odwoławczy powołał się na art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej "K.p.a.") i wskazał, że w sprawie zaistniała przesłanka przedmiotowa niedopuszczalności odwołania (zażalenia) z uwagi na okoliczność, że odwołanie (zażalenie) od postanowień organu I instancji oraz odwołanie od decyzji tego organu zostało już rozpatrzone ostatecznymi postanowieniami organu wyższego stopnia, a więc w sprawie występuje, tzw. res iudicata (powaga rzeczy osądzonej). W takim stanie rzeczy ponowne rozpatrzenie spraw w drodze rozstrzygnięcia organu wyższego stopnia - Kolegium, dotyczyłoby spraw tożsamych podmiotowo i przedmiotowo ze sprawami już ostatecznie zakończonymi w administracyjnym toku instancji w drodze ostatecznych postanowień Kolegium z dnia [...] r. nr [...] oraz nr [...] Postanowienia te stały się również prawomocne wobec braku ich zaskarżenia do WSA w Szczecinie. Wydanie kolejnego postanowienia lub decyzji dotyczących tożsamej sprawy, która już była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym, powodowałoby że kolejna decyzja lub postanowienie obarczone byłyby wadą nieważności i konieczne stałoby się ich wyeliminowanie z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności. Skarżący złożył skargę na ww. postanowienie, domagając się jego uchylenia, gdyż według niego było rażąco szkodliwe. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność złożonych przez skarżącego odwołań (zażaleń) na postanowienia wznawiające z urzędu postępowania administracyjne w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych oraz zasiłku okresowego oraz decyzji uchylających wcześniejsze decyzje o przyznaniu skarżącemu ww. świadczeń. Kwestionowane przez skarżącego postanowienia zostały wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1, 2 i art. 150 § 1 K.p.a., po stwierdzeniu przez organ pomocy społecznej, iż korzystający ze świadczeń pomocy społecznej nie ujawnił stanu faktycznego dotyczącego swojej sytuacji dochodowej i majątkowej. W szczególności nie poinformował organu, iż uzyskiwał dochód w postaci zasiłku chorobowego z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz posiadał gospodarstwo rolne. Powyższe stanowiło podstawę do uznania, iż wyszły na jaw nowe okoliczności ważne dla sprawy, istniejące faktycznie w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Stosownie natomiast do art. 149 § 1 K.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Przepis art. 141 § 1 K.p.a. statuuje zasadę, że na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy przepisy tak stanowią. Oznacza to, że tylko wyraźne objęcie regulacją kodeksową postanowień o konkretnej treści uprawnia stronę do ich zaskarżenia w drodze zażalenia. Tymczasem z art. 149 § 3 i 4 K.p.a. wynika wprost, że zaskarżeniu zażaleniem podlega tylko postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Na temat zaskarżalności postanowień w przedmiocie wznowienia K.p.a. milczy, co wedle wskazanej wyżej reguły wyklucza ich kontrolę w postępowaniu zażaleniowym. Kwestia niezaskarżalności postanowień w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego wynika zatem wprost z regulacji kodeksowych i nie jest sporna ani w piśmiennictwie, ani w orzecznictwie. Warto zwrócić w tym miejscu uwagę na specyficzną konstrukcję postępowania wznowieniowego, które ma charakter dwuetapowy. Pierwszy etap sprowadza się do formalnej oceny dopuszczalności wznowienia postępowania. Dopiero pozytywna ocena dopuszczalności wznowienia, zakończona postanowieniem o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.) pozwala na przejście do drugiego etapu, tj. do postępowania rozpoznawczego, w ramach którego organ bada, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta wadami kwalifikowanymi. Jak wynikało z akt, organ odwoławczy wydał w dniu 26 października 2022 r. postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania (zażalenia skarżącego), które złożył skarżący na ww. postanowienia. Ponadto skarżący złożył odwołania od ww. decyzji z uchybieniem terminu. W dniu 26 października 2022 r. Kolegium wydało postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez skarżącego. W niniejszej sprawie skarżący złożył ponownie odwołanie (zażalenie) na ww. postanowienia i decyzje. Wskazać należy, że przepisy K.p.a. nie przewidują ponownego rozpoznania spraw, które zostały już ostatecznie rozstrzygnięte przez organ administracji. Stosownie do art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że przyczyny niedopuszczalności odwołania są podmiotowe i przedmiotowe. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego odwołanie i w niniejszej sprawie nie zachodzą, gdyż skarżący był podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania. Przyczyny przedmiotowe mogą natomiast obejmować przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji lub postanowienia w administracyjnym toku instancji, gdyż tok postępowania został już w sprawie wyczerpany. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaszedł przypadek braku spełnienia przesłanek przedmiotowych dopuszczalności odwołania (zażalenia) z uwagi na okoliczność, że odwołanie (zażalenie) od postanowień organu I instancji oraz odwołanie od decyzji tego organu zostało już rozpatrzone ostatecznymi postanowieniami organu wyższego stopnia, wystąpił więc stan rzeczy osądzonej. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.