II SA/Sz 412/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] oddaliło skargę R. J. na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że Prezydent Miasta S., występując w tej sprawie w roli wierzyciela, po doręczeniu R. J. upomnienia z dnia 7 marca 2006 r., wystawił tytuł wykonawczy opatrzony datą [...] Nr [...], obejmujący należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacony postój pojazdu marki [...], nr rej. [...] , w strefie płatnego parkowania w łącznej kwocie 2.200 zł oraz koszty upomnienia w wysokości 8,80 zł. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności wierzyciel wskazał ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz uchwałę Nr XIII/269/03 Rady Miasta Szczecina z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta Szczecina oraz sposobu ich pobierania oraz uchwałę Nr XXIX/576/04 z dnia 22 listopada 2004 r. Odpis tytułu wykonawczego organ egzekucyjny doręczył skarżącemu w dniu 13 lipca 2007 r. W dniu 19 października 2007 r. R. J. pismem zatytułowanym "wniosek", wniósł skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, w którym domagał się uchylenia decyzji Prezydenta Miasta S. [...], stanowiącej o zajęciu konta w Banku Spółdzielczym Rzemiosła w S. oraz zwrotu przez ten Bank kwoty 2.340,80 zł bezzasadnie wypłaconej z jego konta. W uzasadnieniu pisma R. J. podał, że w stosunku do jego osoby nie toczyło się i nie toczy postępowanie egzekucyjne oraz to, że ani on, ani jego żona nie otrzymali żadnej korespondencji informującej o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. W przekonaniu R. J. sprawa, której dotyczyło upomnienie Nr [...] z dnia [...] i od którego się odwołał, została definitywnie wyjaśniona w 2006 roku po uwzględnieniu jego trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Kolegium powołując się na treść art. 54 § 1 oraz art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazało, że prawo do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne powstaje wówczas, gdy strona wzrusza czynności natury wykonawczej i czynności faktyczne podejmowane w toku egzekucji. W wyniku wniesienia skargi można kwestionować skutecznie jedynie działanie organów w postępowaniu egzekucyjnym i kontrolą jest wówczas objęta jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, nie zaś działania będące podstawą egzekucji. Czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do kwoty 2340,80 zł została dokonana w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego R. J., wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...]. Zobowiązany, pomimo pouczenia zawartego w tytule wykonawczym, nie wniósł zarzutów, w których mógłby kwestionować podstawy prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nadto, wbrew twierdzeniom R. J., z odpowiedzi udzielonej przez wierzyciela na odwołanie dotyczące upomnienia nie wynikało, że sprawa należności z tytułu nieopłaconego postoju została definitywnie, pomyślnie dla zobowiązanego, zakończona. Kolegium wskazało nadto, że tytuł egzekucyjny został doręczony zobowiązanemu na podstawie art. 42, 43 i 44 Kodeksu postępowania administracyjnego ze skutkiem na dzień 13 lipca 2007 r. Organ podniósł również, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego nastąpiło prawidłowo, zgodnie z art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. R. J. wniósł zażalenie na postanowienie Kolegium z dnia [...], w którym zarzucił, że nie został powiadomiony prawidłowo o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, a jedyną korespondencją, którą otrzymał w tej sprawie było upomnienie Nr [...] z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, że doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanemu nastąpiło prawidłowo na podstawie art. 42, 43 i 44 Kodeksu postępowania administracyjnego ze skutkiem na dzień 13 lipca 2007 r. i z tym dniem została wobec niego wszczęta egzekucja administracyjna. R. J. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze domagał się uchylenia decyzji Prezydenta Miasta S. Nr [...], stanowiącej o zajęciu konta firmy skarżącego w Banku Spółdzielczym Rzemiosła w S. oraz zwrotu przez Prezydenta Miasta S. kwoty 2340,80 zł wraz z należnymi odsetkami. W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 20 czerwca 2008 r. wskazał, że przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] i zarzucał, że organy opierają swoje racje na domniemaniu doręczenia skarżącemu zawiadomienia o prowadzonej egzekucji. R. J. zarzucił również, że przy doręczaniu mu korespondencji w tej sprawie został naruszony art. 42 § 3 Kpa, albowiem organ znał z ewidencji adres prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Naruszono w ocenie skarżącego również art. 46 i art. 47 Kpa poprzez brak potwierdzeń odbioru korespondencji przez adresata lub domownika oraz adnotacji o odmowie przyjęcia zawiadomienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu określonego prawa bądź uprawnienia. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem kontroli rozstrzygnięć wydanych w granicach danej sprawy wedle kryterium celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia, z punktu widzenia życiowych potrzeb strony, lecz ocenia, czy wydane w sprawie postanowienie narusza przepisy prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał skargę R. J. za uzasadnioną, jednakże z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, jeśli mogły mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie miały miejsce tego rodzaju uchybienia. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie tego organu oddalające skargę R. J. na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej z konta bankowego skarżącego. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonego postanowienia zainicjowało pismo skarżącego z dnia 19 października 2007 r. skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie za pośrednictwem Prezydenta Miasta S. Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Ustawodawca nakazuje zatem stosowanie przepisów Kpa w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost, lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków. Podobne stanowisko zajęli R. Hauser i A. Skoczylas w artykule: Odpowiednie stosowanie kodeksu postępowania administracyjnego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 204 i nast.), podkreślając również odrębność celów obu postępowań. Ta reguła powinna być też uwzględniona w zakresie interpretacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 Kpa.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 Kpa. Zwraca na to również uwagę M. Szubiakowski w artykule: Zasady ogólne administracyjnego postępowania egzekucyjnego (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck, s. 119 i nast.), podnosząc, iż postanowienia kodeksu postępowania administracyjnego, które zawierają katalog zasad ogólnych (rozdział 2 działu I) mają o tyle zastosowanie, o ile przy tym zasady zawarte w samej ustawie mają specyficzny charakter regulacji ukierunkowanej na potrzeby postępowania egzekucyjnego. Zatem sposób stosowania tych przepisów kodeksu należy uznać za cechujący się znacznym ograniczeniem z uwagi na inną funkcję procesową. Zauważyć jednak należy, że pomimo specyfiki postępowania egzekucyjnego władztwo organów prowadzących postępowanie nie jest nieograniczone i nie może sprowadzać się do zastępowania strony w interpretowaniu złożonych do tego organu pism, tym bardziej, że organ ten nie jest ich adresatem. Gdyby intencją skarżącego było wniesienie skargi na czynność egzekucyjną, to przekazanie pisma w tej sprawie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w S. byłoby ze wszech miar uzasadnione. Okoliczności, jakie w piśmie z dnia 19 października 2007 r. podniósł, nakazywały jednak organom wyjaśnienie na podstawie art. 9 w zw. z art. 7 Kpa, o przeprowadzenie jakiego postępowania administracyjnego skarżący wnosi. Organ jednak bez porozumienia ze skarżącym zakwalifikował to pismo jako skargę na czynność egzekucyjną, chociaż z treści pisma wynikało, że R. J. zarzuca uchybienia wszystkim dotychczas podjętym przez organ czynnościom w postępowaniu egzekucyjnym, od doręczenia tytułu wykonawczego począwszy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przy ustalaniu, jaki charakter ma pismo procesowe strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w nim zwrotów, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności. O tym, jaki charakter ma mieć ostateczne pismo decyduje strona, ale w razie wątpliwości w tym zakresie obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie stosownych informacji w ramach obowiązków wynikających z art. 9 Kpa o jej sytuacji procesowej, przysługujących jej środkach obrony, jej praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia - w tym celu, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Nie można przyjąć, również w postępowaniu egzekucyjnym, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ egzekucyjny jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne, chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej pismo o określonej treści. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania żaden organ, ani to Kolegium, ani też Prezydent Miasta, nie wystąpił do skarżącego o sprecyzowanie treści pisma z dnia 19 października 2007 r. oraz skonkretyzowanie jego adresata. Wydanie przez Kolegium postanowienia w sprawie skargi na czynność egzekucyjną bez wyjaśnienia, czy taka była w istocie intencja skarżącego, stanowi naruszenie art. 7, art. 9 i art. 19 Kpa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a orzekł, jak w sentencji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia.