II SA/Sz 434/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] nr [...]. Decyzją z dnia [...], numer [...], Wójt Gminy odmówił P.C. przyznania prawa do świadczenia rodzinnego, tj. zasiłku rodzinnego na dziecko K.C. oraz dodatków do tego zasiłku (z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła). Organ wskazał, że na podstawie art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych: 1. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł, 2. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 623 zł, 3. W przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej nąjniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Po rozpatrzeniu wniosku, złożonego ponownie w dniu [...] wraz z załączonymi dokumentami z przeprowadzonego postępowania organ stwierdził, iż dochód rodziny uzyskany w roku [...] r., tj. w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę [...] zł. Ustalając dochód rodziny we wskazanym wyżej okresie, organ uwzględnił oświadczenie członka rodziny, rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne, o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. za [...] r. + stypendium szkolne w wys. [...] zł. Łączny dochód rodziny wyniósł [...] zł, miesięczny dochód rodziny: [...] zł, a miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł, a tym samym miesięczny dochód na osobę w rodzinie przekroczył próg dochodowy. P.C. do wniosku dołączył kolejne oświadczenie członka rodziny rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne ( oświadczenie własne) o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W tym oświadczeniu wykazał dochód za [...] r. mniejszy niż w oświadczeniu z dnia [...]. Organ zauważył, że po wydaniu decyzji odmownej z dnia [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego (utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] ) strona poprosiła o udostępnienie danych dotyczących dochodów przedstawionych w oświadczeniu. W ocenie organu, korekta dochodu za [...] r. powinna być dostarczona przez P.C. i potwierdzona stosowną dokumentacją w momencie, kiedy strona zorientowała się, że popełniła błąd. Natomiast poprawna kwota została dostarczona po udostępnieniu danych dotyczących dochodów przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej i wobec powyższego organ wydając decyzję odmowną przyjął kwotę dochodu za [...] r. podaną przy wniosku z [...], nie uznając za wiarygodne oświadczenia dostarczonego w dniu [...]. Od powyższej decyzji odwołał się P.C., nie zgadzając się z ustalonym dochodem. W swoim odwołaniu wyjaśnił, że w swoim wniosku z [...] omyłkowo podał kwotę przychodu, a nie dochodu, natomiast kwota dochodu rocznego rodziny podana we wniosku z [...] jest prawidłowa Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] numer [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 4 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 139, poz. 992) zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Zasiłek ten przysługuje, jeżeli dochód rodziny, uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 539,00 zł., a gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne kwoty 623 zł. Jak wynika z materiału dowodowego P.C. [...] złożył wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych na syna [...]. W dniu [...] zainteresowany złożył oświadczenie, w którym stwierdził, że dochód z jego wniosku jest wyliczony poprawnie. Organ pierwszej instancji ustalając dochód rodziny odwołującego w [...] r. przyjął, że na dochód ten składał się dochód (wykazany na podstawie oświadczenia z dnia [...]), uzyskany z działalności opodatkowanej (w formie ryczałtu) oraz stypendium szkolne - [...] zł. Ustalił, iż łączny dochód w [...] r. wynosił [...] zł, miesięczny [...] zł, a dochód na osobę w rodzinie [...] zł. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji dotyczące ustalonego dochodu rodziny i jednocześnie wyjaśnił, iż dochód rodziny, zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy, to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. Natomiast w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24 ustawy prawo do zasiłku ustala się na podstawie dochodu rodziny, powiększonego o uzyskany dochód. W ocenie Kolegium, materiał dowodowy potwierdza, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie odwołującego jest wyższy od kryterium dochodowego 539,00 zł, tym samym strona nie spełniła przesłanki do otrzymania przedmiotowego świadczenia na okres zasiłkowy [...]. Fakt przekroczenia kryterium, powoduje, że zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku stronie nie przysługują. Organ podkreślił, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, jest związany obowiązującymi przepisami i zobowiązany jest orzekać zgodnie z tymi przepisami. Powyższa decyzja została przez P.C. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i stwierdził, że oświadczenie z dnia [...] zostało złożone na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętego przychodu za [...] r. i zgodnie z tym oświadczeniem "strona mieści się w kryterium dochodowym i zasiłek przysługuje." W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.). Każdy organ administracji publicznej jest na podstawie art.7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej "K.p.a.", zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego i dopiero wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny. Realizacja obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego przez organ administracji przebiega więc w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji ( art.107 § 3 K.p.a.). Zgodnie z art.24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 139, poz. 992) prawo do świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, ustala się na okres zasiłkowy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Okres zasiłkowy - oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 ww. ustawy), zaś dochód członka rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a ww. ustawy). Konstrukcja przepisu art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza, że objęte nim dodatki nie są świadczeniami samodzielnymi, ale są wypłacane łącznie z zasiłkiem rodzinnym. Innymi słowy - dodatki do zasiłku rodzinnego uwarunkowane są istnieniem prawa do zasiłku rodzinnego, a zatem w razie braku prawa do zasiłku rodzinnego nie może być mowy o prawie do dodatku. Bezsprzecznie, ubiegając się o przyznanie świadczeń rodzinnych P.C. złożył dwa wnioski o przyznanie zasiłku rodzinnego: [...]. Wniosku z dnia [...] w aktach sprawy brakuje, ale można domniemywać, że wniosek ten dotyczył okresu zasiłkowego [...], natomiast na znajdującym się w aktach wniosku złożonym w [...], przy dodatkach do zasiłku rodzinnego wpisano: dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego - na rok szkolny [...], podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania - na rok szkolny [...]. Z decyzji organu pierwszej instancji wynika, że organ rozpatrzył wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na okres zasiłkowy [...], biorąc pod uwagę dochód rodziny z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, tj. z roku [...] r. Z decyzji organu odwoławczego wynika, że rozpatrzył on wniosek na okres zasiłkowy [...], również biorąc pod uwagę dochód rodziny z [...] r. Jak wynika z przedstawionego powyżej stanu prawnego i stanu faktycznego, wniosek z dnia [...] mógł dotyczyć jedynie okresu zasiłkowego [...], jeżeli uwzględniano dochód z [...]r., stąd powyższe stwierdzenie organu odwoławczego zostało dokonane z naruszeniem obowiązujących przepisów, tj. art. 3 pkt.2a i 10 oraz art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tego rodzaju uchybienie, poddaje również w wątpliwość fakt ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. W ocenie sądu, żaden z organów nie wykazał dlaczego uznał za niewiarygodne oświadczenia o dochodach złożonego przez P.C. przy drugim wniosku, bowiem za wystarczające nie można uznać stwierdzenia, że P.C. winien swoją pomyłkę zgłosić i wyjaśnić "w momencie kiedy Pan się zorientował, że popełnił błąd". W aktach sprawy brak jest nawet oświadczenia z [...], co uniemożliwia sądowi jakąkolwiek ocenę. W razie wątpliwości co do wysokości dochodu organy winny przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające, a przede wszystkim wysłuchać wyjaśnień wnioskodawcy odnośnie błędów jakie, w jego ocenie, popełnił przy wypełnianiu pierwszego oświadczenia o dochodach za rok [...]r. Zaniechanie przez organ administracyjny podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem wymienionym powyżej przepisom postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkującym wadliwością decyzji. Mając na uwadze powyższe sąd uznał skargę za zasadną. Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę sądu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.