II SA/Sz 420/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2011 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę Decyzją z dnia[...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z dnia 30 marca 2002 r. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił uprawnień kombatanckich J.F. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że strona uzyskała uprawnienia kombatanckie na mocy decyzji Zarządu [...]z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej oraz działalność w ruchu oporu i służbę w [...]. W toku postępowania weryfikacyjnego organ ustalił, że skarżący osobiście brał udział w walce z "[...]", która to informacja zawarta została w [...] punkcie deklaracji członkowskiej [...]. Ponadto, w oparciu o nadesłane przez Instytut Pamięci Narodowej pismo z dnia [...] r., a także inne nadesłane dokumenty stwierdził, że [...] w którym służył skarżący w okresie od [...]do [...]r. brał udział w walkach z [...] oraz innymi ugrupowaniami. W tych okolicznościach organ uznał, że J.F. pełniąc służbę w [...]wykonywał zadania operacyjne związane z likwidacją ugrupowań mających na celu walkę o niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe ustalenia faktyczne odpowiadają, zdaniem organu, normie prawnej przewidzianej w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zgodnie z którą pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcje w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyraził stanowisko, wedle którego, na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Dodatkowo organ zaznaczył, że fakt udziału w ramach służby w [...]– nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w związku ze służbą wojskową – powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Dla utraty tych uprawnień nie ma znaczenia fakt, że J.F. w czasie II wojny światowej prowadził działalność [...] w [...], a także służył po zajęciu[...], w armii uważanej wówczas za sojuszniczą, a biorącej udział w walce z [...]. Kwestionując powyższą decyzję J.F. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odwołujący się wyjaśnił, że służbę w Jednostce Wojskowej nr [...] oraz w [...]pełnił w stopniu szeregowca i nie miał wpływu na działalność polityczną tej jednostki. Nie wykonywał też zadań śledczych ani operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Zdaniem J.F., powołane przez organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu orzecznictwo odnosi się do zawodowej kadry, a nie żołnierza szeregowca służącego w charakterze[...]. Decyzją z dnia[...], działając na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o pozbawieniu J.F.uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów przytoczył treść art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach i wskazał, że [...] był specjalną formacją wojskową powołaną w [...] roku do walki z [...]. Ze zgromadzonych w sprawie materiałów, w tym deklaracji członkowskiej [...]– wynika jednoznacznie, że J.F. służbę wojskową pełnił w [...], który brał udział w walkach zbrojnych z[....]. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że sam skarżący w życiorysie oraz relacji własnej z dnia [...]r. znajdujących się w aktach [...] podał, że brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem w czasie swej służby w [...]. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że sama współpraca z organami represji, niezależnie od stosunku prawnego leżącego u podstaw pracy lub współpracy, nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, o jakie stanowiska i charakter zatrudnienia w tych organach chodzi. J.F. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zdaniem skarżącego, organ wydający decyzję na podstawie art. 25 w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, powinien zauważyć, że zadania śledcze i operacyjne, o których mowa w powołanych przepisach – były wykonywane przez kadrę zawodową, a nie przez szeregowego żołnierza, jakim był skarżący, będąc [...]. J.F. podkreślił, że z udostępnionych mu materiałów Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że w stosunku do jego osoby nie stwierdzono wykonywania takiego rodzaju działalności. W ocenie skarżącego, przytoczone przez organ wyroki dotyczyły aparatu funkcyjno – śledczego. Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia, dotyczącego podanej w życiorysie informacji, że brał on udział w walkach z [...] – J.F. wyjaśnił, że były to zdania pisane pod dyktando pułkownika [...] z [...]. Reasumując, skarżący oświadczył, że działalność w [...] w czasie drugiej wojny światowej podjął świadomie, w słusznej sprawie, natomiast w [...] r. został wcielony do Jednostki Wojskowej, wbrew swojej woli. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd według kryterium jej zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), nazywanej w dalszej części uzasadnienia "ustawą o kombatantach". W myśl art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ww. ustawy, uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944 – 1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione, m.in. w cyt. wyżej art. 21 ust. 2 pkt 4. Sposób sformułowania przywołanych przepisów nie pozostawia organom administracji swobody przy podejmowaniu rozstrzygnięć, obligując je do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień kombatanckich w przypadku wystąpienia okoliczności o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach. Z ustaleń Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów wynika, że J.F. od [...]pełnił służbę w[...], który to Korpus stanowił specjalną formację wojskową powołaną w [...] r. do walki z[...]. Fakt pełnienia służby w [...] jest niekwestionowany. Wątpliwości budzi jedynie określenie przez organ początku służby skarżącego w [...] Według informacji zawartych w zgromadzonej dokumentacji, J.F. służbę tą rozpoczął w[...], na co wskazują: - dokument podpisany przez Przewodniczącego Zespołu do sprawy przeglądu akt członków [...] z dnia [...]r. (karta [...] akt administracyjnych), - relacja J.F. z dnia [...](karta [...] akt administracyjnych), - zaświadczenie Komendanta [...] z dnia [...]r. (karta [...] akt administracyjnych), - dokument związany z przyznaniem [...]dnia [...] r. Jednakże dla oceny wystąpienia przesłanki uzasadniającej pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich, nieścisłość ustalenia przez organ daty rozpoczęcia służby w [...] nie ma istotnego znaczenia. Kwestią sporną, wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, stało się udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy pełnienie przez J.F. służby w [...] wyczerpywało hipotezę zawartą w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach. Z akt sprawy wynika, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów podjął kroki mające na celu ustalenie jakie zadania realizował[...] , zwracając się w tym zakresie o pomoc do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. W odpowiedzi na zapytanie organu Kierownik Referatu Udostępniania i Informacji Naukowej w Oddziałowym Biurze Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN , w piśmie z dnia [...]r., powołując się na konkretne podstawy archiwalne, podał, m.in., że [...] brał udział w walkach zbrojnych z następującymi organizacjami: - w okresie [...] - w roku [...] - w okresie[...]". Jednocześnie, w ww. piśmie z dnia [...]r., wskazano, że w zasobie [...]nie odnaleziono akt, na podstawie których byłoby możliwe potwierdzenie osobistego udziału J.F. w walkach. W zakresie ustalenia udziału skarżącego w działaniach operacyjnych związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych organ odwołał się do zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji. Informacja, że J.F. brał udział w walce z "[...]" zawarta jest w pkt [...] deklaracji członkowskiej [...], w zaświadczeniu z dnia [...] r. wystawionym przez[...], w zaświadczeniu z dnia [...]r. wystawionym przez [...] oraz we własnej relacji strony zamieszczonej w życiorysie z dnia[...]., w której J.F. podał, że brał udział w walkach z [...] w czasie swej służby w [...]. W ocenie Sądu, dokonane ustalenia, dawały organowi podstawę do uznania, że skarżący służąc w [...] brał udział w działaniach operacyjnych związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych. Organ miał również prawo przyjąć, że obecnie składane przez skarżącego wyjaśnienia, jakoby jego rola w [...]sprowadzała się wyłącznie do wykonywania czynności[...], są nieprzekonujące. W uzasadnianiu wniosku z dnia [...] o nadania [...] zawarto informację, że J.F. służąc w [...] brał udział w walkach z [...]. We wniosku o nadanie "[...]", sporządzonym [...]r. stwierdzono, że skarżący w [...]r. został powołany do służby wojskowej w[...], "biorąc udział w walkach z [...]". Podobnie, we wniosku o nadanie [...] sporządzonym [...]r. podano, że J.F.został w [...] r. "powołany do[...], biorąc czynny udział w walkach z [...]". W wymienionej wyżej deklaracji członkowskiej [....] w części opisującej przebieg działalności zawodowej, społeczno-politycznej, wojskowej, itp., J.F.podał m.in., że "[...] . Takie skonkretyzowanie przez samego skarżącego oddziałów w których likwidacji miał brać udział pozwala na zweryfikowanie charakteru tych działań. To oświadczenie koreluje z wiedzą historyczną, przywołaną przez IPN w piśmie z dnia [...]r. Wymieniony przez skarżącego oddział "D" (por. A.M.) to typowy przykład ugrupowania antykomunistycznej partyzantki, działającego na [...]w okresie służby skarżącego w [...]. Informacje o braniu czynnego udziału w likwidacji resztek band reakcyjnego podziemia w okresie służby w [...] pojawiają się także w relacji własnej skarżącego z dnia [...]r., w uzasadnianiu wniosku o nadanie [...]z [...] oraz we wniosku o nadanie medalu "Za udział w walkach w obronie władzy ludowej" z [...]r. Oczywiście, należy mieć świadomość, że część wniosków o nadanie określonych odznaczeń, nie była autorstwa skarżącego lecz przedstawicieli organizacji o nie występujących, a co za tym idzie, skarżący nie miał bezpośredniego wpływu na ich treść. Tym niemniej, w uzasadnieniu wniosków powielane były sformułowania znajdujące się w napisanych przez skarżącego życiorysach i relacjach własnych. Z wymienionych dokumentów wynika, że okoliczność czynnego udziału J.F.w działaniach operacyjnych prowadzonych przez [...] w latach [...]polegających na zwalczaniem tzw. reakcyjnego podziemia, nie była przez skarżącego kwestionowana do lat[...], wprost przeciwnie, mogąc stanowiąc podstawę do uzyskaniu pewnych korzyści. Obecne zaprzeczenie takiego stanu rzeczy stoi także w sprzeczności z faktem odznaczenia skarżącego w [...] r., mocą Uchwały Rady Państwa PRL, medalem "Za udział w walkach w obronie władzy ludowej", który to medal, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 22 listopada 1983 r. o ustanowieniu Medalu "Za udziału w walkach w obronie władzy ludowej" (Dz. U. Nr 65, poz. 293), był przyznawany jako wyraz uznania dla osób, które w pierwszych latach po wyzwoleniu brały czynny udział w walkach z reakcyjnym podziemiem skierowanym przeciwko władzy ludowej. O ile pod pojęciem "reakcyjnego podziemia" można rozumieć nie tylko organizacje niepodległościowe, to jednak według życiorysów sporządzonych przez skarżącego, ten czynny udział w walkach z reakcyjnym podziemiem w pierwszych latach po wyzwoleniu miał mieć miejsce właśnie w okresie służby w[...]. Nie jest kwestionowana w sprawie działalność J.F. w okresie II wojny światowej w [...] jak i to, że nie miał on wpływu na skierowanie go do służby i jej pełnienie w[...]. Skarżący będąc żołnierzem w stopniu szeregowego nie decydował również o konkretnych działaniach jednostki, wypełniając jedynie powierzone mu zadania. Tym niemniej, wobec uznania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że J.F. w okresie służby w[...] wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, Sąd stwierdził, że wystąpiła podstawa uzasadniająca pozbawienie skarżącego statusu kombatanta w trybie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach. Stanowisko organu znajduje oparcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zawartej w niej argumentacji odwołującej się do zgromadzonego materiału dowodowego. Przy tym tokowi rozumowania organu oraz dokonanej ocenie stanu faktycznego nie można zarzucić przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Wbrew stanowisku skarżącego, organ dokonał właściwej wykładni obowiązujących przepisów prawa, które zobowiązują do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które brały udział w zwalczaniu organizacji niepodległościowych w latach 1944-1956. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu. .