II SA/Sz 414/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz /spr./, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi E. D.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. działając w imieniu Wójta Gminy M. przyznał Pani E. D.-K. pomoc społeczną w postaci celowego zasiłku pieniężnego w wysokości [...] zł jednorazowo w [...] r. na częściowe pokrycie kosztów zakupu okularów, leków, środków czystości, żywności, na częściowe pokrycie kosztów leczenia i opłat mieszkaniowych. Decyzja została wydana na podstawie art. 104, 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn zm.) oraz na podstawie art. 7 pkt 1, 4, 6, art. 8 ust. 3, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), a także w oparciu o § 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 127, poz. 1055) oraz Zarządzenia nr 138/2004 Wójta Gminy M. z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie udzielenia upoważnienia Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. do wydawania decyzji administracyjnych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wysokość jej dochodu wynosi [...] zł, i jest niższa od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które wynosi [...] zł. Pomoc przyznano ze względu na długotrwałe bezrobocie E. D.-K. oraz chorobę. Organ zaznaczył jednocześnie, że przyznana pomoc finansowa jest jedynie uzupełnieniem i nie zaspokaja wszystkich potrzeb w pełnym zakresie i pełnej wysokości oraz nie może stanowić źródła stałego dochodu, bowiem środki którymi organ dysponuje są ograniczone. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu skarżąca wskazała, iż utrzymuje się z alimentów od byłego męża w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś wydatki, na które otrzymała pomoc społeczną były znacznie wyższe. Skarżąca podkreśliła także, iż jest osobą chorą i wydaje znaczne środki na lekarstwa. Jest też "na stałej III grupie inwalidzkiej", o czym skarżąca informowała Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M. Skarżąca podsumowała, iż rachunki za jej wydatki wynoszą [...] zł za [...] r., zaś dochód łącznie z uzyskaną pomocą społeczną wyniósł styczniu [...] r. [...] zł. Skarżąca opisała także swoje potrzeby związane z leczeniem wskazując, iż lekarz skierował Ją na badanie densytometrii, za które to badanie skarżąca musiała zapłacić, gdyż nie jest ono refundowane przez NFZ. Skarżąca wyraziła oburzenie faktem, że pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej sugerowali, by podjęła ona stałą pracę celem uzyskania stałego dochodu. W wyniku rozpatrzenia odwołania E. D.-K. decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy, przywołując podstawę prawną w art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn zm.), art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 8, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 115, poz. 728 z późn. zm.), § 1 pkt 16 lit. "a" Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U.Nr 198, poz. 1925). Uzasadniając wydaną decyzję Kolegium wskazało, iż E. D.-K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a osobne gospodarstwo w tym samym mieszkaniu prowadzi były mąż skarżącej. Skarżąca zarejestrowana jest w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i nie posiada dochodu. Zajmuje się handlem na rynku. Dochód w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku wynosił [...] zł. Kolegium wskazało na fakt, że poza pomocą przyznaną skarżącej w zaskarżonej decyzji w wysokości [...] zł, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. przyznał skarżącej pomoc jednorazową w postaci opłacenia faktury na zakupione leki w wysokości [...] zł. Kolegium wyraziło przekonanie, iż zdaje sobie sprawę, że przyznana pomoc nie zabezpiecza w pełni potrzeb skarżącej, ale jednocześnie wskazało, iż żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie określa wysokości przyznawanych zasiłków celowych i nie podaje kryteriów ustalania tej wysokości. Według Kolegium oznacza to, że wyznacznikami ustalania wielkości pomocy są sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany oraz możliwości finansowe organu pomocy społecznej. Pomoc w postaci zasiłku celowego jest świadczeniem nieobowiązkowym i ma charakter wspomagający i uzupełniający. Kolegium przywołało art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M., który samodzielnie gospodaruje posiadanymi środkami finansowymi zmuszony jest do przyznawania pomocy w miarę posiadanych możliwości. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. E. D.-K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. W skardze skarżąca ponowiła argumentację związaną ze swoją sytuacją osobistą, majątkową, jak też zdrowotną. Skarżąca opisała dolegliwości na jakie cierpi, wskazała na konieczność prowadzenia leczenia. Wyraziła także oburzenie nagannym sposobem traktowania osoby skarżącej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. oraz Wójta M. E. D.-K. wskazała również na wysokość swoich dochodów oraz fakt, że utrzymuje się wyłącznie z alimentów od byłego męża w wysokości [...] zł miesięcznie. Opisała swoje problemy finansowe wskazując, iż nie opłaca regularnie opłat związanych ze swoim utrzymaniem, jak też pokreśliła, że żyje w bardzo trudnych warunkach i nie otrzymuje należnej jej pomocy z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżąca zaapelowała w swej skardze o pomoc. Do skargi załączyła szereg dokumentów mających wykazać wysokość niezbędnych wydatków jakie skarżąca zmuszona jest ponosić. Wśród załączników znajdują się także wydane uprzednio decyzje oraz wnioski skarżącej do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Kolegium wskazało, iż skarżąca nie wniosła do sprawy nowych okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę decyzji. Podtrzymując zatem stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji Kolegium wniosło o uznanie skargi za bezzasadną i jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a. – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę na decyzję administracyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny ma prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a może uchylić decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie jest więc uprawniony do merytorycznej zmiany treści decyzji administracyjnych, ale sprawuje jedynie kontrolę nad zgodnością decyzji z obowiązującym prawem. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. W przedmiotowej sprawie materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy art. 7 pkt 1, 4, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) – dalej "ustawa o pomocy społecznej" – a także przepis § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Wedle wskazanych przepisów prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje w szczególności z powodu ubóstwa, bezrobocia i długotrwałej lub ciężkiej choroby, którą to pomoc przyznaje się osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł. Na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie regulują wysokości przyznawanych zasiłków celowych. Takich uregulowań brak jest także w innych przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Podobnie brak jest także kryteriów ustalania wysokości zasiłków przyznawanych przez stosowne organy pomocy społecznej. Należy także wskazać, iż przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej daje organowi pomocy społecznej możliwość ("może być przyznany zasiłek bytowy") przyznania zasiłku celowego. Taki sposób uregulowania wprowadzony w ustawie oznacza, że organ pomocy społecznej uprawniony do przyznawania określonej pomocy ma za zadanie określić sytuację materialno-bytową wnioskodawcy i ostatecznie ją oceniając przyznać pomoc, bądź odmówić udzielenia takiej pomocy. Organ ma prawo, a nie obowiązek, przyznania pomocy. Pomoc społeczna przyznawana jest na najniższym szczeblu jednostek samorządu terytorialnego tj. w gminach. Gminy we własnym zakresie organizują system gromadzenia wniosków, ich weryfikacji i oceny. Zadaniem organu właściwego w sprawie pomocy społecznej jest zbadanie zasadności wniosku z uwzględnieniem sytuacji osobistej osoby ubiegającej się o pomoc, a także wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów. W przypadku ustalenia, iż pomoc wnioskującemu się należy, organ zobligowany jest do skonfrontowania potrzeb wnioskującego z możliwościami finansowymi organu i na tej podstawie określić wysokość przyznanej pomocy. W przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił, iż E. D.-K. znajduje się w sytuacji zasługującej na udzielenie jej pomocy społecznej. Kryterium dochodowe ustalone we wskazanym wyżej rozporządzeniu na poziomie [...] zł w przypadku gospodarstwa jednoosobowego nie zostało przez skarżącą przekroczone, a zatem uzasadnione jest przyznanie jej pomocy. Organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalił sytuację wnioskodawczyni i odniósł się do przepisu art.3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ uznał więc słusznie, iż Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M. zmuszony jest do przyznawania pomocy w miarę posiadanych możliwości. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd miał na względzie niewątpliwie trudną sytuację osobistą skarżącej. Nie można odebrać skarżącej racji w twierdzeniu, iż zasługuje ona na pomoc ze strony organów państwa i samorządu terytorialnego. Jednakże zadaniem Sądu nie jest przyznawanie pomocy społecznej w określonej wysokości, czy też regulowanie wysokości przyznanej pomocy w zależności od potrzeb osób o nią się ubiegających. Wojewódzki Sąd Administracyjny ma za zadanie kontrolę prawidłowości decyzji administracyjnych wydawanych przez organy administracji publicznej. Sąd nie ma prawa zmieniać merytorycznej treści decyzji, a zatem nie jest uprawniony do zwiększenia pomocy społecznej przyznanej skarżącej przez właściwe organy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada przepisom powszechnie obowiązującego prawa, dlatego też skarga została oddalona. Co prawda w ocenie Sądu organ przyznający pomoc powinien odnieść się do swych możliwości finansowych uzasadniając w ten sposób dlaczego przyznał skarżącej świadczenie takiej wysokości. Naruszenie to jednak nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie byłoby podstawą ewentualnego uchylenia zaskarżonej decyzji. Tutejszemu Sądowi znana jest bowiem z urzędu sytuacja finansowa jednostek pomocy społecznej na terenie województwa zachodniopomorskiego. Sąd orzekając w niniejszej sprawie uwzględnił zatem fakt, iż ośrodki pomocy społecznej, w tym Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M., mają niedostateczne środki na spełnienie żądań wszystkich wnioskujących o pomoc w wysokości przez nich oczekiwanej. W aktualnej sytuacji finansów publicznych nie jest możliwym pokrycie pełnych wydatków, osób ubiegających się o takie zasiłki. W tym stanie rzeczy zarówno zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z przepisami prawa, a przez to wniesiona przez skarżącą skarga zasługuje na oddalenie. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. orzekł jak w sentencji wyroku.