II SA/Sz 411/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant Agnieszka Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia części nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...] w części określającej termin przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, II. w pozostałej części skargę oddala, III. orzeka, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt. I wyroku nie podlega wykonaniu, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego a rzecz skarżącej K. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. U z a s a d n i e n i e : Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydenta Miasta , na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.) oraz §15 załącznika do Uchwały Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] w sprawie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta, nakazał K. S., współwłaścicielce nieruchomości przy ul. [...] w [...] przyłączyć użytkowaną przez siebie część nieruchomości – lokal nr [...], do istniejącej sieci kanalizacyjnej w ul. [...], w nieprzekraczalnym terminie do [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wizja przeprowadzona w dniu [...]. przez pracowników Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego i Straży Miejskiej, potwierdziła istnienie faktycznej możliwości realizacji przez K. S. obowiązku przyłączenia posesji do kanalizacji miejskiej znajdującej się w ulicy. Zgodnie z informacją Zakładu Wodociągów i Kanalizacji , kanał sanitarny w ul. [...] został przekazany do eksploatacji w [...]. Upłynął również termin jednego roku od oddania do eksploatacji nowowybudowanej kanalizacji i od daty wejścia w życie załącznika do Uchwały Rady Miasta z dnia [...], nr [...] w sprawie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta, zobowiązującej właścicieli nieruchomości wyposażonych w zbiorniki bezodpływowe przy ul. [...] do przyłączenia nieruchomości na własny koszt do sieci kanalizacyjnej. K. S. wniosła od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego , zarzucając organowi I instancji: - obrazę przepisów art. 195 – 221 k.c., - naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego sprawy, - naruszenie art. 10 k.p.a., poprzez niedopuszczenie dowodów oraz zgłoszonych przez stronę żądań. Odwołująca się podniosła, że nieruchomość położona przy ul. [...] jest współwłasnością, również co do części wspólnych budynku, w tym instalacji wodnokanalizacyjnej. Do dnia złożenia odwołania, toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym w sprawie zniesienia współwłasności, nie zostało zakończone. K. S. podała, że do czasu samowoli budowlanej popełnionej przez L. R., którego następcą prawnym jest S. R., w budynku istniały dwa piony wodne oraz dwa piony kanalizacyjne, które przechodziły przez oba mieszkania. Jedne pion był kuchenny, drugi zaś w łazience. W trakcie dokonywania samowolnych prac budowlanych właściciel lokali na parterze zlikwidował w piwnicy pion wodny i kanalizacyjny prowadzący do łazienki lokalu na piętrze. Tym samym pozbawił rodzinę K. S. możliwości korzystania z wody w łazience. W konsekwencji tych działań Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] wydał decyzję nakazującą doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, a następnie postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia wniosku L. R. o zniesienie współwłasności. W dalszej części odwołania K. S. zarzuciła organowi I instancji brak rozstrzygnięcia istoty sprawy odnoszącej się do podłączenia nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacyjnej oraz braku przeszkód do likwidacji szamba. Ponadto, podważyła trafności wydania decyzji nakazującej podłączenie nieruchomości tylko jednemu współwłaścicielowi nieruchomości. W ocenie odwołującej się, w postępowaniu powinien zostać przeprowadzony dowód z opinii rzeczoznawcy na okoliczność ustalenia stanu faktycznego dotyczącego instalacji wodnokanalizacyjnej, bowiem Straż Miejska jak i pracownicy Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego nie posiadają w tym zakresie stosownej wiedzy jak i uprawnień budowlanych. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Uzasadniając treść dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na treść art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która przez pojęcie właścicieli nieruchomości rozumie także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne, osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 3 w/w ustawy, jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany. Z przytoczonych przepisów organ wywiódł, że w przypadku nieruchomości przy ul. [...], obowiązek przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej obciąża właścicieli poszczególnych lokali tej nieruchomości. Nie ma przeszkód, aby właściciele tych lokali, porozumiewając się dokonali wspólnej inwestycji w przedmiocie przyłączenia konkretnego budynku do sieci kanalizacyjnej. Nie można jednak uzależnić wykonania nałożonego na właściciela lokalu obowiązku przyłączenia do sieci od zawarcia takiego porozumienia i narzucenia współwłaścicielowi budynku wspólnej inwestycji. Tym bardziej, że właściciel drugiego lokalu z powyższego obowiązku już się wywiązał. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że kwestie zgodności z prawem robót budowlanych dokonanych w tym zakresie przez właściciela sąsiedniego lokalu nie mają znaczenia dla oceny ustawowych przesłanek istnienia obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu naruszenia przez Prezydenta Miasta art. 7 i 10 k.p.a. W ocenie Kolegium, stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy a przeprowadzone przez organ I instancji czynności dowodowe wykazały istnienie faktycznej możliwości przyłączenia lokalu odwołującej się do sieci kanalizacyjnej. Wniosek dowodowy o powołanie biegłego z zakresu instalacji sanitarnej Kolegium oceniło jako nieuzasadniony, bowiem nakazując podłączenia lokalu do sieci kanalizacyjnej organ nie ma obowiązku badania stanu technicznego instalacji sanitarnej wewnątrz budynku, a jedynie obiektywnie ocenia możliwość przyłączenia konkretnego budynku, czy lokalu, do danej, istniejącej sieci kanalizacyjnej. Kolegium podkreśliło, że realizacja obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej ma charakter bezwzględny, podobnie jak i obligatoryjny charakter ma wydanie przez organ decyzji nakazującej jego wykonanie. K. S. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której ponowiła w całości argumentację przedstawioną we wcześniej wniesionym odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta . Skarga oparta została na zarzutach braku obiektywności organów i naruszeniu przepisów prawa procesowego (art. 7 i art. 10 k.p.a.). Zdaniem skarżącej, niepodzielność części wspólnych budynku winna obligować Prezydenta Miasta do nałożenia obowiązku na wszystkich współwłaścicieli budynku. K. S. ponownie zwróciła uwagę na trwające przed organami nadzoru budowlanego postępowanie, którego przedmiotem są samowolne roboty budowlane przeprowadzone przez poprzedniego współwłaściciela nieruchomości, które obejmowały m.in. ingerencję w sieć wodnokanalizacyjną. Skarżąca wskazała także na ograniczenia w korzystaniu z użytkowanej części budynku spowodowane samowolnymi działaniami L. R.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Kontrola kwestionowanych przez skarżącą decyzji organów administracji obu instancji, przeprowadzona w ramach określonych przez art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), tj. pod względem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że decyzje obarczone są w części wadą nieważności, jednakże co do zasady w części nakazującej K. S. podłączenie lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] do sieci kanalizacyjnej znajdującej się w tej ulicy, odpowiadają prawu. Kwestie związane z utrzymaniem czystości i porządku w gminach, w tym z koniecznością podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, regulują w szczególności przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.). Art. 5 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy nakłada na właściciela nieruchomości obowiązek zapewnienia utrzymanie czystości i porządku m.in. poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W przypadku stwierdzenia niezrealizowania tego obowiązków wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą jego wykonanie, do czego obliguje go treść art. 5 ust. 7 ustawy. W przypadku ustalenia przez organ, że właściciel nieruchomości bez uzasadnionych przyczyn technicznych lub ekonomicznych nie wykonuje ustawowego obowiązku, wydanie takiej decyzji nie ma charakteru uznaniowego. Organ zobowiązany jest nałożyć nakaz wykonania takiego obowiązku. Jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność i została zabudowana budynkiem mieszkalnym dwurodzinnym, w którym każdy z lokali mieszkalnych wyposażony jest w instalację kanalizacyjną, wówczas uzasadnione jest nałożenie obowiązku podłączenia danego lokalu do sieci miejskiej o którym mowa w art. 5 ust. 7 w/w ustawy, na poszczególnych właścicieli lokalu. Skarżąca w uzasadnieniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego podniosła w istocie zarzuty naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 10 k.p.a. W ocenie Sądu, w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym nie naruszono art. 7 k.p.a. a stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy. Najistotniejszym w niniejszej sprawie zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia stało się rozważenie, czy wobec funkcjonowania w ul. [...] instalacji kanalizacyjnej istnieją techniczne przeszkody do podłączenia użytkowanej przez skarżącą części nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub czy podłączenie takie z punktu widzenia ekonomicznego jest nieuzasadnione. Tylko bowiem wystąpienie którejś z tych 2 przesłanek mogłoby uwolnić skarżącą od obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Ustawodawca w art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewidział innych podstaw, które zwalniałyby właściciela nieruchomości od obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Skoro w art. 5 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy prawodawca enumeratywnie wymienił przesłanki uwalniające właścicieli od obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, to wszystkie inne okoliczności, takie jak spory sąsiedzkie, sposób technicznego rozwiązania podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, uzyskanie zgody współwłaściciela nieruchomości, czy też sądowej zgody zastępczej w tym zakresie, nie mają wpływu na wypełnienie obowiązku o którym mowa w tym przepisie. Podnoszone przez skarżącą argumenty wskazujące na prowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie w sprawie samowolnych zmian w wewnętrznej sieci kanalizacyjnej lub trudności w uzyskaniu zgody współwłaściciela nieruchomości, nie mogą stanowić okoliczności zwalniających skarżącą od podjęcia kroków zmierzających do wypełnienia ciążącego na niej obowiązku. Sąd nie podzielił sformułowanego przez K. S. zarzutu naruszenia przez organy art. 10 k.p.a. polegającego na nieuwzględnieniu wniosku dowodowego skarżącej o powołanie rzeczoznawczy (biegłego) w zakresie instalacji wodnokanalizacyjnej. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na organy prowadzące postępowanie obowiązku uwzględniania każdego wniosku dowodowego, w szczególności w sytuacji, gdy przeprowadzenie danego dowodu, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 5 maja 1998 r., sygn. akt III SA 193/97, Lex nr 35474). W toczącym się postępowaniu nie było bowiem kwestią sporną to, czy istnieją przeciwwskazania ekonomiczne lub odnoszące się do przeszkód natury technicznej uniemożliwiające podłączenie instalacji kanalizacyjnej pochodzącej z lokalu zajmowanego przez skarżącą do sieci kanalizacyjnej funkcjonującej w ul. [...]. Jedyną przeszkodą do zrealizowania tego podłączenia, na co wskazują składane w postępowaniu administracyjny i w skardze wyjaśnienia skarżącej, stał się międzysąsiedzki spór co do samego miejsca przeprowadzenia i podłączenia instalacji kanalizacyjnej z lokalu skarżącej poprzez lokal nr [...] zajmowany przez S. R., znajdujący się na parterze budynku przy ul. [...]. Brak osiągnięcia porozumienia współwłaścicieli nieruchomości w tym zakresie nie stanowi przyczyny natury technicznej i może być rozwiązany poprzez wypracowane przez nich uzgodnienie, bądź w wyniku uzyskania zgody zastępczej na drodze powództwa cywilnego. Nie mogły na kanwie niniejszej sprawy stać się przedmiotem oceny Kolegium lub Sądu poruszane w skardze zagadnienia związane z istniejącym, w ocenie skarżącej, ograniczeniem jej prawa do korzystania z nieruchomości, spowodowanym określonymi działaniami kolejnych użytkowników lokalu na parterze. Sprawy z zakresu ochrony praw o charakterze cywilnym, nie leżą w gestii organów administracji jak i sądów administracyjnych zaś kwestie samowoli budowlanych winny być wyjaśnione przez organy nadzoru budowlanego i dopiero podjęte przezeń rozstrzygnięcia, w wyniku ich zaskarżenia, mogłyby stać się przedmiotem kontroli tut. Sądu w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie będąc związany zarzutami skargi i powołaną w nich podstawą prawną, wychodząc poza jej granice, do czego Sąd jest zobowiązany w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził jednak, iż kwestionowane decyzje organów obu instancji, dotknięte są wadą nieważności w części określającej termin podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie daję organom prawnej podstawy do zamieszczenia w decyzji terminu wykonania określonych w art. 5 tej ustawy obowiązków, w tym obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Oznacza to, że w tym zakresie decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej, wyczerpując przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., powodującą konieczność stwierdzenia nieważności decyzji w tej części (por. wyrok NSA z dnia 5 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1502/97, Lex nr 47792). Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta w części określającej termin przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a w pozostałej części skargę oddalił na mocy art. 151 powołanej ustawy. W związku z tym, że uwzględnienie skargi nastąpiło w części niewspółmiernej w stosunku do przedmiotu sporu i ustalonego na tej podstawie wysokości pobranego wpisu w wys. [...] zł., Sąd, korzystając z uprawnień wynikających z art. 206 powołanej wyżej ustawy, zasądził na rzecz skarżącej od organu tylko część poniesionych kosztów postępowania sądowego w wysokości [...] zł. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku wydano w oparciu o art. 152 w/w ustawy.