II SA/Sz 424/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant Agnieszka Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Uniwersytetu Szczecińskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stypendium naukowego u c h y l a zaskarżoną decyzję U z a s a d n i e n i e : W dniu [...] r. A. W. złożyła w Uniwersytecie wniosek o przyznanie stypendium za wyniku w nauce. Decyzją z dnia [...] r. Wydziałowa Komisja do spraw Pomocy Materialnej Uniwersytetu, powołując się na ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365) oraz Regulamin zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu wprowadzonym zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r., odmówiła przyznania A. W. stypendium za wyniki w nauce "z powodu nie złożenia indeksu do [...]". A. W. uznając decyzję za krzywdzącą wniosła od niej odwołanie w którym podkreśliła, że niedotrzymanie terminu złożenia indeksu w dziekanacie do [...] r. nie było spowodowane jej niedopatrzeniem lecz faktem uzyskania ostatniego wpisu do indeksu o godzinie [...] dnia [...] r., tj. po zamknięciu dziekanatu. Z tego względu indeks został oddany dnia następnego. A. W. wyjaśniła, że ostatni egzamin z przedmiotu [...] odbył się [...] r. Termin wpisów do indeksu egzaminator - prof. [...] wyznaczył na [...], ale tego dnia był nieosiągalny na uczelni. Następnego dnia, pomimo wyznaczonych godzin konsultacji między [....] a [...], prof. [...] zjawił się o godz. [...], dokonał wpisu kilku osobom z kilkunastu czekających pod jego gabinetem i wyszedł, oświadczając, że przyjdzie około godziny [...] i będzie kontynuował wpisy, co nastąpiło. Dodatkowo odwołująca się wyjaśniła, że [...] r. rozpoczęła praktykę [...] w Szkole [...] nr [...], z którego to powodu miała problemy z uzyskaniem zgody na wizytę na uczelnię w celu uzyskania wpisu i złożenia indeksu. Jednocześnie podniosła, że indeks złożyła [...], czyli zgodnie z warunkiem wymienionym w decyzji Wydziałowej Komisji do spraw Pomocy Materialnej Uniwersytetu. Na potwierdzenie przedstawionych wyjaśnień do odwołania strona dołączyła m.in., oświadczenie S. R. oraz poświadczenie przez Dyrektora [...] prof. [...] zgodności ze stanem faktycznym twierdzeń A. W., że z powodu trudności związanych z odbywanie praktyk [...], wpis z przedmiotu [...] otrzymała [...] r., po zamknięciu Dziekanatu Wydziału [...] "[...]". W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Uczelniana Komisja do spraw Pomocy Materialnej Uniwersytetu, działając na podstawie art. 175 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w zw. z §5 ust. 2 i 3 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu, utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji do spraw Pomocy Materialnej z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji zawarto stwierdzenie, cyt. "decyzja zgodna z § 29 ust. 1 i 3 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu". A. W. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca ponowiła w całości argumentację przedstawioną w odwołaniu dodatkowo podnosząc, że nieuwzględnienie przez Komisje uczelniane faktu niezawinionego przez nią uchybienia terminowi do złożenia indeksu stanowi naruszenie prawa. Skarżąca wyraziła pogląd, że postanowienia Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu są niezgodne z zasadami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawa, w którym winna obowiązywać zasada zaufania obywatela do państwa, nakazująca organom traktować obywateli z zachowaniem reguł uczciwości. Brak możliwości przywrócenia terminów do wypełnienia obowiązków przy ubieganiu się o stypendium naukowe jest niezgodne z podstawowymi prawami, stawiając studentów w pozycji poszkodowanej w sytuacji, w której sami nie przyczynili się do uchybienia terminowi. Na poparcie tej argumentacji skarżąca powołała się na procedury obowiązujące w postępowaniu cywilnym, karnym i administracyjnym. Zarzuty swe skarżąca podtrzymała w piśmie procesowym złożonym w biurze podawczym Sądu dnia [...] r. Odpowiadając na skargę Uniwersytet wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji według kryterium zakreślonego przez art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), tj. pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie i to nie tylko z przyczyn w niej podniesionych. Stosownie do art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie. Art. 186 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania takiego świadczenia ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Ponadto, zgodnie z art. 175 ust. 3 ustawy, na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego uprawnienia do przyznawania świadczeń studentom kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni lub rektor przekazują odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej. Przy czym do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego (art. 207 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy). Odpowiednie stosowanie przepisów oznacza bądź stosowanie ich wprost, bądź z modyfikacjami, a w pewnych sytuacjach może w ogóle wykluczać ich stosowanie, jeżeli przepisy regulujące daną materię samodzielnie (odrębnie) regulują pewne kwestie proceduralne. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym nie stanowi autonomicznych zasad związanych z formułowaniem lub treścią decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów a związanych z pomocą stypendialną. Przyjąć zatem należy, że podejmowane w tym przedmiocie decyzje winny zawierać przynajmniej podstawowe elementy przewidziane dla decyzji administracyjnych przez art. 107 k.p.a. Art. 107 § 1 k.p.a. wymienia niezbędne składniki decyzji do których zalicza się, m.in. powołanie podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Przy czym podstawa prawna decyzji musi być powołana dokładnie, a więc ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów określonego aktu prawnego. Obowiązkowym elementem decyzji administracyjnej (z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 107 § 4 i 5 k.p.a.), jest również jej uzasadnienie. Z uzasadnienia tego wynikać ma ocena faktów i prawa. Uzasadnienie stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Staranność przekazywania adresatowi uzasadnienia własnych argumentów wykorzystanych przy formułowaniu treści decyzji jest istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia. Dokonując oceny realizowania przez Komisje stypendialne Uniwersytetu wymienionych norm prawa procesowego, Sąd stwierdził, że uchybiły one tym przepisom w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji Uczelnianej Komisji ds Pomocy Materialnej Uniwersytetu, a w zasadzie ta część, która winna jest stanowić, w najmniejszym stopniu nie spełnia wymagań stawianych mu przez art. 107 § 3 k.p.a. Całe uzasadnienie, to jedno zdanie stwierdzające jedynie tyle, że decyzja jest zgodna z § 29 ust. 1 i 3 Regulaminu. W uzasadnieniu tym nie odniesiono się w ogóle do podniesionych w odwołaniu argumentów, nie wskazano dlaczego organ sformułowanych w nim zarzutów nie podzielił, czy też jakim z podniesionych przez stronę okolicznościom faktycznym nie dał wiary. Roli uzasadnienia decyzji nie może skutecznie zastąpić odpowiedź organu na skargę. Nie jest także rolą Sądu domyślanie się i wyjaśnianie stronie, w zastępstwie organów, motywów podjęcia przez nie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podobne uchybienia można przypisać również rozstrzygnięciu Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu, której uzasadnienie nie znajduje dodatkowo potwierdzenia w materialne dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. W uzasadnieniu decyzji Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej stwierdzono, że skarżąca nie złożyła w dziekanacie indeksu do [...]. Tymczasem na wniosku o przyznanie stypendium znajduje się adnotacja, że indeks złożono po [...] r., sama zaś skarżąca podaje, że indeks złożyła właśnie [...] r. Z uwagi na okoliczności sprawy związane z zarzucanym skarżącej uchybieniem terminu do złożenia indeksu określonym przez § 29 ust. 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów, Sąd za zasadne uznał również, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, zwrócenie uwagi na konieczność rozważenia przez Uczelnianą Komisję okoliczności uchybienia przez A. W. terminowi złożenia w dziekanacie indeksu. W szczególności należy ocenić, czy skarżąca, przyjmując obiektywny miernik staranności przy realizowaniu swoich praw, ponosi winę za niedochowanie terminu złożenia indeksu w dziekanacie do [...] r. W tym zakresie konieczne stanie się ustalenie, czy przyczyna uniemożliwiająca dopełnienie tego obowiązku ze strony skarżącej nie leżała po stronie uczelni. W ocenie Sądu, nie byłoby bowiem do zaaprobowania w demokratycznym państwie prawa uznanie, mimo tak jednoznacznej, acz wątpliwej pod względem konstytucyjności normy zawartej w §29 ust. 3 Regulaminu, że student może ponosić negatywne konsekwencje niedochowania terminu złożenia indeksu w dziekanacie uczelni w przypadku, gdyby okazało się, iż na przeszkodzie temu stanęły uchybienia spowodowane np. niedopełnieniem obowiązków przez pracowników uczelni. Ponownie rozpoznając sprawę Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu weźmie pod uwagę wskazane wyżej uwagi i wyda rozstrzygnięcie spełniające wymogi określone przez art. 107 § 3 k.p.a. Lektura przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji aktów prawnych, kształtujących prawa i obowiązki studentów w zakresie uprawnień do nabycia stypendiów prowadzi również do spostrzeżeń o wyjątkowo krótkim okresie vagatio legis wejścia w życie Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów, który został wprowadzony zarządzeniem Rektora Uniwersytetu nr [...] z dnia [...] r. Od momentu podjęcia zarządzenia studenci mieli tylko kilka dni zarówno na zapoznanie się z jego treścią i spełnienie warunków określonych Regulaminem - do [...] r., szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę, że [...], co do zasady, jest okresem akademickiej przerwy w nauce. Dla porządku prawnego Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że pouczenie zawarte w zaskarżonej decyzji o przysługującym stronie środku zaskarżenia do sądu administracyjnego winno być pełne, tj. wskazywać także termin do jego ewentualnego złożenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.