II SA/Sz 416/12

Dnia 22 czerwca 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem M.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego pod reklamę. Skarżąca wezwana do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że aktualnie jej firma "A" ponosi straty i z trudem utrzymuje płynność finansową, a wnioskodawczyni nie jest w stanie uzyskać jakichkolwiek kredytów czy pożyczek których zabezpieczeniem byłyby np. nieruchomości, ponieważ jest tylko ich współwłaścicielką. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach M.B. podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z trójką małoletnich dzieci, a jedynym dochodem rodziny są alimenty otrzymywane na syna P.K. w kwocie [...] zł miesięcznie oraz renta otrzymywana przez jej córkę S.B. w kwocie [...] zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że na jej majątek składa się udział w ¼ części domu o powierzchni [...] położonego przy ul. [...] w [...], oraz udziały w ¼ części w nieruchomościach położonych przy ul. [...] w [...]. Ponieważ złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, wezwaniem z dnia [...] referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni: - kserokopii wyroku orzekającego alimenty na rzecz syna P.K., - kserokopii ostatniej decyzji dotyczącej renty dla córki S.B., - oświadczenia, czy ojciec syna N.G. ponosi jego koszty utrzymania syna i w jakiej wysokości, - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych skarżącej, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii wszystkich decyzji w sprawie podatku od nieruchomości położonych przy ul. [...] w [...], - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie domu i ww. nieruchomości, w okresie ostatnich trzech miesięcy, - odpisów zeznań podatkowych wnioskodawczyni za dwa ostatnie lata kalendarzowe, - odpisu z ewidencji działalności gospodarczej Skarżąca na wezwanie nie odpowiedziała. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy w określonych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie dotyczące częściowego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Przede wszystkim należy zauważyć, że obowiązkiem stron postępowania wynikającym z art. 199 ww. ustawy jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie z własnych środków finansowych, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Prawo pomocy może być więc przyznane osobom które wykażą, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla wnioskującego i jego rodziny. Konieczne koszty utrzymania to takie które umożliwiają zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ciężar wykazania, że dana osoba spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie sądu zależy od tego co zostanie wykazane przez stronę. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy, a także wysokość obciążających stronę kosztów postępowania. W razie wątpliwości, strona jej zobowiązana złożyć na wezwanie oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej (art. 255 p.p.s.a.). Dane zawarte we wniosku M.B. nie były wystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, nie pozwalały na ocenę jakie skarżąca uzyskuje dochody z działalności gospodarczej i posiadanych nieruchomości ani jakie ponosi wydatki, w tym na konieczne koszty utrzymania domu i inne niezbędne wydatki. Wnioskodawczyni nie wykonała ciążącego na niej obowiązku do przedłożenia dokumentów źródłowych, co uniemożliwia ocenę złożonego wniosku. W tej sytuacji należy uznać, że M.B. nie wykazała, iż faktycznie znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej pełnych kosztów sądowych w postępowaniu zainicjowanym jej skargą. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.